Lib. IV. Cap. 11.

poteß obligari ad feluendum eo die , fcd fe-cjuenti.

14 Quando aliquis promittit, vel dich alicui,feda-turum ei tantum fingulu annü , menfibm , velhebdomadu, non tenetur foluere, nifi in fine an-ni, rnenfis, &c.

i j Quid de hoc modo promittendi, vel donandi:Omnibus annü, menfibu* , vel hebdomadts tibidabo centum,*» tunc teneatur id foluere inprin-cipio, an in fine.

1 <S Quidfi dicat,Promitto tibi me daturum tibi tan-tum, vel tantum, dum vixero.

17 Quidfi quis promittat alicnife ei donaturum ali-quid,-aut faBurum, non afßgnando quando, &nifi faciat, fe foluturum tantum in pccnam ,an hu promiffio fiatim fit implenda, an fit con-ditionata.

$£&?£ O t 1 s s 1 M a eft diuifio donationis in do-nationem pmam, fcufimplicem, Sc in do-nationein condirionatam , Sc confequen-rer in donationem de in dicm adic&ione , omniscnim promiffio, & donatio de in diem adiedtione,eft conditionata ; non tarnen omnis conditionatacft de in diem adie&ione: in dubio autcm, an do-natio fit pura, an conditionalis, ccnfenda eft pura,Sc fimplcx donatio ; fic in dubio , an legatum fitpurum, & fimplex, an conditionale,purum, Sc fim-plcx eft cenfendum, vt bene aduertit Molin. tom.i.de iufiit. dijput. 10 r. & 184. & Sylueftcr verb. do-natio x. initio. Sc tunc onus probandi contrariumaduerfario incumbit , vt ait Molina primo locoallegatus, & Anton. Gomcz tom.1. variar.cap.12..num.^-j.i# De donatione conditionata multa cgimns lib.i.

de contratlibm ingenere, cap.-/. vbi latc egimus decontrac~ribus conditionatis, Sc modalibus, qux om-nia lue aecommodanda funt, ne prolixi fimus , &eadem repetamus. Hie igitur folüm ea , qux raa-gis neceflaria duximus, tangemus. Donatio ergoconditionalis, etiamficonditionaljs fit,nondefinitefle proprio donatio ; nam licet habcat conditio-nem adnexam, illa conditio non eft qualitas , quxmutet fubftantiam adkus , & ideo non definit eflevera, & propria donatio; fic difpofitiunes,qux ha-bent conditionem adnexam, non propterea fub-ftantiam mutant, nee definunt efle difpofitioncs,licet fint modificatx, prout conditio eas modificat.ita glofla in Li. in prineip. in verb. fecuturn,ff.dedo-nationib. Curtius iunior in 1. 1. nutn.j 3 -ff-fi certumpAat. Iulius Clarus§. donatio, qui.fi .i.num.i.3. Statuo igitur primb > fi promiffio, aut donatio

realis fiat in diem futurum , am tempus futurumcertum, incertum tarnen fit, quando ille dies , auttempus adueniet, & futurum ht.valida eft promif-fio Sc donatio pendens ä conditione illius tempo-ris, Sc dici certi, qui ignoratur, quando euenturusfit; & non folüm ipfe donator , & promiflbr , fedillorum etiam hxredes tenentur illamimplere, veldonatario, & promiilärio aeeeptantibus , vel illo-rum hxredibus.v.c.donauit.vel promifit AntoniusPaulo centum aureos foluendos decem annis poftdiem mortis fux; aeeeptauit Paulus ptomiffionem,vel donationem , licet ignoretur dies,quo ille mo-rietur, Sc nefeiatur tempus, quo difeeflurus fit, va-lida cft promiffio , Sc ctiamfi Paulus prxmoriaturAntonio, tenetur promiflör Antonius, vel illiushxredes , reddere promiflum , ftu promiflionemimplere hxredibus Pauli. Et verb ctiamfi ex hispromifllonibus, ftatim, ac fiunt, oriatnr obligatio,non tarnen res ptomilTa ftatim folueadaeft : Sc, C\Fagundtz. de luttitia,&Ci

