Lib.V. Cap. XXXVI LH 485

fe habcat vitiaoccultanonmaaifeftando,iuxta/.i.C. de adtlit.atttonibtu, vbi dicitur dolo veadere, &finccrc non proccdere, qui non manifeftat empto-ri rei vcnditx vitia occulta : ex quo fit etiam , vtpeccct contra iuftitiam, & ad reftitutionem tenea-tur omnium damnorum > tarn lucri ceffantis, quamdamni emcrgentis; non fecus , ac tencturillc , &contra iuftitiam peccat, qui ex officio fuo impe-dire teneuir damna Reipublicx , & non im-pedit.

Dixi, Vitium notabile , quia fi vitium non (itno-tabile, ncc notabiliter damnofum ei,qui cmir,nontenctur illud venditor manifeftare cmptori ; cumparuitas pio nihilo reputctur , de quo iudicabitprudens.iuxta ea,qux dixntvus cap prAcedenti^n.i^.quem vide.

£. Confequenter ad hxc benc ait Molina citatus*

illuin , qui fcienter rem litigiofam vendidit igno-lanti tale illius vitium occultum, peccate contraiuftitiam cum oncrc reftituendt omnia damna«-m-ptori, etiam lucri ceffantis indc fubfecuta : quodvero illc addit, & Lcflius tcM.t. de mfiitia , Itb.z.cap.ii.dubit.il. num.%6. fcilicet, contra&iiiftcflcnullum pro foro confcicntix, quoties emptor co-ignito vitio rem non erat emptuius,aliquam ainbi-guitatem habet.faltcm quando res aptiflima eft advfum illum , ad qnom ab emptore emitur; vtenimdodte, Srcl.'gäatcr notat Valencia ut.diß>. f. gr.10.puntlo 4. concluf. 2.5. & 4. is, qui nolit emere , C\feiret vitium occultum rei, duobns modis fc habc~M potuit, in re emenda : vno volcndo rem emerefub hac conditionc verbi*,vcl facto expreflä ; fi resperfecta ejfet, : & non vitiofa-, & alias nolendo.' Aliomodo, volcndo aurnem rem: emere , nulla tarnenexpofita conditionc ; quando emptor primo modofe habet in neurro foio,va!ct venditio, vtpote,quiadeficiente conditionc,Inb qua venditjo,& conucn-tio fa&a fuit , confequenter deficit confenfus exparte emptotis. Quando aurem fe habet feenndomodo^Sf prxfertim quando ex parte venditorisnotiinterceffit dolus, quia veic etiam illc vitium reiignorabat , valet contractus pro vtroque foro, ta-nvetfi emptor fi vitium tciuüler, noluiffet emere;emptori tarnen competit actio, quam iura vocantacft»matoriam,vel quanto minoris,iecundum quamcogetur vendiror illi rodderc exceftum pretij.ideft,quanto pluris rem emit ignorato vitio , & quantominus illam erat empturus fine-illo : ita Vatenriafupra, nee fine fundamento ; alias enim nihil feretatum foret in humanis commereiis ; vtpote.quiafrequentiffimum eft in hominibuscontrahentibus,fi fciutjfem, non voluijfem. conlentit Sotus/iÄ.6.^.3.*rt.1. de iu(t. dum ibidem ait, fore contractum va-liaum , quando res iufto pretio venditur , etiam Ciemptor feiens illius vitium,cam non emifler.cftqueopinio veriflima : nam alioquin fequerentur hxc

5 I vana abfurda.

Sequeretur enim primo»vrquarrdo hxres extra-

' * neus certus eft,fi feiret teftator vitium efle flagirio-fum , non illum hxredem inftiruiffet, teneatur inforo confeientix hxreditatem demittcre propin-quiori teftatötis confanguinco , viroque probo re-

linqucie.

Sequeretur feeundo, quod quando Titius morte

prxuentus nullam fux vltimx voluntatis difpofi-

tionem fccir,polTu Paulus aeeipere ex bonis illius,

quidquid ipfc certö exiftimat.fibi ab illo fore rclin-

quendum , fi reftamentum faceret, quia fcilicet, ita

illi viuens fignificauerar.

