s
Lib.V. Cap.XXXVII. 477
triiim vendirorum; fic paffim videmus libros cen-tum taxari , 5t vcndi quinquaginra. Ita docent(& benc) Ludouicus Lopez de contraclibm,cap.\ r.detaxa, §. ignur. Rebellus tont. i. i. p-art. lib.y.qtt&fi.i. ßett.$. nnm.i 3. & 14. & prafcrtimject. 1.
»MTW. J.
IO De Ck-. :«s, & Religiofis, dubium eft, an triti-
cum fnum , & fivmentnm, per pretium taxx ven-dere teneantur; Cui refpondeo , teneri, & lcthali-ter contra iuftitiam peccare, & ad reftitutionemobligare, ii pretium taxatum , vt alij, non feruent.ita Molina '»>». 1. de tuft diß>.^6^. §. Dubium eft,num Cleri et. Nauarrus infumma Lati>!a,cttp.i$ .».88.Medina C. denfi. ftuft.y><& \6- Rebellus i.part.lib.y. qiKtft.i.fett.i- num. 9. Victoria in releü.i.depoieft. Ecclefi*. quaft. tilttma. num. 3. Sotus in 4.dift.t<;. quaft.i.art.i. Syliieftcr verb.Lex,cjusft.i c.loquimur folüm de tritico , quod taxatum eft inhoc Rcgno Lufiranix : nam fi Clerici illud ex Ca-ftella , Gallia, vel Flandria fuis expenfis afFcrant,poflunt illud vendere vltra taxam , ficut polliincalij externi, & naturales, qui illud afferunt,in hocenim Rcgno , liberum eft hoc ornnibus commea-tum aliundc affereneibus , vt majorem copiamaüef.ant.
Ratio , ac fundamenfum huius rci, eft ; primo,quia quamuisReligiofi, Clerici,& perfonx Eccle-fiafticx exempri fintä legibus fxcularibus, quoadomnia , qua' repugnant libertati Ecclefiafticx , &licet non poffint a Prineipibus faecnlaribus pufriri,ob rranfgreffionem taxx,cum non fint fubditi illo-rum, Ted vafalli:attamen eo ipfo, quod funt partesReipublicx, tenentur in confciemia,& ex iuftitia,reliqux communitati coformari.StffWT/^quia licccClerici no (int Gibiecti legi fxailari;fub'ec~ti tarnenfunt legi natutali,& diuinx.qux praeeiph > ne quisfua vltra iuftum pretium vendatjiuftum autem pre-titrm eft id,quod ab habere publica poreftatem.ta-xatur.7m»o,quiaEcclefiaftici, non folüm funt mi-niftri Ecclefix,fed etiam eines Reipub!icx,membraillius & vafalli fxcu!AriumPrincipü>quiReip.caputfunr, ac pioinde tenentur in confeientia per fe adobfenutionem earum legum fxcularium Princi-pum,qux non repugnant iibertnti Ecclcfix,& quxnon minus laicis, quam Ecclefiafticis conueniunt,quales funt leges contractuum , reftamentotum,leges taxantes rerum pretia , prohibentes arma denoclc ferri, & transferri merces.vel peenniam ex-tra Regnum, & (imWes?Qmrto, quia poteftas ci-uilis eft fubordinata poteftati Ecclefiafticx , cumfinis naturalis legis ciuilis fubordinetur fini tuper-natnrali , ad quem dirigitur poteftas Ecclefiaftica,quo fit,vr leges ciuiles Prjncipum fxcularium,quxad hunc finem fpiritoatem condueunt , & illi noncontradicmu.ftatim cenfeantur abEcc!efia,& fnm-mo Pontificc tacite , vcl cxpreCse approbari , ficutftarim reprobanturillx, qux libertati Ecclefiafticaofficiunt, aut de rebus mere Ecclefiafticis difpo-nunt, vt colligitur ex Lucio 2. in cap.de noui operitnuntiatione,& cxcap.Eccleßafanüt, Maria, de cen-flitutionibm.1 1 • Ncque obftat primo, q"od Clerici, perfon.-cque
Ecclefiafticx, illorumquc bona fint exempta, iuxtacap. bene cjuidem d.\<).& cap. Ecclefia fantla Ma-ria, modo citatum. Quia intelligendum eft.illos,& illorum bona effe exempta , in illis rebus , &quoad illos euentus , in quibus non offenditur Ii-bertas Ecclefiaftica ; leges vero taxantes rerumpretia , nullo modo illam offendunt , vt netaruntbenc Rebellus, & Molina citati. Prarteiea cap. Ec-cleßajantl* Maria, de conftitHÜenibtu, intelligen-
dum eft,vt notat Nanarrus in[nmma Latina. c.25.»«f«.88. de rebus, quas.Ecclefiafl.ici affnunt extraRegnum, vt in Rcgno vendanr; v. c. de ttitico exGallia, Flandria, Damifco, Polonia, &c.nam tunfinon tenentur feruare taxam , quemadmodum necalij fa?culares,tam incolx,quam alientgenae Regni,quia hoc priuilegium lolcnt Principe» in hoc Rc-gno Lufitanix concedcrc commeatui extemo , vtmaior copia,& abundantia fit in Rcgno.
