■■■■■■i^H

88 De acquifit.dominij in alias tesj&c.

f.

non habeat , totus abfque dubio inucntoris eft.Probatur ex §.ihefanros, lnftitut.de rcrum dnaftone.ibi , thtfauros , qttat quifque in loco fuo tnuenerit,D. Adrtamu naturalem <s,qtntatem ftcutm , ei cen-cejfit, qui eos inuener'u. Sc l.vmca , C. de thefanrü,idem difponiuu , reddita ratione , Ne Dei be/iefi-cittm inutdtefa calumnta profequaiur. ita D.Thomasfupra 1.1.quitft.GG.art.^. Thomifta: «£*,LconardusLeffius citatus vttm. $ 8. Antonius Gomez ad legem4f.Tanri num.\\. vb^cirat Platcam,Penam, & vbiponir hanc conclufionem : Si quis inueniat, vel ap-'prehendat thefaurum in loco fuo , taut efficitur fuut,(fr i>oc fiue reperiat cafu.ßue data opera , dum tarnennon arte magtea qttttratrfuia turtc totau confifearetur.Hxcille,& eft communis.

Statuo tertiö. Thefaurus inuentus in fundo alic-no,fi forruito fit inuentus, etiarafi fundus fit Prin-cipis.aut Reipublicz , dimidium eft inuentoris,al-terum dimidium cedit domino fundi: fi autem deinduftria abfque confenfu domini ibi fuerit quxfi-tus.totus eft domini fundi, (de domino diredo , &vtili ftatim dicemus.) Haec eft etiam communis,itaD.Thomas citatus. Caietanus i£i,Nauarrusc*/>. 17.num.\-jS' Leflius »«r/j.f 9. Prior pars exprefse pa-tet ex Inftitutis, & lege vnica modo citata, proce-ditque etiam in foro confcientia:,ita vt ftatim antevllam iudicis fententiam teneatur inucntor,qui ca-fufortuito thefaurum in alieno fundo inuenit, di-midietatem domino fundi dare, iuxtaauthores al-legatos; & huius rci ratio fundamentalis eft , quiahasc difpofitio iuris non eft pcenalis,cum in inuen-tione fortujtanonprjefumatur, nee praefumi poflitculpa,fcd eft definiens deproprietate rerum.vt no-tant au&ores allegati ; quare falfuseft Thomas»Mercado traEi.de refiit. cap.\\. § -item los thefauros,exiftimans hanc iuris difpofitionem eile poehalem,& non ptocedete in confeientia: foro. SecundaparSjquöd totus thefaurus fit domini fundi , fi finetonfenfu illius de induftria in eo fiiitquzfkusmonobligat in confeientia, ante iudicis compulfionem.Sc fententiam, fed poterit inuentor dare dimidiampartern domino fundi,& altera dimidiam fibi reti-here,quoad vfque compellatur aiudicceam domi-no fundi darb. Ratio eft in promptu,quia illa iurisdifpofitio, quoad iftam partem , eft pcenalis ad pu-niendam iniuriam , quam inuentor thefauri domi-no fundi intiilit,qua?rendo illum abfque illius con-ifenfu,in eius fundo, Sc forte damnificando, patetliquidö ex l.vnica , C.de thefaurü,ihi,in alienis veröttrrulit,nemo attdeat inuttü,ideft,nec volentibw , veliqnorantibui dominis opes abditat fuo nomineperferu-tari, au od fi nobis altquid crediderit ejfe fupphean-dum.aut orditer hui tu legU tenorem in alieno loco the-faurum Jcrutatui inuenerit,totumhoc locorum dominoreddere compellatur. vbiexpendo verbum illud,£w»-peüatur , quod fignificat legem efle pcenalcm, &fententiam , ac compulfionem iudicis eile expe-etandam.

Pondero eriaro in hac re legem Caftella: 16.tit.iS.partita }. in qua definitur, vt fi quis agrum»lterius contra domini voluntatem ingrediatur advenandum feras etiam vagas , fera , quam ceperir,domino agri cedat; 5c tarnen Sorus Ub.^.de iuftit.■qt*aft,6.art.4.. Medina C.de reftit.qudft.ii.de rebtuttftit. Couart.«^ reg.peceatum , part.i.§.$.interm-merum^.& n.&alij communiter intelligunt eamlegem , licet de rcrum proprietate videatur difpo-nere,efle nihilominus pcenalem,necimpedirc quo-niinus venator dominium acquirat fers captac, fed»antüm fancire vt ä iudice compellatur illam refti-«uetc domino loci in poenam yetiti ingreflusj qua-

re vfque ad iudicis compulfionem polfc vcnatoiemin foro anima? prardam nbi retiriere : texrus auterrilegis vnica: ,quem ponderamus, planiu^ admictitcandem inrerpretationem , vt patet ibi, ex verbocompellatur.

