Lib.V. Cap.XXXVII. 481

18.

c*tat,ac fequitur Lopez loco allegato,vtraque opi-nio eft probabilis,fequere,quam mauis.Sed de hacrc,& virus rei,dicemuslatiüs cap.fequenti.

Dubium hie orirur , an cafu quod taxa pofitanullum venditoribus , qui mcrces aliundc afpor-tant , lucrum affcrar, & irrationabilis fit, poffintilli licitc res fuas vendere vltra raxam'Rcfpondco,fi taxa de nouo ponatur nouis mercibus,qua: aliun-de aduehuntur, & adfportantes illas, reclamcntcontra illam, moderatorefque,ac Confules Reipu-bh'cac nolint augere pretium taxa:, ita vt modera-tura lucrum adfportantibus relinquanr, raxam eileiniuftam , & non teneri illos illam in confcient.iaferuare.Ratio eft,quia nemo tenetur infciuire Rei-publicae graris,& multö minus cum damno fuo, &ideo quando de nouo apponicur taxa , femper po-nentes illam debent , & renentnr ex officio atten-dere ad omnes cireunftantias , temporis, peeunia:,mercium abundantiz,fumptus laboris,&: periculo-rum , quibus fe mercium aduectores expofuerunr;ita vt omnibus rette confideratis, ac perpcnfis,illismoderatum lucrum relinquanr, alitcr taxa erit in-iufta. ita docet Ludouicus Lopez lib.i.decontracl.cap.ij. de taxa^.infuper. Molina tom.i.deiußitia,dijp.$<>4. §.Conueniunt. Medina C.de refi. quaft.$6.Si ver6 taxa confideratis omnibus cireunftantiisrelatis,a prineipio fuit iufta,6c moderatum lucrumvenditoribus relinquebat, Sc poftea tantaaliundevenit mercium abundantia,vt communiter omnesvendantinfra pretium taxatum,dico nullum poflevendere per pretium illius abfque obligatione re-ftitutionis, nee tunc pofTc allegare iacturam,quampatiunrur , hacoenim eil fortuna venditorum , &temporum : ita docetLudouicusLopez diclo lib.i.cap. 1 j. §.infuper licet y infine. Syluefter verb.emptio. _qmfl. 10. Corduba infumma, qujtß.%^. Molinatom.2., de iuß. dißj.^^.poßto. Rebellus lib.y.q.i.fecl.$. num. 11. Et ratio eft , quia a prineipio taxaiufte pofita fuit, & per aeeidens eft , quod rationemagna: abundantix - , pretium tax« decrefeat, ipfi-que mercatorcs de proprio perdant ; nam ctiamtatione penuriae mercium poterat pretium illarumvltra taxam accrefccre; talis cnim eft alca merca-torum: qua proprer hinc iam reprobarur nequiffi-ma deeeptio mercarorum,& pcrfuafio fallacillima,quarexiftimant ius femper fibi efle lucrandi , niin-quam perdendi, cum tarnen mercaturx commer-cium vtrique fortuna: fit expofitum.

Haec vera funt,non eft tarnen negandum morti-ferc peccare Senarorcs,ac Principes, qui legem "ta-xz tulerunt, Sc ferre potTiint, fi poftquam manife-ftc iniu(la,& irrationabilis per exceflum, aut defc-dtum raxatio efle cccpir.eam non mutant,& aliamponunt,quia taxa tarn in fauorem cmentium,quamvendentium ponitur, Sc vtrorumque vtiliratemlefpicit ; quare poftquam viderint cmentrbus.efleprxiudicio proprer exceflum,aut vendentibus pro-pter defedum, ratione officij tenentur eam muta-re,& aliam de nouo poncre,& tenentur ad reftitu-tionem omnium damnorum indc tarn his , quamillis,rcfultantium, nifi ignorantia eos cxcufcrjdixi,nifi ignorantia , AM inaduertentia eos exeufet, q u j acum illi non teneantur ad hanc reftiruticgiem ra-tione rei aeeepts, fi ignorantia illos exeufee ä cul-pa ,liberi manebunt a reltitutione. Simili modolethalitcr peccant contra iuftitiam, Sc tenentur &|reftitutionem iudices, q"i inquiiunt, de dlis, qn'icariori pretio taxato vendunt.quando mutatis cir-eunftantiis , lex illa taxa: manifefte iniufta , atcjufcirrationabilis eft, &rchcntur illis reftituere nonfolum peenas, ad quas illos condemnanr,fed ctiamFttgHndts, dt lHs~litia,&c.

