Lib.V. Cap.XXXIL 461

■

merces non finnt maioris valoris, ex eo, quod ex-pectetur illarum folutio ; qujdquid autem vendi-tur fupra iuftum pretium rigorofum, iniufte vendi-tur,& reftituenduseftexcefius. Secundb, quia dila-tio,& expc&atio folutionis, eft quoddam mutuumimplicitum ; dum enim creditor, feu venditor dif-ferr folutionem , perindc fach, ac fi priüs aeeipiatpretij peeuniam a fuo emptore , & poftea cam eiaccommodet,& mutuum det.pro mutuo autem ni-hil licet aeeipere fupra fortem.

Ex di&is inferes.cum Soto lib.6. de iufi.quaft.i.art. 3 .ante quartam conclufionem, Sc cum Rebelloallegato in prima condufione , »«»».}. damnandosefle de vfura , atque adeo obligandos ad reftitutio-nem tnercatores.qui in fine nundinarum,quo tem-pore,ob defedum emptorum abeuntium, Sc abun-dantiam mercium, qua fuperfunt.multö vilius va-lent merces, quam in prineipio illarum , eas tantive,tjdunr credito , expc&ataque folutione , quantiinitio rigorofo pretio ftabanr;necobftat,qu6dmer-catores eas emerint pluris forte , quam in fine va-lent,& damnum recipiant,nifimaiori pretio, quamnunc ftent, vendant, vt iam fupra diximus.

Statuo tertia.Confideranda: fijnr aliqua: cireun-flantis extrinfecz valori, quem merces habent, obquas, & ex quibus, porerit pretium licitpfupra iu-ftum^ rigorofum aecrefeere.

Prima, eft circumftanria lucri ceflantis.veldam-ni emergentis , quod euenit mercatori vendenti,ex illa dilatione, feu expe&ata folutione ; quarelicitum eft.ratione lucri ceflantis, & damni emer-gentis, augere pretium illarum , fupra iuftum,& ri-gorofum,tantum.quantum, iudicio prudentis, fuf-nciatad refe&ionem damni emergentis , vel lucriceflantis , quud inde e* dilata folutione illi obue-nit. Ita Lcfluis tom 1 de tufl. cap.zt. lib.i. dub 6.num. c 3. & cap. 10. dub. 11. Rtbellus tom. 1. deobug. tuß. hb $. qudft.n. num.a, Sylucftcr verb.vfura 1. quafi 1. §.1. & <j. Couarruuias 1. variar.cap.$. num.6. Gregor Lopez lib.i. de cantrallibus,cap.}j Nauarrus tn fumma Latin, cap.iy ».231.Sc nos iam alibi id diximus, & cap 4. num.i. &eap.$. num.9. Ratio eft , quia iicut in mutuo , obhanc caufam , & cireunftantiam lucri ceflantis , Scdamni emergentis , Ucee vltra fortem, qua: mutuodatur,aliqüidexigere,ranti feilieet, quanti, arbitrioprudentis, refpondet lucro,quod ceflat,aut damno,quod emergit mutuo danti; ita etiam in venditio-ne.qua: fit dilata folutione , ratione lucri ceflTantis,& damni emergentis , potetit exigi fupra iuftumpretium rigorofum , tantum , quantum asftimaturdamnum emergens,aur lucrum ceftans.

Scd contra hoc infurgunt Salas traclatu de vftt-rü.dub.io i'tm.<j. Sc Molina tom.i.deiufi.drjp. 31 6\.num.\. aflerenres , vfiaram eile, proprer racionemlucri ceftantis, & damni emergentis , aliquid am-p'.ius vltra iuftum pretium aeeipere, illudque exce-dere, & teneri venditorem ad hanc exceflus reftitu-tionem. Sed,quod diximus,eft probabilius.

Admoncndos tarnen efle pra»fatos emptores,deifto exceflu fupra iuftum pretium rigorofum,confulitNauarrus, Syluefter, Rebellus, Sc Grego-rius Lopez, modo citati, Molina, & Sotus, a nobisaliegati cap. 3. num.?. fi ptxfumaptur,qu6d propteriftum cxceiTiim,rem emere nolint, cum illo, & fineillo,velint;fed ia.n diximus prrdifto cap.y num.cy.ad eam monitionem non teneri yenditores, , exiuftiria.