Non obftat feeundö , prxfumi emptores gratis, 1 1.6V liberaliter donare quidquid vltra taxam vendi-tores aeeipiunt, etiam fi illi dicant, fe illis id libe-raliter donare;quia,cum prxfenti ncceiTitate com-pulfi emant, quantumuis exprefsc dicant, fe libe-raliter reliquum condonarc , non eft prxfumen-dum,voluntaric omnino id facere, fed innolunta-ric mixte, nih forte alia caufa fubfic , qux id per-fuadeat, vt confanguinitas,aut nimia familiaritas,vel alia fimilis, 8c nifi poftea, ceflante neceffitate,id condonent.Ita Nanarrus in fumma Laünaj.x^,n. 88.Rebellus 1.part. Hb 9$ i.feU.z.n.io. §.ad 3.Molina tom.x. d/ß>.^6^. & alij. Nunquam tarnencaufa fuflicicns excufationis,erit neceffitas pra'fcns,quam emptores habent; imo hxc prxfens neceffi-tas eft caufa vrgentifiima, ob quam illos oblige-mus ; nam alioquiomnes vfurarij abvfuiacxtufa-rrntur, Sc reftitutione illius, proprer neccflüatemeorum , qui ab eis peeuniäs fub vfuris peftulant;quod eft ipfo abfurdo abfurdius.
Si tarnen Clerici, & perfonx Ecclcfiafticx , ex 13.loco, quo rriticum eft taxatum, illud fuis expenfisinaliumdelaturi erant, in quo carius pretio taxa-to valet , vt illud ibi vendant , vel illud feruatutierant in tempus, quo plus valeret. Bubitant ali-qui, an modo in eodem loco taxx poffint illud li-cite venderc,dcducl:is expenfis pro pretio illo,quodhabet in alio loco, in quem illud afportaturi eranr,vt illud ibi venderent, vel per pretium.quo valebitin tempore , quod illud vendituri erant ? Sed huicdubitationi communitcr refpondent omnes , id li-citum efte, quia runc quidquid vltra taxam aeeipi-tur, non aeeipitur ratione tritici, vel mercis,fed ra-tionc lucri ceirantis , quod illis cedit ex eo , quödin alium locuttl illud non aduehant.vbi pluris ven-dituri illud eranr, & ad quem certo illud eranr ad-nefturi , vt ibi venderent , tenentur tarnen tunededucere expenfas de pretio , quas fafturi eiant inadueclione meteium. Et fimiliter , fi compertumfit, plus valitnrum frumentum, eo tempore, quodconftituebant illud feruare, vt tunc venderenepo-terunt illud modo iufle vltra taxam vendere ratio-ne huiufmodi lucri ccillmtis. Difficillimum tarneneft feire, an eo tempore illius pretium vilefeat po-tius.quäm augeatur ; ac proinde, nifi id certo mo-raliter conftet, nemo poterit triticum ftatim 1111-merata in manu peeunia , pro illo maiori pretiovendere, quod credir tali tempore habituum; quiafeintutoponitvenditor, & relinquit emptoremin periculoipoterir tarnen vendeie nunc expedatafolutione ad rempus.quo illud erat venditurus,quiatunc vterque,tam vendens,qukm emens,fc exponitpcriculo maioris, aut minoris valoris:ita Rebelluscitatus § finali.
Quando taxatur triticum , eo ipfo taxatnr fari- 14.na ; vnde illicitum eft, & in fraudem legis exeogi-tatum , frumentum redigere in farinanv, vt plurisvendatur , tc ad Tcftitutionem adftringcndus erir,poterit tarnen tunc venditor plus aeeipere, rationeexpenfarum.quas fecit redigendo illud in farinam,tantum feilieet, quantum expenfum fuerit, & nonamplius. Ita Molina tom.i.dc iußiti«, di/p.tf+Rc-
bellus