458 De tranflat.dominij per empt & vend.
c>ui ignorant eam abundantiam breuirer fuperuen-turaiT , qua antem in errore fundantur , infta clfcnon pofllüu. 'Jertio, quia venditpr manifeftare re-nctiu emptori viriiun rei vendna: , quod cam vi-IjjjTcerjtracii , aut Altern detrahcre tantum de pre-tio., quäntum vitjum illttd xfhmarur; Ted non mi-nus facit rem vilcfcere Vitium occultnm , quamcopia metcium brennet fiiperuer.uua ; crgouiamtenetur rnercator cop'äm manifeftare, vel reduce-re merces ad pretium,quod poft illam copiam, ha-bitura: mint.ID. Secundaopinio verior,& probabilior,afHrmar.
hanc tenent D. Thomas 2. 2. qudft.-jj. art.yad 4.Caietanus tbh Syluefter -ytrb. emptio. qus.fi. 1 f. So-tus Hb.6. deiufi. qittfi. 3. art.i. ad 3. Couarruuiasad reg. peccatum 2. part.^.4,.nu,m.s. & 6. Molin*tam.i.diß>.m.§. contrariam. Leflius tom. 1.deiufi.Hb 1. cup. 21. dub. r . num. 40. Pinellus l.i.C. derefcind. vend.part. 3 cap.i. num. 24. & alij, quosipfi inducunt. Ratio eft ,primp, quia ille tunc iuftevendit rem , & iufto prctio currenti, illo fcilicer,quod ve! communis hominum atftimatio taxauit,yel iufta tnxa, nemo autcm tenetur ad reftitutio-ncm , ex eo, quod iufto pretio, & per taxam affi-gnato vendidit. Secundo,amz priuata feientia ven-ditionis , quam habet de prctio breui rninuendoper fuperuenruram abundantiam , non mutat pre-tium täxatum, vel currens ; iicut nee priuata feien-tia emptoris illam non mutat, alioqui nee emprorpoflet emere pretio ciurenti, fi feiae Itatim valdeaugendum , quod nemo dicet. 7fmo,quia filcien-tia particularis alieuius de futura breuitcr abun-dantia minueret pretjum curreps rerum, quas ven-dit , profeefcö eu'am feientia particularis alieuiusFutura: egeftati^ , augeret illud,cum fit par vtrobi-quer3tio ; qtiare peccaret Iofcph, Genefeos^i. Scteneretur ad reftitutionem, emens tririenm pretiocurrenti tempore abundantia*; feiens, breuiter perFuturam egeftatem augenduni, quam fi ^Egyptijfeirent» ncquaquam iilud ei venderent pratdiclopretio. Qna'-to,cpiiz fcquerctur,eum, qni dum plu-yiia defideratur, venderet fiumeiitutn pretio tunccurrenti, teneri ad reftitutionem,fi fubito per can-fas naturales pluuiafiipcrueniat, quia cireunftan-tia illa , quoej breui per caufäs naturales pluuia ficfupernentura,talis eft, vt mimierer pretium iuftumrerum , fi ab emptoribus agnofeeretur.2 i e £x hacopinione , qua: eft certa.patet, polTe il-
. lum Ii'ckc , Sc honefte, qui feit breuiter obfidio-nem vi bis futuram , emere celeritermerces pretiocurrenti ,vt eas tempore obfidionis carjus vendar.P^rcr eriam , poifc te elocare domum tuampretjofclfro , & cui.enti.etiamlifcias,pretium domorum.;>• f >rc niihuendum , ob aula: difeefium , vel ob■ u'u -ntci ' i^ftcm,vt docte animaduejrtunt Lcf-.11 \. dt uillit. Hb. 2. cap. 1 1. dub. f. »«OT.44.k.i' 'las i.part.deiufi. Hb 9. quafi.6.»üm.S. $.fi-mit/,: ; quia diu Ipcriculum , cum fitextrinfecumrncuiii'is, nihil illas minuit, vel auget, quoadpretium.1 §.. Patet igitur, non efie hoc contra iufliriain , anfit contra tb.iritatem,dubitant nonnul'li.Rcfpon-dendum tarnen 5 nee contra charitatem e(fe, quiatunc venditorcs vtunrur iurefuo , quod liabent adyendendum fuas merces currenti pretio temporeprxlciui, & propterillam fcicntiani,qnam habencde diminutione pretij breuiter futura per fuperue-nienrem abundantiam rerum |Jl arum vendibilium,non reddirur peioris condirionis, quam eram.dumjllam non habebat, nee feientia particularis illisnoecre debet} quare,ficut illam non haberent 3 non
peccarent contra charitatem , res fuas pretio cuf-renti vendentes. ita Molina tom.i.de iufi.difp'.} J4.§. dubium efi. Leflius» modo induefbus ««ro.43. ScD. Tliomas 1.1. cjutfi.jj.art. 3. dum ait,id non fa-cere, &manif^(tare futuram abuiidantiam > folumeile opus fiiLcreiogntianis , 8c maioris virtuiis:quibus yerbis apene fi^r.ificat s in eo nulluni eflepeccatum , neque contra inftitiam , ncque contracharitatem,regulariter loquendo.
