49 o De tranflacdomini) per empt.& vend.

§. quando emptiojn fine. & in nöftro Regno,quan-do nihil difpofitum eft circa punctum aliquod iuris,fequitur diipofitio iuris communis : Je iure autemcanonico, Sc CaftelUe ex pa&o nudo concediturhasc ciuilis actio , cjuamuis illc ftipulatione non fitfirrnatus,vt late docet Antonius Gomez tom.i.var.cap.i.num.n. Sc Molina dtß>Kt.i^.

■

Capvt XL.

pe refciiione contrarius emptionis,&: venditionis infra, vel vltra di-midium mfti pretij, tarn m foro in-terno, quam ejrterno,

1

*

Pretium iufium rei venditt regulandum eß protempore,quo celebratus fuit contraftm.

Vt res iudicetur ftüße vendna infra dimidiurniufti pretij , illud minus» fumendum eß per or-dinem ad pretium inßmum.

Similiter ex parte er/ipiorü, vt dicatur fuijfe em-pta vltra dimidiurn iußipietij , fumendum idetiam eß reff ettu pretij inßmi. ibid.

Reucitur opinio eontm , qui aliter volucrunt.

C antraft tu fall tu vltra, vel infra dimidiurn in-ßipretij,poteß refci'.di etianiß bonafide vtrin-que faüiu fueritymttt dolc,aut fraude intcrue-niente.

Si tarnen partes voluerint contraftum ad <equali-tatemreducere,<defßcipoterit , optio tarnen re-fcißonis,vel rcducl:onts,dabitur reo. ibid.

Non fujf.cit fi venditor dicat rem, quam ille ven-didit pro decem.fibi fietijfe 10. vt poffit proba-re vendttionem fu/ffefaclam iitßo pretto.

Peccat contra iufiitiam ille , qui excedit limitestuBi pretij invendendo, & tenetur adreßi-tmtornern.

Quidß bon ( t fide ex vna parte , & mala ex aliacircaexcejfum tußi pretij contraftm celebratmfuit. ibid.

Quid faätndum in dubio, an excejfum ßt iußumpretium.

Leget non approbant peccata publica.

Jn foro externa non conceditur actio ei, qui nonfutt deeeptm vltra dirnidium tußi pretij.

$i deeeptus fuit vltra dimidiurn , conceditur eiactio ad vnum ex duobiu,vel ad refetfionem con-tra ft tu i vel ad reduftionern ad squalitatcrn,drnum.i o.

jin quando refeinditur contractu , reddendaßtres cum omnibut fruftibm media tempore per-ceptis, &n.\i. vfque ad 1 4.

jin ditja hatleniu pracedant in vendttionibtufaüiifub baßatione. ibid.% r Quid quando refemduntur contraftm locationü,

& permutationü.\6 A'i fabrt petrartj , & carpentan; pojßnt allegatein ludicio fe m opertbm , quas pro certo ajfu-munt facienda*, deeeptos fuijfe vltra dtrmdiumiußipretij/Jr num. 17 & 18.

(pjS T a t v o pn'mö, pretium iufium rei ven-gSgjS? ditae regulandum cli pro tempore , quob&§2 celebrarus fuit connactus, non pro tem-pore 3. parte ante,aut a parte pöft.vt probat Kxt.i»l.ftvoluntate,adfimm-, C. de refcmd.vend. ibi, nifiminus dtmidia tufli pretij , quodfuerat tempore ven-Mttonü, datumeffet elecliane ta*n emptori prtßita

11

feruanda , & textus in cap. cum caufa , de empt. &vendit. ibi, tunc valentem. Sc habetur in nouo iureLufitano lib.A,. tit. 1 j. §.}. & imtio, ibi, per veram y& communem aßimationem fecundxm tempu* con-traftus. Doccnt communiter Dolores , Deciusconfil\o%. incipitjn cafu. Redoanus in trall.de reb.Ecclef non alienand. rubr. 19. de caufa vtiUtatis,num. 1 77. & 140. C9" 145. Molin. tom.x. de ittßit,dijput.549. §.pretium autem. glullai«/.i. C. de re-fcmd.vendn. & in cap. cum caufa , citato,Panotmi-tanus tbtdcrn \ qui tarnen in cap. cum diteiti, eodemtit. in fententiam contrarhm mclinauir. Gutierrcsdepratt quafl. lib.i. quxß.\ 35 Couammias t<k*9.var. cap. 3. num.%. tt.ebellus de obligat, tnß. part.i.qudß. i.fett.z. num. 11. Sc ratio,eile poteft, quiaalias talis illa venditio non eilet vltra dimidiurniufti pretij , fed vltra duplum.