Sequeretur tertiö , non valere matrimonium

quod quis contrahit,& confummauit cum feemina

Fagundez. delußitia, &c.

ex vilibus parentibus nata, quia fi vir id fciuifierjnon contraxiflet. • •

Sequeretur quartö , vt fi feni vendetes equummitcm,& paeifice incedentem , quett illc exopta-bat, & inquirebat, alias tarnen vitium habentemob quod non poffit currere vclocit^r.nullum fuiflehuiufmodi contraftum , fi forte fenex illum nonemeret , fi aliquid haberet impetfcdtrrm , atqücade6 C\ ichiiiTet,nul!o modocum emifTeticüm ergohxc, & fimilia videantur magna abfurda, 5c contraeommunem praxim in contra&ibns feruatum , Sccontra regulam , Folumas rettma. nihil operarur,ftandum eft hac in re fentemias Valentix , Si Soti,&fecundümeam intelligendi funt Syluefter verb.£mfkio. httm.lo. & McdinaC: de refi. qmß. 34.& Nauarrus cap. *3. »um. 89^ Quwenus dieuntcontraftum venditionis eile nullum pro foro poli,fi in re vendita denn talc aliquod vitium , quod üemptor fciüiflet, eam emerenoluiflet,ita vt dicäfttpro foro confcientix non valere conträftüm vensdiriohis, U les vendica vitiumalitjuod haberet , 08perfecta vndequaquc non eilet, quando verbis.velfaclo , ita fub ca conditionc contraftus celebratusfüit, firens quando res empta fuit fino ea conditio-ne expo/ita.

Statuo tertio , in cuentu fuperioris conditionisfi emprot cognito oeculto rei vitio non erat eamempturus, conceditur ei in foro foli, & externoa6rio,vt vocant, redhibiroria ad reliabendum funmprerium,reftituta re;fi vero eam etat empturus.fedpretio minori, ratione virij eft quidem contraftnSpro vtroque foro foli.cV poli validus, fed venditötreftitucre tenctur emptori quantum amplins proea reddidit, quod fi nolit fponte faecre , comperittunc emptori adtio , quam iura vocant xftimata-riam, feu quatominoris. rdma pars quod compe-tat in hoc cafu emptori aftio redhibitoria , patecex Li. & l.fifctindttm 19 ff. de ndilit. edillo , quaeaclio durat per fex menfes.l./i tarnen 4. verfic. Nonnocebit , /. cum fex menfes,ff. eodem. tranfactis au-tem fex menfibus ad redhibitoriam aftionem con-ceffis, quia illa vfus non fuerit, potent intra fexalios menfes fcquentes intentarc aftionem quantominoris, feu xftimatoriam, qua: durat per annum,iuxta diftam legem fi tarnen , verf. Non nocebit, vttarnen animaduertunt ibi glofiäper textum in diilal cum fex menfes. Lopez /. <; j. / it. f. part. {. gloffavltirna. Gomeztom.i.variarum cap.i. num.4,%.Molina tom.i. diß?.$j$. quando adeft ignorantiaex parte emptoris , ineipit currere tempus huiusvtriufque aitionis a die feientiae: tranfado autemtoto tempore , nulla iam prxdietarum ac"tionumemptori comperit , quia tempore ifto prxfcri-buntur.

Immo animaduertit Couarruuias in reg.pojfejfir.part.z. § 11. num.^. cum multis ibi citatis, aAio-nes huiufmodi ptxfcribi cum malafide venditoris,cuius rei ea ratio eft , quia pertment ad forum cx-ternum , & non longiore tempore a iure emptori-bus conceduntur. Sic etiam per triennium in hocregno prxfcribitur mala fidc a<äio, qux competitfamulis , ac feruitoribus ad petendam mercedemferuitij , iuxta ordinationem noftram Lufitanam/i^.4. «/.ji..&.VaIlafcumrowj.i.fow/«ZMir .n.it.Non quail dominus cum mala fide fe poflit libera-re pro foro confeientiae a. debito mercedis pro fer-uitio fibi fado; quia hxc liberatio requirit bonarafidem , & tempus determinatum ä lege, iuxta c*f>.vltmum, de pr^feriptionibw , & feribemes ibidem.Sc tnreg.pojfefior, de regults iurü in~6. Sed quiaelapfo tempore extinguitor actio ciuilis, nee am-

S s x pliös

.11

8.

9*