460 De tranflat.dominij per empt.&: vend.

tu

pro prima opinione. Docet fecundo haec ppinio, fimox, id eil, propc dicm, lex fit promulganda , invtroque foro obligandum eile ad reftitutionem,illum , qui occafiune illius notitia:, plurcs mercesyendit, vel peeunias diftrahit, quam alioqui eflerfacturus.

Ex his opinionipus, feeunda ad veritatem ma-gis accedir..

Ad primam ratipnem prima: refpondeo, diuer-fam cfie radonein de Principe rcuclamc legem,quam habet conditäm , alicui , & de alijs , quialiunde notitiam illinjhnbenc, quia Pririccps, &magiftratus, ratione fui officij,ac proinJc ex iufti-tia tenentur cauere, ne damnum paijantur illorumfubditi, ac vafalli, a qnibus aluntur > & fuftenran-rur, & in qaorum vtilitatem, officium excrcent.Exquo non fequitur, illos,qui tali notitia vtuntur,te-neri ad eam reftjtutionctjn' ; quia non tenentur exofficio j ciuium incpmrnoda prxcauere. Sicut, ümagiftratus, -ihyc cäufa iufta , exc'luderet empto-res , vel piohiberet, ne ipfi merces alicuius eme-jrent, teneretur ille ad reftitutionem damni, quodinde Uli obuenit , quia contra obligationem offi-cij fecir.

Ad feeundam rationem refpondeo» nullum eilediferimen intet vuamquenoritiamjquamuiscnimjiotkia legis debcat ede publica omnibus , & ex fefit communis, at vt fubieftatur in intelledtu cuiuf-curaque particularis, fit, Sc felicitas iftius fuir * ha-bere illam;quodautem felicitas cft.inculpam vertinpn poteft.

Si.tarnen merces, oleum, triticum, vel vinum,qua: venduntur, ejlent alicuius magiltratus, Con-filiariique Principum , qui ad legem ferendam , iPrincipe funt con(uki,ik ex ca notitia, fuos famu-los admonerent, vt ftatim merces pretio currentivendant, antcquam lex promulgetur j non excu-fabuntura reftitutione , ficut nec etiam Rex , autPtineeps exeufandus eft,fi aliquas merces venaleshaberet, & id fibi contingeret ; quia hi, rationeofficij, tenentur ex iuftitia impediremalumimnu'-jiens fubditis , & procurarc illis bona ; & rationeetiam officij, tenentur etiam feruare bonam fidem,& ornnem dolum , fraudcmqtie cuitare in admini-ftranda Republica, Sc coptrarium faciendo, confi-iia publica in propi iam vtilitatem , contra ratio-nem, & obligationem officij fui, eunuertunr. Siautem vi feiant, non per viam Senatus , nec ra-tione officij , fed aliunde , & tanqiiam perfona:particularcs , ad nihil tenerentur , cum non de-beant effe peioris conditionis.quäm alij.Ita (Sche-lle) Rebcllus i.part. lib.9. qu&fi.G. n,j. & Lefliustom.i. de iftfi.libi.c4p. 11. dub .y. ,7.48'.

«■, . . , ..... -

■-----------------------------------------... .------------—,-■

Capvt XXXII.

»

Vtrum liceat carius vendere fupra

fummum & rjgorofum pretium,

credito, & cxpe&ata folu-

tionc,quam nume-

ratapeeunia?

I Qisando pretium rer H rn non eß lege iußa, taxA-tum, heimm eß vcnder e carius ob AnticipatamIradirionetnsxpeElata folutione infra latitudi-n't'm fuprtmi,®' infimi y &n.i.

'j Truhe, ob dilmam felutionem^ßtra eß,vende-

S

re res cariits fupremo, & iufio pretio^uod rtt

habent tempore Vendttionü.uin Uli meriatores, cjnt infine nundinarum tanto

pretio vendunt merces ad creditum , & expe-

tlatafolutione, qtianto initio valebant,licite id

faetant.Cenfiderandn tarnen funt aliqua circnnftanti<e

extrinfeca,ob <]u44,res Ucite vendipojfmt vltra

fupremunt, & rtgorofttm pretium, expetlatafo-

lutione, & ad creditum, quam valeant , ?iume-

ratapeeunia.Qui, Uläßnt, ibid.& n.S.An tunc fint admonendi emptores de ifto ex-

cejfu.jin ob moleßiam,& dijfcultatem,qu£ poflea da-

bitur in recuperanda re,qutt emitur credito an-

tieipata folutione , poffit tlla vilius nunc inji-

tnoemi.An etiam ob pericttlum amijftonüpecitnUcapi-

talü, qua nunc antieipate datur. ibid.Multi negant confiderandam effe aßimationem

periculi capitalü pecunU , cod. num.j. prt-

cipue num.cf.Refcruntur fundamenta,quibus id negant.ibid.

10 Reffondetur huiufmodifundamentis.

f. t An res , qua modo valet rigorofo pretio centnrn,poßjt licite , ir fine vfura, ve>:di centumfupraduo , fi tempore traditionü illudpretium ha-biturafit.Refertur prima opinia affirmans. ibid.

11 Refertur feeunda negans.

13 AuthorUfententia.

1 4 An licitm fit modus vendendi res credito carius,

ob dildtam folutionem, quam valeant, prufentipeeunia , qui modus viget in aliqttibus orbisparttbut.1 r An in aliquo cafu pojfint res exponi venditioniad creditum , dilata folutione , carius , quam,prafentt pecunia,valeant, & quali.

ffi«|^ V^€ s t 1 o prsfens> 5c altera fequens,ma-g^^? gis ad matcriam de vfuris , quam vendi-B^SKs tionis, fpeetat; vtrobique tarnen traetartfolet , & hie etiam illam tracl:amiis per fequentesconclufiones.

Statuo primö. Qvjando pretium non eft lege ta-xatum, licitum eft, intralimitcs iufti pretij, cariusrem vendere dilata folutione , feu credito , quampraefenti peeunia numer^.ta venderetur : vt, fi prü-fend peeunia vendebas infimo,viginti; vel medio,viginti duobus; vel fupremo, & rigorofo , vigintiquinque, poteris modo credito,vendere pretio illofupremo , & rigorofo , vigintiquinque. Ratio eil,quiaomne illud pretium cenfetur iuftum , & idc< v >intra limites iufti pretij venditio fir. Ira Ö. Tho-mas 1.1. qmfi.-j-j. art.i. & qtufi.-pS. Valentia»£»difi.j.q:uß.io.puntt.i. §.8. Caietanus ibi. Lefliustom. 1 je iuft. lib.i.cap. 1 1. dub.C.num f p. Rebellustom.i. z. pari. Itb.y.quaß.i 1. nur/t. \ Molina tom.i,de iufi. dijp.m- eft communis.

Statuo fecundo. Vfura palliata eft cum pbliga-tione reftituendi, C\ quis prscise, ob dilatam folu-tionem , carius fupremo. pretio iufto vendat. ItaDodores omnes modo allegati;&: habetur exprefscin cap. in ciuitate,&in cap.conßtluit,&i/i tap.naui-ganti , de vfuris , & D.Thomas i.i.quteft.yy. artx.ad 7. ibi, Expettario pretij foluendi, bnbet rationemmutui, & quidquid pro hac expeciatione aeeipitur,vel exigitur , efivfura. Toletus Hb.5.fumm<t,cap.iS .num.i. Sotus l\b.6. de iufi. quafi.i, $1 omnes, quoscitauimus cap. 4. num. 7. Ratio eft, primo , quia

merces

1.

2.