214 De tranüat.doirunij per promiffionem.

fcruo cui (ine diibio ex fidclitatc obligatur, non exiuftitia , quia feruus non eft capax acquircndi, &habendi ins iuftitia: aduersus dominum : ergo fimi.-licer poteft vnus homo alteri obligari , Sc non iusiuftitia: illi conferre , vt docet Soares de auxilijs vnreleZl.libenaitf AifdkiA'lk '■■fiU.i.fol 412.II. Rogas prtmp , fuppolito ,q<iod promiffio acce-

ptata ex fidclitatc tantum obligcc prominentem:in qua quaiuuate ojiligabic ad eulpam mortalem >& plane circa hanc qua;(tionem Azot p.i.Jib.ii.CAf.S .qutf.}- Sc Muh na urno i.de 11tjht.dtjfut.x62..Sc alij , dpeent promiffionem violatam obligarepioumteiuetn ad eulpam mortalem in marcvia , Scquamitatc , qua: in furto clfet mottalis. Coutra-.liutn tarnen ( cVmerito ) lenric Ludouicus LopezI .part inßruil. in iwua edit cap. 1 t'o. §.rertih recp.u-tuur/S Wo 1 de iontral~t.-cap.vlt ad fii.em §.rtf ber'e,vbi a.kcum Peru q.u&d quamuis fuuum dexem re-galium.xris, erfet mortale in furto,nc.n tarnen edermortiferum in materia promifsionis überaus, cumilloconfentit Lcffius tomo t. detujltt. lib t.cap.i >.^nb.l.num.^G. vbi docer,ma.iorem quanritatem re-quiti in promifsione , quam in furto , non tarnendeclarant hi auclores , quanta requiiatur. PlaneSancius toir.o i.de mattn»o/.io, bb.i dijp frvttm 14.credit quadruplomaiorcm requiri. /V/W,quia ob-ligatio promifsionis liberahs rnulto minor eft,quam obligatio furti, perfidia enim , feu fi actio h-dei promitlx non aufert rem alienam ficut furtum.5tf«<«^o,quiamuho minor eft iniuria cums fignumeft , quia rnulto granius quanuntur homiues de refurto ablata,quäm de hde data , Sc in liberali pro-tnifsione violata : ex quo inferes nimis rigoroselocutum fuifTe Perrum Nauarram Lk.i. de mfttt.cap.i.in nona edit.dub 7 xoralUrio j.^*w.jzpjaHU"-mantem prominentem liberalitcr vnura facrumanimofe obligandi , Sc omittcntcni illud, peccaremortifcre,eo qu6d detrimeneum fniiitualc , quodjndc fequitur, eft graue, imö grauius.quam detri-mentum temporale. Sed non milii placct harc opi-nio Nauarrje:nequr enim damnum fpiritualecon-fetendum eft cum temporali' ; alioqujii promjt-tens femed orationem Angclicam, peccaret mprti-fere.fi omitteret, quod noji eft dkendumjdamnumenim illatum cum fpiritualc fu,antcfertur cuicum-que temporali: quare ad iudicandum, an fit grauedamnum, neene , non conferendum eft temporalecum temporali,& fpirituale cum fpirituali.

Iti- . Promittcns tarnen gratis ,& non per modumcontra&us matrimonium »quamuis non accedatrepfomifsio , fed tantüm pura aeeeptatio , teneturTqb culpa lethali fidem feruare , quia eft prpmifsiofimplex in re grauifsima. Sic Sancius tomo 1. üb. 1.de nMtnmonio^difp f .»»<w«.z6.Bartholomäus Ledef-tna derntttrimonio, dnb.%. §.antwtare lue oportetpri-jwo.Leflius toms ude lufiitMb\i.cap.i%.dub1 .

13. fjubium tarrien hie eft,an promifsio fimplex ac-ceptata, e.x genere fuo obliget femper fub mortaliculpa,an tantüm fiib veniali, licet ex aeeidenti ob-liget ex paruitatemateriae fub veniali? £t hac de reduplex opinio circumfertur.