Dixuregularttcr toquendo,c\uia, vt do<5te animad- 1 j.uertit Leffius, aliquando fieri poteft , vt fit con-tra charitatem ; veluti, fi vni ingentem copiamtalium mercium vendas, ita vt maius fit illius in-commodum , quam tuum commodum , & itavtgraue damnum ille inde ineurrat. Et mox fit f< r-tunis,& ftatu euertendus , vel faltem multum ma-lus inde detrimentum patiatur, quam tu lucri ac-quiras.cum Leffio ita fentit Rebellus^w.i.^e obli-gat, iufi. lib.9. quttjt.6. nutn.j.
Quamuis autem fas fit fcienti,breuiter mercium 14.pretium minuendum per fuperuenturam abundan-tiam rerum , vendere totas fuas merces pretio cur-renti : tarnen illicitum efier , Sc contra iuftitiam, Sccharitatem , cum obligationc reftitutionis, fi frau-dibus, dolis,mendaciis,emptoresinducerct ad iliasemendas ; quia , v.c. non illas emiflent, aut nonin tantaquantitate, nifi illis mendaeiis, fraudibus,Sc dolis deciperenrur:habetenim vnufquifque ins,ne per fraudes,& iniurias deeipiatur , Sc fic iniquqfuit illi caufa damni,ac proindc tenetur ex iuftitia,illud ei teftitucre, at rencere. ita, praeter Molinamcitatum, docet Leflius indudtus dtHo num ^<-.§fedeft dubium.
An autcm tencatur ad reftitutionem rnercacorj I f •qui in Brafiliam veniens naui fua onuftamcrcibus,feiens , breui tempore alias naues iis mei'cibuspnuftas illuc pciuenturas 3 quia omnes ab ecvlemportu Lufitania: fimul ibluerunt, Sc rogatus iifiu-mat, nullas peruenturas, nee fuifle ex Regno Lu-fitania? profeclas cum illp , vel cotrumpit aliquos,vel nautas fux nauis,vt per vrbem id fpargant,cm-ptoribufve fuadeant , vtfic fuis mereibus pretiumaugeat, quod mox , propter aliarum nauium ad-uentum, minuendum foretjdubium p^neeft feitudignumjmiod ä nobis fujt inquifitum.Cui refpon-di; fi alios corruptt pretio , aut muneribus , quifrau'diilentcr emptorcs deeipiant , mihi extra du-bium efie, reneri illum ad reftitutionem,& in illiusdefccl:Lim,iilos , qui »illius caufa deeeperunt em-ptores, illum tarnen, primo, quia ad illum fpcclatluciuin ex fraudibus acquisitum.Et hoc ex eo fun-damento refpondi, quia, fi venditor, dum emptorrem fuam emit, falfum licitaroremfupponat, quimult.6 carius pretium oiferat, quam alioquin remerat venditurus , Sc ea fraude permotus emptorcarius emat, quam erat empturus, tenetur vendi-tor primo loco de fraude , Sc dolo ; feeundo locofajfiis fuppofitus licitator , vt tenet Leflius tom.x.deinfiitia , lib. 1. cap.ti. dubitat.io.num. 1 5 J. Sy I-uefter verb.Emptio. quafi. 13. Sc alij. Ergo fimüi-ter Sc ifte rnercator tenebitur, cum par fit vtrobi-que ratio.
Si vero ipfe rnercator rogatus , an expectentur jg.alias naues , vel an fit breuiter futura maior copiaillarum mercium , refpondeat, fe nefeire , exifti-,mat Leflius cap. 1 i.dubitat.<j. num.^. (Sc bent-,)non teneri ad reftitutionem , & quia non tene-tur , extra Judicium inquifitus , rem aperire cumtanto fuo incommodo , & quia nefeit de aliarumnauium felici nauigatione, fi forte capcremur.auttempeftatibus abfumerentur. Imo Aragonius 1. 2.
f»w/.77.