Sratuo quatto. Si dominus confeiltir, vclcon-fentit proprer pactum initüm inter illum >t v; in;icn-torem,vel fine padojfi icto fa-dere, & pnfto,fta!idüeftfeedere ; finonfuit icl;um,totus thefaurus ceditfnuentori, quia tunc per illum confenfum vifus eftdominus agri illi parrem fuam condonarc : "itaKa-uarrus cap.17.mn/iA7i. Sylucfter ftatim citandus,LeonaniusLefflus tom. i.de iuft.lib.i.cap.f .dab.i j.nttm.Go. Anton. Gomez fupraallcgatus. Excipictarnen Svlucfter verb. irmentum , fjunft.^. nifi forteinuentor cum confenfum poituiauit a domino fun-di,ceito fciueiit,ibilatere thefaurum, Sc fimulaue-rit fe nefeire, cjuia per cam fimulationem deeeptusfuit dominus fundi, nee Ci rem feiret eile certam,confenfum liberaliter donafiet. haneexceptionemprobo , & probauit etiam Leflius allcgatus. Si ta-rnen dominus fundi confentit inquifitioni, igno-rans thefaurum quaeri, compellendus eft inuentortotum i 11 f reddere, ac fi non confcnfilIct,quod pro-batur cxi.vmca,citata.

Statuo quinto. Si per magiam repertus fuerittheläurus in agro proprio, totus pertinetad fifeumpoft iudicis fententiam ■> fi vero fuerit inuentus inagro alieno, dimidia pars, qus fuilfct inucntoris,per iudicem adiudicanda eft flfco , altera dimidiaftatim ante vllam fententiam cedit domino loci,ita communiter Doclores ex l.vnica.C.de thefaurü.docetNauarrus citatus num.176. Leflius allegatusnurn.66. Antonius Gomez num.^. Ratio primzpartis conclufionis de inuentore per magiam inloco proprio , eft, quia lex illa pcenalis eft,& idepnon obligat in confcientia,nifi poft iudicis fenten-tiam;deinde,quia in d.l.vnica, nihil aliud dicit Cx-rar,qukmyir cuique in fuü locis tribuere facultatemquarendi thefaurumjnuentoquefruendi,dnmmodofi-he fceleratü,aut puntendü facrificijs,aut qualibet ar-te legibus odtofa,qu£rat. vbi nulluni verbum habe-tur, quo illum re ipfa priqet inuento ? quando finearte magica,aut fcelcrata cjuaetit, quafi dicat: Ergofi cum illa quzras in peenam tanti fceleris thefau-ro inuento te priuo,& meo fifco applico. Ratio (c-eundae partis de inuentore in locoilieno eft , quiain eocafu poftulat naturalis ratio,vtfolüi.n ea pars,qua; fuiflet inuentoris, fi licite thefaurum quzre-ret, cedat fifco, quia illicitc illum quasiiuit, & ideocum in peenam fceleris, illa priuetur inuentor,fifconon cedit, nifi poft latam fententiam. Alia veröpars,qua; debetur domino loci,in confeientia eft eiftatim reddenda ante vllam iudicis fententiam,quia propter maleficiumalterius,cuius illecomposnon fuit,non debet illa priuari.

Sedquidjfi fundus, in quo inueaitur thefaurus,habeat duos dominos , alterum directum, alterumvtilem ? In eo cafu

Statuo fextö , quando fundus,aut locus duobusdominis fubcft,alteri direfto, vtili alteri.dimidiumerit inucntoris, alterum dimidium xqualiter interillos dominosdiuidetur, ita quöd , fi forte quilibetillorum fuerit inuentor, habeat tres partes in the-fauro inuento , altera fola pars qux eft quarta , adalterum dominum pertincat. Dax quidem.feu di-midium, quia eft inuentor ; altera.quia eft condo-minus agri j 8c altera cedet altcri condomino,quiaficut dominium loci per partes aequales ad vtrum-que dominium pertinet, ita aequum eft, vt in the-(auro in eo inuento yterque aequalitcr partieiper.

ita

/•