478 De tranflat.dominij perempt.&vend.

bellus x.part. Üb 9. qu<ifl.t.fccT;.i.num.<). § quare.vbi citat Felinum, Ancharranum,& alios •, patet ex/. contra legem , ff.de legibus. Hinc iequitur, faccrcillos contra legem taxx,&radrcftitutioncmrcneri,qui piftoribus , & panificis fuum tiiticum dant.eopado, vt pro vnaquaque menfura aliquid eis am-plius vltra caxam donent; quia hi, fimpiieiter lo-quendo, vltra taxam vendunt, & nihil laboris,aucexpenfarura ponunt in redigendo tntico in fari-iiain, id enim faciunt piftores, & paneficx , cuiil-lud vendunt.

I c; Sed quid , fi detur melius frumentum , quam,

quod communiter pretio taxato venditur (idem devino,& oleo ?) Rcfpondeo, fi triticum fit eiufdemconditionis, exceflufque ,aut defedus fit exiguus,& nonconfiderabilis,non polle vendi vltra taxam,Sc tencri ad reftitutionem , venditorem,pro excef-Ju taxx , quia paruitas exceiliis pro nihilo reputa-tur. Si tarne» triticum fit diuerfx conditionis,v. c.quia vntim eft ga!lecum,vtaiunt , alterumanafile,Sc menfura tritici abfolutc fit taxata ccntum,nu!lafada diftindione iiucr vrrumque ; tunc pro men-fura anafilis, aliquid, arbitrio prudentis, ampliusaeeipi poterit, quia communiter femper hoc cariusvenditur,& plus valet, quam illud : fi vero in taxafiat diftindio inter vtrumque , & excellus vnius,anafilis pr.-e alio anafiü , aut gallcci prx alio galle-co , fit paruus.arque exiguus, non erit confideran-dus,quia,vt dixi, paruitas pro nihilo reputatur , &vixiu mereibushieexcefius non inuenietur,nequelex taxx tarn minuta efle poteft, vt confiderenturfingulx mhuitix, de minimis enim non curat Prx-tot : tantus tarnen poteft eile excefllis, öedefedus,vt teneantur venditores infra taxam vendere, pof-fint licite pretium taxx moderate augere : ita Mo-lina tom.i.de infi. dijp.^6^. §. po/iia. Rcbtllus 1.^7.lib.y. qu.tfi.t.fecl 3. #«7». 14. in media.C.de refeind.venditiane.cap. vlt.k #«?».}2.

j£. Quid autem,fi menfura tritici vendatur eacon-

ditione , vt menfura tritici foluatur in nouo vel invino, velin oleo,menfura pro menfura, dando fei-licet modo vnam menfuram tritici , aut milij , provna menfura vini , aut olei in nouo • Refpondeo,fi detur modo vna menfura tritici , vel milij, fpe-dato pretio currenti, vel taxato ,vt foluatur ctiamin nouo alia menfura vini, vel olei , confideratoctiam pretio tunc currenti, vel taxato , itavt fitaqualitas in menfura,diuetfitas in pretio tunc cur-renti , & currenti modo , id eile licitum, aliter eftvfura, quia communiter plus valet vna menfuraolei, aut vini in nouo , quam modo vna menfuramilij,& tunc perinde erit, ac pro illa expedationefblutionis pretij, illud plusaeeipere, vt communi-ter omnes alferunt Dolores.

Hinc facilcdeducitur,vfurarnim quoque efle il-lum contradum, quem in hoc RegnoLufitanix,rnileri incolx Interamnenfes paflim efficiunr, qui-bus folet dari modo vna menfura falis , pro aliaxquali menfura mi!ij,aiu vini danda in nouo ; quiaad fummum menfura falis , modium , feu alquetrevocant Lufitaui, valet rrigintadipcndiis , feu xrisre galibus : menfura autem , feu modius milij valetin nouo 60. aut 80. & pluris etiatn , menfura au-tem vino multö plus ; quare non eft negandum,prxratum contradum, regulariter loquendo , eilevlurarium , nifi in pretio ad xqualitatcm reduea-tur. Dixi, regulariter loquendo ; quia , ratione peri-culi ,cui fe venditores, Sc datores falis exponunt,e6 quod non poflint poftea in nouo , fine magnoIabare , recuperare fua debita ex agricolis; itavtnlerumque amiuant capitale falis, & ratione lue«

