4.8z De tran(lat.dominij per empt.&: venci

9

10

Si empor cognito rei vitio rem non erat einpm-rtu,t»foro txterno concedttur ei attio redhibi-torta adhabtndumfuum pretium, & redden-dam rem.

Qutdfifam empturui erat ,ftdnon tantopreti«tbt quam o tempore dtirent huiufmodi att tonet

An prufcribamur malafide.

Venditto eß vahdafi emptor , eflo vitiumfciret,rem emtjfet,fed nontanto pr t tio,& m%m. 11.

Prafcripta aütone redhibitirria , & aßtmatoriaquami minorü , adhuc piatiet aÜio ex emp o,aut vendttoritradatur res , eo quodemptor ha-beat Atiionem aduersits venditorem,vt [tbt tra-daturres.> 3 An tuncfi refein datur venditto notta gabclla dg-

beatur,&nHn?.i4. .I t An quando auietur pretium , quia venditor remvenderety feU non tarn paruo pretio debeat ft-militer augeri gabelta & minui , fi mtnuaturpretium.1* Jllicitum eji rem pretiofam pro vili emere , vtgemmam pro vitro , & rem vitio carentem provitiofa,vt ouem,vel maneipium fanum pro oue,£ vel maneipio morbido. Et in hoc cafu quid

agendum,tbid. & num. 17.

S S T hxc quxftio de vitio inuento in re,qux venditur,valdeordinaria , in contra-ctu emptionis 1 & venditionis, & valdectiam veilis , & ideo a nobis crit laxiüs aliquamu-lotradtanda •, pendec enim ex illa cognitio ad plu-rimorum cafuum refolutionem ,qui hie folent tra-ftari. Igitut vitium rei,qus venditur, tripliciter eipoteft aeeidere , feilieet, in fubftantia , vt li auri-chalcum vendas pro auro , vitrum pro Cryftallo:fic peccant iUi, qui vino aquam mifeent, fecaliatritico , &c. in quantitate : vt fi menfutas dolofasadhibeas , aut pondera,& ftateras. In qualicate, vcfi vinum vnius loci vendas pro vino altcrius, & fimaneipium , quod vcnale exponituc, morbo, velvitio laborer > equus paritcr , vel bos, & fic decxreris.^ Statuo ergo primd , quando res habens vitium

pon minus bona ,& vtilis xftimatur, quam ea,qua:fine vitio ab aliis venditur , poteft illam venditorfine peccato faltem iniuftitix eodem pretio , quoaliar.qux vitio carc nc, vendere. ita Ludouicus Lo-pez 1. part. injlruc'.or. confeientia, cap.41. §.fed inß>eaati,Leßias tom 1 de iuß. tib.i.cap.i \. dub.n.num.%^. & 89. Medina tnflruSlione pro confejfarijs,/0/.141. §.if. fauetD.Thom.i. 1. quaß 7y.art.i-fatient ea »quxdiximus cap. pracedentt. Probatnc,quia nulla hie interuenit propria fraus. Cur enimjion po(Tum rem meam vitiofam , qux alioquintarn bona,& tarn vtilis xftimatur, ac res aliorum,qua» tali*vitio carenr, fimili illornm prerio vende-re ? Solef^cafus aeeidere- in vino tfitico , & fimili-bus, veluti cum vino valde prsftanti, generofo-que mifeetur, aliud tenuc , vel modica aqua , eatarnen moderatione , vt non reddatur detcrius»quam quod fine vitio eodem pretio ab aliis vendi-tur. Bene tarnen obferuat Leflius ad magiftratumpertinere, punire cum.qui in euentu.ac cafu fimilimifeeret aquam vino, fecale tritico , eaque fic ven-dcret,taxa prarfetrim iufte conflituta.3» Notanctum tarnen eft hic,virium aut efie intrin-

fecurn rei vendita:, aut cxrrinfecum; illud vitiumanimi, iftud vitium corporis appellatur. Vitiumanimi, vt fi equus naturaliter fit timidus , inrnen-tnm malitiofum , feruus fugitiuus s latro, ebrius ; &quamuis hxc vitiafint moralia, ad vitia animi res-

ducuntur,& fimilia. Vitium corporis , vt fi manei-pium j vel animal,quod venditur , üt claudum,cx-cum , itrumofum > oues moibidaf ; Sc domus qua:vendirur, fic ditiua, male fundata j 8c hoc vitiumanimi, vel corporis, ycl poteft eftc oecultum , velmanifeftum