255

ftatim petatur, eliditur petirio exccptionc.quaquisdicere poteft, non dum aduenifledk-m rraditioni«,nam quanuis ä puncto fac"rx promiffirnis res de-rbeatur, non tarnen otitur obligatio tradendi, nificlapfo die futuro. ita paiet ex /. omnü jhpulatio,verfi in diem , ff. de verbor. obligat. & ex I. ccderedum, ff. de verborum figmficat. dr ex l. certi condi-tlioj in prinetpio, & ex gleffa ibi, verb. cHerum, ff.fi certum petatur, & ex l. 11. & 64. tit. 1 1 .part. r.docet Molin. tom x. difp. 184. §. quando altquid indiem certum, & difl? f 67. patet etiam ex /. fub con-ditione , l. nam fi cum morior. I. quod fub ea cendi-flione, l. qui promifit, ff. de cond.tlione indebiti.

Ex qua dodiina euidenter apparet diferirneninter donationem, & promiffionem in diemex vnaparte, Sc inter legatum iu diem ex altera ; quoniamfi legatarius prxmoriatur teftatori, feu kganti, ni-hil ipfi legatario, aut hairedibus illius debetur. Ra-tio diferiminis-eft, quoniam in promifllonibus , &donationibus, aeeeptatis ftatim oritur obligatio,&poft aeeeptationem ftatim fiunt firmx, &irreuoca-biles , ita vt folüm de communi confenfu reuocaripoffint, ; in legatis veiö non oritur ftatim obliga-tio,fed fufpenditui vfque ad mortem teftatoris,cümtoto tempore mortem antecedente reuocari poffit:Sc fic teftamema, Sc legata non fiunt irreuocabilia,Sc obligatoria, nifi poft mortem teftatoris, cum te-ftamentum fit vlcima voluntas,qua:haberi non po-teft , nifi poft mortem teftatoris , Sc toto temporeanrecedenti, vfque ad vltimum fpiritum reuocaripoilit; quamobi cm , cum obligatio teftamenti fuf-pendatuc vfque ad mortem teftatoris, fi eo tempo-re legatarius non extet, fed moriuus fit, nulluni iusfuit quxfitum ab eo in legatum, quod poffit tranf-mittit ad hxredes fuos. conftat hoc ex l.fi puptHm,§. qui fub conditione, ff. de nouationbtu , & ex l. 11.& 17. tit.i i.part.^. docet Molina tom. 1. de iufiit.dijp.iZ^. § tllud obferua.

E contrario verö Ci teftator prannoriatur lcgata-rio,& legatarius viuat tempore mortis teftatoris,&poft mortem teftatoris moriatur ipfe legatarius an-te dicm illum, in quo foluendum erat legatum iux-ta voluntatem teftatoris , tunc quidem tranfibitobligatio implendi illud ad hxredes ipfius legato-ris,& hxredes teftatoris,legatorifque , tenentur il-lud eis föluere, fi forte ipfe teftator non foluit. itahabetur in l.fi dies appofita,& l fi pofi diem ff .quan-do dies legati cedat, Sc conftat ex /. Sempro>r.w,ff. devfu & vfitfiuttu legatis, Sc docet Molina allcgatus.

Statuo feeundö. Si promiffio, feu donatio fiar indiem,tempufve incertumjquod incertum eft, quan-do futurum fir, tuncdiesjtcmpufqueappofitumha-bent vim conditioni« de futuro , Sc ideo efficiuntdonationem verc conditionalem. Exemplum.Pro-mittis, donafve mihi centum in diem , quo fadnsfueris Papa, Epifcopus, vel Abbas; in tempus.quovxorem duxeris, quo naucs ex India venerint, tuncficut incertum eft , an tmtrimonium contradnrusfis,an naues ex India ventura: fint, ita etiam incer-tum cft omnino, an illud tempus , Sc an Uli diesventuri fint, & ideo huiufmodi promiffioncs , do-nationefque fadia; in diem, vel tempus,quod incer-tum eft , conuertuntur proprie in donationes con-ditionales. Ita Molina tom.i.de iufl. dtffut.iZt,. §.quando aliquidpromiffum efl. Sumiturque ex /. 1.ff. de condit.& demonftrat. & l.quodcunq:ie,§ nonfo-lüm, ff. de verbor. obligat.

Idem dicendum eft de legato reli&o in diem,tempufque certum.quod tarnen incertum eft,quan-do futurum fit,tunc enim etiam legatum conditio-nalecft, v.c. teftator alloquens hxredem fuum in

Y z tefta