HB
Lib.V. Cap.XVIII. 395
\
beralitatis,nec efte Uli onerofam ; refpondeo, hoccfle verum , quando ille non manet ex fua parte,obligatus ad faciendum aliquid , Sc quando illiusarbitrio , voluntati, Si. eledtioni libera optio relin-quitur, faciendi, vel non faciendi id, quod ab eopetitur, Sc pro quo ei pretium datur; fecus, quan-do üle fe obligat ad id faciendum. nam, fi illapro-miifio, vel donatio inducat abfolutam,& determi-natam obligationem ad aliquid difficile.&arduumfaciendum, etiamfifoli facienti fit vtile, & profi-cuum , nihilominus contradtus crit onetofus , exveraque parte , & poterit eile fimoniacus, fi acci-piens aliquid temporale, mancat obligatus ad fa-ciendum aliquid fpirituale, Sc ad id ita fe exprefseobliget pro pretio temporali, vt contrarium cfh-cere non poflit, & fi poftea contrarium efficiat,iam contrarius celebratus fuit, Sc fimonia com-rnilui.
18. Obiicies,tunc non dari pretium pro re fpiritua-li , fed pro obligatione faciendi actum aliquemfpiritualem , qualis eftet fufceptioBaptifmatis, autirtgrcffio Religionis. Refpondeo , hunc actumnon cfle feparabilem ab hac obligatione, nee hancobligationem ab hoc actu> quia illa obligatio adnihil aliud tendit, nifi, vt hie actus fiat; nee aliaratione eft pretio aeftimabilis , nifi refpectu huiusactus difficilis. Deinde , fi hoc liceret, quia nonemitur actus , fed obligatio ad illum faciendum,ctiam poltet emens in propriam vtilitatem id eme-re, Sc Religio poftet emere Rcligiofum, Sc Praela-tum fibfi vtilem, quia diceret, fe non emere actumillius, fed obligationem ad illum. Confcquens au-tem eft exprefse contra caput, quampio , de fimo-nia, Sc alias aperitur ianua, & magnum oftium adomnem fimoniamjquare inconfultus,& inanis crithie prattextus.
Opera, ad qm tenemur ex yoto.
19. Pro operatione virtutis , ad quam quis teneturex Religione ad Deum , & quafi ex iuftitia, nonpoteft aliquid aeeipere , nee liehe, nee valide ; &cideo opera , quae debentur ex voto , inuendibiliafunc, Sc nee licite , nee valide poteft quis , proinipletione illorum , pretium aliquod, vel aliquidpretio xftimabilc aeeipere , Sc peccatum fimonixcommittitur. Ratio huius rci eft , quia ad huiuf-modi opera tenetur vouens, quafi ex iuftitia adDeum. Dico , quafi ex iuftitia , quia in ordine adDeum, non eft iuftitia rigorofa, fedaltior quaedamvirtus, quse appellatur Religio , ex qua non fecusvouentes, fua vota implere ergaDeum,quam,fi exiuftitia tenerentur erga homines ; vndc,qui vouet:peregrinationem Deo, non poteft aliquid aeeiperepro implctione voti,& peccat lethalher,& teneturad reftitutionem ei faciendam, ä quo illud aeeepit-nee pro labore tali voto adnexo , quia hie laboreft intrinfece,adncxus, & accefTorius voto,opetivcDeo promiflb ; Sc qui vouet peregrinationem,coihfcquenter etiam vouet laborem corporalem,& expenfas, quibus illa eft facienda. Sicut pra>tentum audiendi facrum,confcquenter etiam obli-gat ad laborem, quxrendi illud, illique affiftendi.itadoeet Molina tom.i. deiuft.dift.^^. Ex dictisinferes , pro implenda promiffione aeeeptata, inopinione , qua: docet, obligate ex iuftitia , nihilpofle aeeipi , in confeientia , abfque obligatio-ne reftitutionis , cum ex iuftitia promiflym dc-beatur.
