Lib.II. Cap.XIV.
187
1
1.
Coron« iubcar, nc icntenria iudicis orcjinarij mo-nafterij icrucrur, vc fieiifole: in hocregno, tuncpotcft monaftcrium alicgarc fuam exceptioneratum contra prjcccptum Prajtoris R-Cgij , qui campartkioncm fieri iuilir, tum contra fciuentiam ,Scdccrctum Procuratoris Rcgij, iudicetnquc Coro-na: , coram ipiomct iudicc Coronx.. ita in hoc ca-fu refpondi, & vifa mca refponfionc ceiläuic nego-tium, Sc intcgrarcs manfit.
Capvt XIV.
De, cornparatione dominij perthefauros inuentos.
I Quid fit thcfauriu ,& quidfignificet?■
2. De inrigentium tbcfaurtu eßprirm inuentoris?j Im Cäfareum circa inuenüonem thefaurorum,
modum\ inueniendi illos , & locurn , multadif-
pofutO.
4 jin ß inueniatur in loco proprio pleno iure , quo
ad dominium directum , & vtile , & quo advfttm, cedat totus inuentori?
5 Quid fi fortuito inueniatur in fundo alieno ,fine
vlla arte magica, & num.6.
7 Quidfi dominus confemiat, vt tbefaurus itifua
fundo austrat ur f
8 Siper magiam repertus fuerii in agro proprio, to-
tus pertinet ad fifcumr
9 Quid fifundiu in quo caßt repertusfyit, babeat
duos dominos, vtilcm, & directum?Et quidß ab vno domino reperiaturl ibid.
10 Quid fi quidam tertius thefaurum inueniat in
loco habente duos dominos ?
I I Quid fi inueniatur in fundo cuius folus vfusfru-
tlusper decem, aut mintu annos pertinet ad ali-quem vfufriiciuarium ? & ». 1 *.
;j Quid fi creditor thefaurum inueniat in agro filioppignerato ?
14 Quidfiliuelaritu,feufubemphyteuta,Mum inus-niat in fundo ßbi'fubemphyteutato ?
1 j An qui feit in agro aliquo latere thefaurum , &emit agrum, nihil indicans domino illius efficia-tur dominm thefauri i
t G Quidfi olim inueniretur in locofacro ?
17 Quidfi ho die f
iZ Haütnut ditta intelliguntur de loci* facris omni-nopublicü, quidfi tnuematur in monaßerijs, &in paroehys.
*9 QH,'4fi Aat<i opera, & induflria quxratur, & in-ueniatur in locofacro.
10 Quid fi cafu iuutniatur in loco publica , &nm.ii.
ii Filiusfamilias fub patria poteßate conßitutttf fiinueniat thefaurum , acquirit tllumpatri fuo,nonfibi. '
Qua haSienus ditla funt de inuemione thefauro-
rum, procedunt de iure communi,Quid de iure Lufitano dicendum eß circa inuen-üonem thefaurorum i & num.i^.
