Lib. 111. Cap. I L

difti mihi ius ? Id egonego.quiaillud ius,moralitecloquendo, eft quxdam res, qua: ä iuris peritis, resincorporalis appellatur, ac proinde ii promiffio defuturo ius iuftitia: induecrer , iam non eftet pro-miffio de futuro , fed alieuius rei donatio : & adiummum l'i quod ins tibi dedi, fuit ius quoddammurale jnducens obligationem moralem , qua egoteneor ex fidelitate, implere fidem mcam, quam ti-bi obligaui.j. Tertiü probatur, quia promiffio überaus pendet

ex voliuuate promitrentis,qui poteft nolle in pra;-fentt fe obligarc ex iuftitia, Ted tantüm fidem fuamdare, & öbligare per illam, Sc ita de fafto fe homi-nes cum promittum obligant, nifi aliunde ex fpc-ciaü intentionc percam promiffionem fe velinc exiuftitia obligarc, quiacünjtota ca obligatio pen-dcat magis ex intentionc.promittentis, quam exverbis, nun eft dubium"pulle ilUim , hoc , vel illomodo, fe obligareex iuftitia, ant cx fidelitate , provt maluerit,iuxca ea,quxdiximus,&3,Uctores,quosallcgauimus cap.pracedrnti huw.}.6. Ncque ubftat promiliionem aeeeptaramtranfirein pactum duorum, promittentis, feilieet, & acce-ptantis, eo quod ebnftet ex confenfu duorum : pa-ctum enim nihil aliud eft,quar,i confenfus duorum,vel piurium in idem. ex quo pacto nudo, orirurci-uilis obligatio aduersus contrahentes illorumque.hxredes, vt conftat ex l.fiquis argentum, §. vltim.C.de donat. & ex lib- 4. mdinaüonum Litßtan'\A ti-ittl.ja. in nouis, & ex iure canonici in cap. 1. depa-ilis. Non obftat »inquam , quia iura prxfumuntprominentem liabuille animum, fe ciuiliter , Sc exiuftitia ohligandi, & ideo ciuilem rribuunt actio.-nem aduersus illum poft aeeeptationem promiffiornis , Sc aduersus illius hxredes ad foluendum pro-miiTum, illofque ex iuftitia obligat. Nos ver6 lo-quimur de obligatione ex natura rei, & natural,quac oritur ex vi talis promiffionis, feclufa difpofi-tione iuris ciuilis, vel canonici: dicitur autem pa-ctum confenfus duorum , vel piurium circa idem,iuxta materiam fubieetam fidelitatis , vel iuftitix,vt ftatirn patebit : vnde eft pactum fi.delita.ris , &pactum iuftitia?._. Sunt tarnen muki Doctores, Sc grauiffimf, quo,-' rum opinio eft probabiliffima, qui tenent promif-fionem gratuitam , & liberalem aeeepratam öbli-gare ex iuftitia prominentem , in,ter quos eft San,-chistom. i. dematrim.ltb.i. difi.f .mm.zo. &num..vltimo, affirmans in poteftate promittentis efle,vel-le fe öbligare vel ex iuftitia, vel ex fidelitate, dum,tarnen expreftam hanc voluntatem fe obligandi exiuftitia, aut ex fidelitate non habet, fed iimplicitetpromittit rem notabilem, Sc talis promiffio aecc.-ptatur, ait eam, promiffionem fic aeeeptatam obli-gareex iuftitia rigorofa , non ex fidelitate, modonaturam promiffionis ipfe non ignoret, hanc ficexplicatam tenet etiam Leffius tot», l.deiuß. lib.i.dubit.S.nwm.%*. Nauarrus infnnunaLatin.cap. 1 %.num 6. Sotus/»&.7- de laß. quaß.i art.i.ad 1. Co-uarr.i« cap. ejuamuit pattum, part. 2. §. 4. num. 24.& 2j. Angelus verb. pactum, num. 4. Richardusin 4 dijl. }8. circa tertiumprincipaleausß. j.D.An-ton, x.fart. tit.\o. cap.i.§.<\- Syluefter eodem virb.W<efi. 4. & verb. lex qtttji. 10. & ahj , quos citatSancius, apud quem illos videre poteris. Fateorhancopinionem efle communiorem apud vtriufq;iuris Dolores , & fuadetur ex validiffimis funda--mentis. Primi, quia omnis promiffio aeeeptatatribuit acTrionem in foro externo promiftario ad-uersus promittentem , & promiftor cogitur illam»rnplcre, de illius hxredes ad id ctiara coguntur, v£