Hoc aucem eftdifcriincn intcr vitium animi , &corporis , quod de vitio corporis ordiiiaiio ttnea-tur vendjtot i^ conlcicntia cmptoii. De vitio vei6animi non tci.eatur, iiifi in aliquibtis caiibus , Schi funt. Pnmp, nili empcor id in padeum deducat.Secundo,n\{\ venditor proniittar fe refeifurum con-tradum , aut reftdui um,quanco minus res vendi-ta eo vitio affeda valeat.7fmi,niG roganti empto-ri , an equus.vel animal aliquod vitium animi, veicorporis habeat ,refpondeac venditor,nullum ha-bet , fiue illud fciat/uic ignoret, quia fi illud feie-bat,emptorem decij>it,fi ignorabat, non debuit af-feucranter affirmare id,quod ignorabat , & fic cm-ptorem fallere , doeet hoc Molin. tom.i. de mfiit.dtip. 3 j 3. §. tertia condufio , ad ßuem , patetque exLob qu<c vitia,ff. de tdditijs allion. in qua duo vitiaanimi excipiuntur , de quibus in venduioriibiis, inmaneipiis tenentur. Primum fi fugitiui fiiit. Secun-db,C\ fures ; Ted in l. Julianui , ff, de aüiomb. empt.hoc magis cxplicauir : ibi enim abfolute dicirur,fi venditor vitia animi feiebat, teneri nonio'iimreficere emptori, qnanto minus fenuis iis vitiisvalebat , fedetiam teneri in confeientia de omni-bus damnis inde illi fubfeeutis, etiarnfi huiui'mod}damna nec in paclum deducantur, nee emp'orro-get, an vitio animi feruus, vel animal carcat, nonfecus , ac fi vitia elTent corporis, Si autem yendi-tor ilja ignorabat, teneri (olummpdo de actionequanri minoris valebat feruus , vel animal cum vi-tiis fugx,ebneratis, latrocinij ; non tarnen de fur-to,& damnis,qux ipfa dedcrunr,nifi cum veiuü lir,alTeueranter dixerit , his vieiis carere. Et ratio eft,quam reddit ipfa lex Inliantu , quia feruum fnremretinere apud nos poiTümus; fugiriuum autem nonpoftümus.eaque de caqfa diferimen tft intet vtrum-quc. His breuiter prxlibaps,

Sic ftatuo feeundo , quando vitium occulrumrei, qux venditur , notabile eft , illudque vendensignofat,8c venditor feit, Sc non maniK ftat empto-ri , tenetur venditor emptori in confeientia , non(olüm ad valorem vitij , ied ctiam ad omne domi-num emergens , & lucrum ctllans inde illi fuble-cutunr,vt li vendidit ouem morbidam.quaj alias in-ficit; feruum fuitis alTuctum , qui multa P'-fteaementi furto abftulit: ita habetur exprefse d<il. I.Jutiannt.fi 'de aflienib. empt. & Li. C. de adiht. acf.P.Thomas 2. 1. qtufi. 77. art. 3. Molin. tom.t. deiuß.dijput.^^fy co»f//</4.Nauairus cap.iy.nnm 89.Medina C.de reß. qudftr-,^ Fundamcntum c ft.quiaeoipfo , quod venditor rem. fuam vendendam cx-ponit, tenetur ex officio viti'a occnltn rei falte innotabiliamanifeftarc emptori, ne alias emptür de-cipia.tur, quia ficut ademptorem peitinct d.uc ve-raru,cV: non falfam peeuniam , & ea, qu* fe tiatufotex parte pretij.implcre, ita ad venditorem (j-,i.\fhnt,qux fe habent ex parte rei vendux; expunendolcilicer'^quos habet öcf^ms eius notabÜes, fc oc-cultos: cum enim fincere in venditionc pröcc'dereteneatur, quafi ex officio ei ineumbit manifiihuetales defecins oecultos, quia per leg 1. in pn,.cipio )ff.de adtltt. edttto,[iocei iniuinftum eft : vndc '6fl-tur , vtdolosecenfeatur agetc , 5: dplolus tic rio'nfolum fi pofitiue vitia oecultet, argenrum viuum,vel aliquid infundendo in aiires cqui, vc ii'umviuidum , & agilem efficiac, fed etiamfj negatui^

fe