Secunda cireunftantia confideranda , propterquam augeri poteft pretium fupra rigorofum arbi-triqprudentis.eft moleftia,& difficukas,qua: poteft:FagHTidez. de /uttitia-,&c.

dari, im6 , qua; dabitur poftea in recuperando pre-tio tempore folutionis expe&ata;, & ratione huiustnoleftiae,laboris,& difficulratis, aliquid poreft exi-gi moderatum fupra iuftum pretium; eft enim hoc,pretio asftimabile. Similiter confideranda eft cir-eunftantia periculi amilfionis capitalis , cui is, quicredito vcndir,fe exponit , eo quödemptor velfu-giet,vel incarcerabitur,velad paupertatem reduce-tur. ita docet Nauarrus cap.i}. mm.Si. loannesMedina C.dereß.c]H*.fi.$%.§.ad ^.caufam. Cordubatjuaß.7%. Petrus Nauarra ltb.$.cap.i. num.no.Sotus lib.6.deiufl. qHtß.^.art.i.ad 1. qui fere om-nes idaflSrmantinmoleftiis, Sc expenfis,quasquif-que timet in recuperanda poftea folutione. Ncganttarnen augeri pofle pretium , proprer periculumamiflionis capitalis , cui forte fe exponit mercatorcredito vendens; vt etiam neganc Rebellus z.part.lib.$.qu&fi.ii.§. contrariatamen.Gutictzes tom. 1.deprat}. qutfi. cap.^<). num.50. Affirmant tarnen Lcf-fius tom.t- lib.i. cap. 11. dub.6. num.<j^. Sc Medinaallegatus poft Angelum , quem refert , & fcquiturGabr. in +.diß. r r ,cj. 11 .§.ad idem; Sc hoc probabilecfie, ait Rebellus citatus, licet ipfecontrarium fc-quarur. Primo , quia exponere fe tali periculo , eftpretio jeltimabile , iudicio omnium rede fentien-tium : ergo pro eo poteft aliquid exigi arbitrio pru-dentis. Secundo , quia venditor poteft petere fide-iuHbrem,qui illud periculum in fe fufeipiat, & iftefideiuflor poteft pretium petere ab emptore , profufeeptioneiftius periculi,&: ftipulari de pretio cumeo. Igitur, fi venditor iftud periculum in fe fuf-cipiar , tantum poteft iufte petere ab emptore proillo, quantum aüus fideiulfor ab eo peteret.

Debet tarnen hoc periculum efle verum, & nonfi&um , & venditor nullo modo poteft cogere era-ptorem, vt fe pbtius, quam alium pro periculo fer-uando, aeeipiat fideiuirorem , nee poteft plus acci-pere,quam alteri terrio daretur ; ita Leflius citatus.Ego dicerem,propter has rationes, confiderandumefle iftud periculum amiflionis pretij foluendi fu-turo tempore expeiäaro ad folutionem. Sei addo,confiderandum etiam efle periculum deterioratio-ui$,9c expenfarum.qua; faciends crant ä venditotein conferuandis mereibus vfque ad tempus credi-tum ad folurionem , Sc etiam minuendum aliquidde ipfo pretio , tum, propter periculum deteriora-tionis , tum , proptertxpenfas faciendas, quod to-tum arbitrabitur, Sc componet prüden s, augendo,& minuendo, pro ratione maioris, vel minorispericuli.

Fundamenra , quibus Nauarrus, Rebellus, Gu-tierres , Sotus, Corduba , & Petrus Nauarra fupräaliegati , quibus ad de Conradum de contratl.qu&ft ij.cerollario x.pofi $.conclufionem, defendunt,ratione periculi totius pretij capitalis , nihil pofleaugeri fupra iuftum pretium rigorofum , h«c funr,quia hoc eft aperire oftium vfuris , cü m vix vendipoflit aliquid credito, quin capitale pretium modqaliquo.alicui periculo exponatur. Deinde.qujavfu-rarius erit mercator vendens , fi cogat emptorerrtad ineundum fecum contraclium aflecurationis to-tius capitalis, etiam pro viliflimo prctio.vt patet excap nauiganti,de vfuris, tunc enim perinde erit, acfi pro tempore dilata: folutionis, det mutuum pre-tium mercium tunc foluendum. Tandem , quia, fipericulum probabile amittendi centum aureos.va-lear decem ftatim foluendos , fequeretur , quöd 11iidem decem , credito etiam cum capitali dentur,cum fimili periculo fubfint,ptoillis ineadem pro-portione pofle aliud etiam pretium peti, Sc fiepe-riculum huiufmodi in infinitum abirer.

?.