Prima afterir obligare tantum ex genere fuo fubveniali culpa, hanc docet Caietanus i.i.qatß.11 3.«fM.Sotus*» 4 d.fi.io.qii<ifi. 1 .urt.t. ib'upromijßo,inquit ,fimplex ex genere fuo non obligat fub reatumortali. Tabiena verb pactum , §.1. Syluefter verb.pattum,num. 4 .U m itatiaue 1 .Richardus in +.difi. j 8.tjUift.l- art.j,. D, Anton, z.part.tit.10. cap.i.§.4fjienriquez &alij,quoscitat,fed non fequitur.San-cius Hb-' de mamm dijp.i.num.W.&i. debent teuereomnes qui dieunt promifsionem obligare ex fide-

M-

litate,quos citaiumus «ßwj.i.Fundamentum hoiui«DocloLinn eil, quia violare promifsionem feclüiodamno tcrtij,c\; feclufa intenuone nocejidi ex ob-jecto vicic.ur tantum venialc , quia fides buniananon obligat,niii taniumcx quadam liuiicftatc mo-rali, 6i.tx quadam decenua perfonx , ac proindetantum i ex veniali. Poteft twiien res ta'rri grauistflcjin qua non Ictuetur fides, vt motiale fit,vt di-ctum rrtanec.

Scciuici.i docct,cx obicfto, & genere fuo fcm.per ' 4-eilt- lnortitcnim peccatun» fidem franger« m pro-mifsio ne , ex lolüm ratione materiae pofte eile ve-nialc : ita Panormitanus in cap. iurarnentum xi.qutft.) CT in cap 1 .de paüü,& in cap.&ß cautw\dejide tnßriiment. Sotus hb.-j.de wflit.quxft. z. art.i.Nauanus tu cap.iS.num 6. in fiimma Lati>ia. Salonz.i.cjiuji 4 de matrim. Aragon. 1. 1.qu&ft.Oi. & alij,quos citat Sancius lib. j. de matrim. dijp.j.'ium.io.Sc debent teuere omnes qui dieunt promifsionemfimpÜccni obligaie ex iuftitia, quoscitauimusw.7.Prooant prtmo , quia ftruarc fidem datam poft ac-ceptationeinilliusjnon folüm pertinet ad honefta-teii],es: decentiam perfona; promittentis , fedetiamad iutütiam.cüm violetut pactum,quod in confen-fu voluntatis promitrcntis,&: aeeeptantis coniillit.Secundo, quia promifsio, qux fitcoram Notario,&teftibus, vel feriptoobligat lub mortali ex cbietlo,& genere fuo; afsillcntia ailt'em corum non additnouam qbligationem.fed fnpporiit iilam:crgo pro-mi(sio de 1c ad mortale obligat.

Reiolutio lit, nun umntm promifsionem fiift-plicem oblig.uc fub vnortali culpa , fed id pendeleex intentione piomitrtntis ; fi enim le fpceiali U>aintentiene per illam volucrit obligare ex iuftitia,niortifera culpa erit non implcre ifllam , nifi pami-tis matcria: exeufer : fi autem ho< ex fpeciaÜ in-tenrione non intendetit, obligabittanrum ex fide-litate, Sc honeftate perfon.-e , atqucadcö ex generefuo ex veniali ; per aeeidens tarnen,&ex grauitatcmateria; prominae oblignbu fub mortali, iuxta ea,qua; diximus in conclufione num.x .cxplicata'r'cori-ftabit autem voluilTe promirtentem fe obligate exiuftitia, fi per fcn'pmram pubücam , per fcript'um,1 velfchedulam ä fc iublcriptam ptomifit j quandover6 non conftat ex inftrumento publico, vel feri-pto,aut fehedula afsignataapromittcnrevelaliun-c'e , quod ex iuftitia fc volucdt obftringcre, dicen-durn eft , vclle fc tantum ex fidclitatc obligare , ac-que ade6 ex obiecTto fuo eflc vtniale promifsio-nem infringere, quamuis habita ratione grauitatisrei promifTae, Sc perfona; promittentis mortiferumpeccatum efTe pofsit,illam infringere. Quia interperfonas graues haec fufficiens caufa erit ad mm-pendam amicitiam , & ad dueüum altcrum prouo-candtim,fi id liceretper facios canones.

Sed quid fi promittcns fc intendat obligare om- ! ^*nino, Sc quantum poteft ? Refpondeo id fufficiensefTe ad iudicandum, voluiflc (c obligare ex iuftitia;iedaddo,non folerehomines ita fe communitetobligare ,cüm liberalitcr promitttmt. Plane Hcn-riquez lib. 3. de exeommunkat. cap. 17. $.r.ficait:Promijfiofacl ahomini per fc non obligat ex iuflaiacommutatiua obligatione refUuendi rem promijfam,fed fides hac obligat fub veniali , vt impleatur foium\fivcrh cjuu aeeeptatam promiffionem reuocetßnc cau-fa ,peccat ,fed non teuetur refiituere, »iß w indicioconuitltu. Sic non tenetur EcdefniTiicta refliiuereeleemofynas debitai , quia ex fidelitate folum elargintenetur. Hxc ille.

Vclim tarnen animaduertas ad finem huius capi-tis , multum refene non efte hanc obligationem

ex