ce(Tamis,quod poterant comparare , Ci eis peeuniaprxfens daietur, aliquid amplius moderate , arbi-trio prudentis , eis concedeie potetunt Confcfiarijin foro confeientix, iuxta dodrinam in prxceden-tibus traditam •, in foro enim externe , hi non au-diuntur, &talescontradusvfurarij iudican:ur,&peenis iuris illos facientes afficiuntur. Debent ta-rnen Confefl'arij ex alia parte confiderare (vt com-penfatio fiat. vtfinque ad xquaütatem , plus, mi-nüfve, quantum fieri poteft) quod fal, propter plu-uias , facillime diflbluitur in aquam, Sc non eficomnino certum,fi vederem prxfenti pecunia,qu6dilla peeunia poirent lucrari, polftnt enim.etiamamittetc.His itaque vtrinque confideratis,prudensConfcirarius confiderabit , prius quam Judiciumin eareferar.

Si ver6 aliquis nolit vendere alicui rem taxa-ramjpurajtriticumjfalemjvinumjoleum , nifi ab eoematur res non taxata, maiori pretio , quam com-muniter valeat,vltra fummum, Sc rigorofum , vfu-ram committet, cum obligationc reftitutionis cx-ceiTus fupremi, Sc rigorofi pretij: ita Nauarrus infumma Lat. cap.i }. ».S8. in fine. Sc Molina tom.z.de tufl. d'.fput. 564. §. qui triticum. Si autem nolisvendere frumentum tuum , nifietiam ateematurvinum,omnia tarnen vendas pretio currenti, puto,nullam ibi rationem vlurx , aut Obligationen! re-ftitutionis inteicedere,ciim nihil donetur pro mu-tuo,nec tacite , nee exprefse, fed omnia pro pretiocurrcnti,& emptores pofliut facile emere illud fru-mentum,fine calt obiigatione vini: non tarnen eftlaudandus talis modus vendendi , Sc contra chari-tatem ineo aliquando peccabitur, dum cogunturemptores emeic id,quod forte nollcntemerejqua-re, fi pluris referat venditoribus vendere , quamemptoribus emere , non exeufarem venditores äpeccato contra charitatem commiflb,graui,vcl le-uijiuxta materiae quantitatem.

Ex didtis colliges, non licere vendere modo cer-tasannonx menluras pretio nunccurrenti,ea obii-gatione , vt quiaeeipit, foJuat in poftcrum , tem-pore , quo conueniunt in eadem annona tot men-furas , quot modo aeeipit, vel in peeunia, iuxtapretium quod modo cutrit,vel in re alia. Ratio eft,quia ifte , qui dat,feponit in tuto , & fuum debi-torem,qiiiaccipit,reliHquit in periculo, forte enimfiumentum eo tempore ad folutionem affignato,multo valebit minus , vnde pro lucro aeeipit illudmaius , quod nunc valet, quam tunc valebit. Secuserit dicendum , fi ele&io relinquatur arbitrio em-ptoris , debitorifve , vt feilieet foluat profuo arbi-trio , vel in peeunia, iuxta pretium , quo temporefolutionis annona valueric , vd iuxra pretium,quod modo , cum ei traditut, valet; vel in eademannona , quia tunc non fit ei initu ia , fed gratia,&:omnes xqualirerferuant. itaRebellus i.pan.lib.9.qtttifl. 1 1. Gutierres lib. 1 .qmft.canonicar. cap.59. anttm.jc). Vndclicitus eft ille contractus, quo quisin Maio, quo annonam fuam vendit pretio taxato,& currenti, dat alteri certas menfuras frumentipretio tunc currenti, ea conditionc,vt debitum fibifoluat tempore noui pretio fimiliter currenti, quiatunc non fe ponit in tuto, Sc debitorem in pericu-lo , Sc aliunde totam fuam annonam vendituruserat in menfe Maij.

S V M M'A R I V M.

15? An Ulis , qui folentferuare triticum , velvinnnvßmrn,vi vendant,qttando maius pretium babue-

rit

l 7-

1$.

*