omnes Dolores tradunt j ergo inducit ftridam,&rigorofam obligationem iuftitiae. Secundo , quiapromiffio aeeeptata tranfit in pa&um;padhim cnimnihil aliud eft, quam confenfus duorum , vel piu-rium in idem, v t probat lex l-ff-de verbot, obligat.&docet Rebellus i.part. deobli^at. tuBit. lib. 18.quaß.i.initio, & Syluefter verb. paltumi. vndecum promiffio aeeeptata nihil aliud fit, quam con-fenfus aeeeptantis, 5c promittentis circa rem pro-milläm, fine dubio tranfibit in pactum iuftitia; poftaeeeptationem. Tertio , quia repugnat, vt aliquisvelit per promiffionem fe alteri obfigare ad aliquid,Sc nolir ei dare ius ad rem promiftam, quia ha;c duocorrelatiua funt ; antequam enim promiffio acce-ptetur, non obligat, poft aeeeptationem vero iamubligat. Requiritur ergo aeeeptatio, vt obligct, &non alia ratione requiritur , nifi quia promilläriusper aeeeptationem promiffionis acquirit ius in rempromiflam.

Scd huiufmodi fundamenta licet valida videan-tur, facilc tarnen foluuntur.

Ad primum refpondeo promiffionem aeeepta-tam tribucre promüfario aduersus promittentemadtionem ciuilem in foro externo , & induecreobligationem iuftitix in eodem foro , quia prxfu-munt iura , promittentem voluifte fe promiftarioex iuftitia öbligare, Sc meritdid praefumunt, quiaconftat de promiffione , |& aeeeptatione , Sc nonconftat de intentionc ;at fecus in foroconfeientiae»Sc tx natura promiffionis gratuitx •> natura enimpromiffionis gratuitaj, Sc liberalis non eft tribucreius iuftitia: promiiTarioi, fed eft tantüm obligarc fi-dem , & induecre debitum fidelitatis ad ftandumpromiffis.

Ad feeundum refpondeo^promiifionem aeeepta-tam tranfirc in pactum fidelitatis , ex cuius viola-rione non refultat obligatio iuftitia:; fidelitas cnimeft obligatio tantüm perfonae, non bonorum ipfiusperfoha: promitrentis,& ideo ex eftractione folum^modo pacti vtrinque onerofi, aut facti de re »üun-de debita, fubfultat, pullulatque obligatio iuftitia:,fecus quando eft de re omnino Überall, Sc gratuita,in qua nulla promittens obÜgatione tenetur , nifi,quam ipfe fibi vult imponere; cum ergo non con-ftet voluifte fe per cam promiffionem ex iuftitiaöbligare, dicendum eftciTc pactum fidelitatis,quodlato modo dicitur pactum , quatenus eft confenfusduorum circa idem, vel in idem, hoc eft, circa ma-teriam liberalem , Sc merc gratuitam objiganteraCx fidelitate tantummodo. nam folüm illud diciturpa&um rigorofum, Sc ex iuftitia obligans, vel ad-ftringens.quod cx vtraque parte oncrofum eft, autCx mareria antecedenter debita : Sc verö , ß vclispactum promiffionis liberalis aeeeptata- appellarcpactum iuftitia;, dicetur tunc quidem impropne,&kto modo pactum iuftitia:, quatenus fidelitas.eftpars potentialis iuftitia:,& ad illamreuocatur,qiu-tenus alium refpicit , vt benc notarunt Soa,rcs, &Sotus hHm.t. relati.

Ad tertium dico verum eile requin aeeeptatio-nem, vt promiffio obliget, nego tarnen caufam hu-ius rei eile, quia promiifarius per illam aeeeptatio-nem acquirit ius iuftitia: aduersus promittenrem;requiritur enim illa acccptatio,quia ante ilbm eratpromiffio, veluti fufpenfa , & tantüm conditiona-ta,& per aeeeprationem tranfit in abfolutam. namcum illa promiffio facta fit in fauorem alterius, in-trinfecc defert fecum hanc conditionem,/» HU^-tafuerit, & ab e» aeeeptofa ; dum ergo non fucrriaeeeptata, neque ex fidelitate obligabit, q^ ?°~teft confirraati ex pioraiflione.quam dominus facit

T 4 »f vuc >

8.

10.