omnia damna,quz ea de caufa illis intulcrunr: itadocent Molinarora.i. de iuß. dtjp.^64,. ^.conuemuntetiam. Et ponit ibi hoc excmplum.Tcmpore Rc^isSebaftiani aeeidit, vt cum menfurarritici iufte an-no antecedenti merit taxata Eborz fex vinr» en i sLufitanis, hoc cft, tribus regalibus argenteis j Cc-quenti anno proprer maximam ftetilitatem excre puir in foro publico , vlque ad 15. & 16. & ita ab"externis vendebatur : fuperuenit autem iudex,qui ad inquirendum dc.aliis criminibus c cuvia;fuir milTus,& eeepir punire aecolas loci, quj triti-cum aque bonum vltra fex vingenas vendiderunr,quodomnino fuit iniuftum,& cum obligatione re-ftituendi non folüm peenas, fed ctiam onmia dam-na.quz iudex ea de caufa illis intuli(rct.Qua$eJp.feiudex admonitus ä me ( addit Molina) cojitinuovt tenebatur, deftitit. Et hxc etiam opinio Nauaf-ri infumma Latina, caf>.i$. num. 88. quatenus altaugeri pretium taxa: mutatis cireunftantiis,^: Me-dinx C. de refi. <juafi.i$. §. Pradiftü tarnen. SotiÜb.6. de iufiitia,<^ucm citar Lopez Üb. 1. de contr*-üibui cap. \j.de taxa, §. iam expr<e//>ijßs. nam So-rtis refpondens ad illam quxftioncm,vtrum abkjucvitio induftria: liceat alicui priuato homini pre-tium taxa: tranfgredi, reipondet affirmatiue, quan-do , fcilicet, emptores norunt emere vinum , veloleum , quanri re vera valet, quia tunc venditojeescum fua iacturaeuidenti, & Jucro ciuitatis non te-nentur inferuireReipublicx.modo tarnen moncan-rur Principes prius.vr raxam moderentur.

En vides nos iam pederentim ineidifte in illamfatis dubiam,acdjfficilem.qüa:ftionemde vitio rei,quam in {equenti capite tradtabimus.

"----------------------------------------------—-------------------1---------

Capvt XXXVIII.

oonnj

Vtrüm venditor teneacur emptori vi-tium,ac defe6burn rei vendita? ape-rirc ? agitur de actione redhibito-ria, &quanto minons,qux relulcatex vendicionis contradu , in quoVitium rei tacitum fmtytk de gabel-la talis contradus.

Vitium rei,cjU£ venditur tribut modiijneapotefidari,&qutbta.

Si res cum vitio conßderata tamvüli-s eß, & bo*na, quam ea , qu* non habet viinirn , au pojßtvendi eodem pretio , quo alis. venduntur , qiu±illud non habent abfque peccato iniußitiä.

Quid fit Vitium extrinfecum,& intrinftewn ani-?ni & corporis , & in quo difiinguantur , &num. 4.

Venditor tenetur ex iußitia manifeßare ernpto>iVitium rei oecultum, ß fit notabde , & fi nunmanifeßaty tenetur non faium advalo/em viiu^fed etiam ad om/ie damnum & interejfe. '

Qnifcienter vendit rem litigtofarnpro hbera ho-tnintignoranti Uhus litigiurn, peccat contra \ulßitiam y & tenetur ad omnia damna.

Eft tarnencontraüm validtujicurneo vmoaufiopretio vendnio faäa fuit , eüamfi emptor , >tihtd vinumßuet,non emtffet. ibid.

A* contraElus fit nullm pro foro confci*nti&,qn*~lies venditor rem non tmeret fi Vitium fciret.ibid. & ». -7,

Ss 8 Si

4