Statuo feeundö , vt res ex parte venditoris pro-betur ruifle vendira infra dimidiiu'n iufti preti), il-lud infra fumendum cft per ordinem ad iuftumpretium infimum, iimiliter ex parte emptoris , vtresdicatur empta vltra dimidiurn iufti pretij , &probetur emptor fuiftefraudatus vltra ipfum dimi-diurn : regulandum id cft per iuftum pretium rigo-rofum; & ratio eft,quia tarn infimum,quam fupre-mum pretium , iuftum eft ; & nec venditor tene-batur vendereiufto pretio fupremo , nec emptoremere iufto pretio infimo ; fed intra totam latitn-dinem fupremi , & infimi poterantlibeiCj&r licite,emere Sc vendere, itaque ü res tempore venditio-1ns, fitie illa mobilis fit, fiue immobilis , fpedatopretio currtnti infimo , valebat decem aureos , &vendirä fuerit quatuor aureis , aut quatnor& di-midio , talis venditio dicetur (aide fa£ta infra di-midiurn iufti pretij, eft enim infra quinque, quoderat dimidiurn deecin.Itcm fi rigoroio pretio vale-bat decem , Sc empta fuit lex aureis, talis emptiodicetur facta vltra dimidiurn iufti ac rigorofi pretij,& tarn ex parte emptoris , quam venditoris poteritrefeindi ,quia vltra dimidiurn iufti pretij, tarn em-ptor,quam venditor fuit fraudatus :ita docet Mo-lina tom.i. de inß. dtß>.$4$.§. quoademptionem, Scitaexemplificatur in noftris ordinarionibus Lufi-tanis in nouis lib.A,. tit. 13. initio, patetque ex l.remmaiorü pretij.,C. derefeind. vendit tone , ibi, Minusautem prenutn effc videtur, fi nec dirmdia pars pre-tij foluta ßt, ör ex iure CaHelU , /. f 6. pari, r. ibi ,ypor menos del dtcho pretio podria fer hechx la vcndi-da quando la cofa que vale dtez. marauedü, fue fechapor menos de finco marauedü, Sc praeter Molinam idcriam docetRcbdlus deoblig. iufl.part.i.lib.y.q.j,fect.i. num.y. vbi refoluit (atis eile , quöd vnusnummus excedatur adimidio, Sc inducit ibi profeTiraquelium , ßaldum , Salicetum ; fed id noncredo,quia parumpronihilo reputatur, nec demi-nimis curat Praetor, arbitrio ergo iudicis ideom-mittitur , quem oportet habere fauorabilem mhoc,& fimihbus negotiis arbitrariis.

Exdodtrina luiius concluhonis , qua; vera eft,attento iure communi canonico, Sc ciuili, Lufita-uix Sc Caftellar, vt probatum manet: reiieiendavenit opinio Panormitani ine. cum dilecli,de empt.& vend. num. 2.. Bella pertica: , Sc Cyni in l.i, a.j.Rofredi tnlibsllo de. alltone quanto ^wo^Specula-totis ///. de empt. verßc. vbi autem.Sc aliorum,quo$late refert Couarruuias/»^.2. variar. cap.^. nmn,%.qui volucrunt tunc lolüm dari venditionem vlrradimidiurn iufti pretij, d res valens decem , vltra vi-ginti venderetur, qux illorum opinio omnino cftfalfa, quia tunc non eiTet vendiiio vltra dimidiurniuftT^wtij, fed vltra duplura; fi en i, n inftanj pre-tium

z.

3-