Opera, ad qu&, ex obedientia,tenemur,
Ponamus exemplum, vt res clarior euadat. v. g. lo.t^ientur vafalli obedire Principi, fubditi Praelatisfuis ; quaero, an pra^cise pro prxftatione obedien-tiae , poftlnt aliquid pretio a:ftimabile aeeipere,eamque prsftationem vendere5 Refpondeo nega-tiue.Ratio eft,quia, ipfa prarcisc praeftatio obedien-ti«e,fi obedientia exhibeatur illi,cui eft debita,cümilli aliunde debeatur.ex aliis titulis , inuendibilisomnino manet, Sc peccat lethalitcr, qui fecus fa-ch , & tenetur ad reftitutionem. Pro ipfo tarnenopere.quod ex obedientia prxftatur, aliquid poteftinterdum aeeipi ; quando fubditus non teneturillud facere gratis, v. c. Prarcipir Rex fubditis , vtprofieifeantur in bellum , aut Pradatus iubet fuisfubditis, vt in talem, vel talem miflionem abeanr,aut in talem domum , mutationis caufa ; tenenturilli obedire, & pro praeeifa prasftatione huius obe-dientia;, nihil poftunt aeeipere , tanquam pretiumhuius implctionis, Sc fi aeeipiant, tenentur illudreftituere: non tarnen tenentur Religiofi profici-fei fiue expenfis neceftariis , folitifque in ea Reli-gione dari pro itinere ; nee vafalli tenentur iregratis in bellum, finc ftipendio, fi fintbona aliquacommunia, vnde illis poifit folui: nam pro labore,ac periculis miluia:, recte poftunt aeeipere fuumftipendium, vej ä Rege, vel ä Republiea , confti-tutum ; Quü enim , vt ait D. Paulus , militatfuisftipendijs ? i.Corinth.y. Sc Chriftus Dominus, Lu-c& 3. ad milites vafallos, qui fub fignis Rcgum, acPrincipumfuorummilitabant, ftipendiumque me-rebantur , Afililes , neminem coneutiatis , content*eftote ftipendijs veftrü. Sic ctiam , quamuis teftesteneantur ferre verum teftimonUim gratis , tarnentenentur partes eis foluere itinerum expenfas , &dies laboris , quia fuis expenfis, ad teftificandum,longe ire non renentur, nee etiam tenentur amit- ' ,tere pretium laboris, quem per cos dies amittunt,caufa teftimonij fereudi: ita Molina tom.i. de iuft.dijp.9}. concl.i.
Opera pr&cept't.
Qui ex pra?cepto Ecclefia», tenentur facrum au- 4 \ldire, ieiunarc, confitcri, deeimas foluere, abftinerca laboribusi Sc ex prasceptodiuino,non furari,noniurare , non peccare , non poftunt vendere huiuf-modi opera, aut pretium aliquod aeeipere pro illis,&ad reftitutionem tenentur, fi aeeipiant; nee ex-cufantur, fi dicant.fe illud aeeipere, non pro opercprxcepto , fed pro labore , Sc molcftia, quam fen-tiunt, quia idipfum in prareepto prarcipitnr.tcnen-turque id facere ea moleftia , Sc labore, tanquamquid intrinfece adnexum ipfi operi. ita Molinatom. 1. de iuft. traft. 1. dijp.9 3. § ■ *'«*'<* prioremMt-retrices verö,licetpretium aeeipiant valide*, & iu-ftc, & fine obligatione reftituendi illud , pro fuoturpi qusftu , ratione laboris , quem patiuntur,non ramen licite illud aeeipiunt ; quare peccant,non contra iuftitiam,fed contra fextum praeepumnon fornicandi. Pro ceftätione aurem meretrica-tus,& vt ab co defiftant, nihil aeeipere, nee valide,nee iufte,& tenentur ad reftftutionem,fi aeeipiant,quia ex vi fexti piaecepti Decalogi diuini, Sc natu-ralis , tenentur ab eo cefTare, aedefiftcre ; licitumtarnen tibi crit, & valdc meritorium, illis pretium,
vel
S*