„ Itissimam* thefaurorum matcriamj] aggredimut, in cuius traftatione timeo,-ÜsSK ne tarn pauperes euadamus,, quam illamhigEcflifumus. Thefauri igitur nomen ex fua pro-prietate fignificat fummam peeunix repohtam,M/faov elf aZtw , id eft , in futurum , iuxta Al-ciacum lib. 7. parergon, cap.i. & latiüs furoptum
^}
14
comprehendit etiam peeunias dominum habentes,l.thefaurus, jf. adexbib. in pisefenti tarnen inftitutofumitur in prima, & preffiori, ac in iuee celebriorifignincationc , fecunJum quam ita detinitur in l.nunquam , ff. de acqmr. rerum dommto.tbefaurus eßvetus qu&dam depojitio peeuntt cutus non extat me-moria, vt iam dominum non babeat. vbi nominc^v-cuuia intclligunuu quseuis opes moblies, velutica-tena;, gemma:, vafa aurea, Sc argentea, ex /. vnica %C. de thefauru hb. 10. qu6d ii tbefaurus non fit ve-tus, cuius domini memoria non extet, non cenfe-bitur thefaurus, fed quoddam inuentum, vnde'noncrit primi inuentoris, fed il facta diligentia, domi-nus reperiti nequit, expeudi debet in vfus pios,fic-ut aliabona inuenta incerti domini, vt bene np-tat Lefliris tom.i. de iufl. lib.i. cap.\. dub.t y.«.f7.Quare exa.minanda diligenter eft vetuftas thefauriinuentijlijenim non appareat ab antiquiflimo tem-pore reconditus, (cd potius ex nitore,aut ftemmatepeeunis, aut aliisindieiis vidcatur depofirrq recen-tioris memoris , vt nondum opes amiietint domi-num, quarauis.non conftet quis fit, debet diligen-ter inquiri dominus , fi qua fit fpes inueniendi il-lum, quod fi inucnirinequeat.expendenturin vfuspios, vt de aliis bonis incerti domini diccmqs.Quod fi fadta exquifita diligentia iioiTIt feiri a quo-rum maiotibus (it reconditus, parum refert, vt 110-tat Leffius aücgatus ;/w?w.?8. q-ufa quod tanto tem-pore, vt ille ait, dehit peiudeve, dclnt ctiam cfit: indominioeuiufquam. tlis notaiis,
Statuo primo. Iure nanuali, &; gentium theliu- ,rus eil ptmii inuentoris, £c oecupantis totus, ck exintegi'y : na D. Thom. i.l. quqß. 66. articj, ad 1.&i Iurifconfultus in ditl.leg. riumquam^Wcgzxi, di-cens thefaurum ex hac ratione , & ptopterca fjftfipdmi inuentoris, quia nullius alterius eft ; deniqueid probat textus in l. falfus,§.qui alicnuviff. defur-tü. vbi , furtum non fit , nififit cuifiau Pro bat uxdeinde ratione,quia cum in nullius dominio fit,fic-ut lapilli in littore maris i,nuenti, gemma:, 6c am»barum, de quibus fupra iam cginu.s ; fequitur , vtprimo inuentori ccdat,qua: enim nullius lunt,nun:primo oecupantis. ha:c eft ita certa , vt a neminc(quod feiam ) negetur,& ideo maioribus probatia-nibus fupetfedemus.
Poftca ius Caefareum fuam falcem immifit ininuentionem thefaurorum , vt nihil fit, quodaurifacra fames non tangat,& multa dilpoluir circa in-uentos thefauros , & preeeipue circa modum , Sccirca locum inuentionis illorum. Circa modum,vt cum inueniuntur cafu fortuito , vel de coniilio,&induftria quffruntur licite , vel illicite : illicitcquidem, vt pr£cftigiis,&arrc magica. Circa.ccüm,vt cum inueniuntur in loco proprio , vel alieno : -proprio quidem , vel pleno iure , vel non plenoiure, vt fi fundus in quo repeiitur totus, Ipedet adinucntorem,& quoad proprietatem, &quoad vti-litatcm : non pleno,vt fi fit emphyteutahabensfo-lum dominium vtile; vel nudus proprietarius , veldirectus dominus habens tantum dominium dir c -ftunijvel fubemphyreura, feu liuclai iiK,vcl condu-<t\or, Sc vfufiuctuarius,& hoc quidem , vel ad lon^cum ttanpus decennij, & co amphus; vel ad breue. tempus duorum, trium, vel quatuor annorum , Scperharcomniadifeurremus, vt cum claritate di-ftinctionequc procedamus.
Statuo leeundo. Thefaurus inuentus in loco a.proprio, pleno iure, id eft, & quoad proprieratemr& quoad vtilitatem , & vfurnfruclum, ita vt domi-nus illius fit dominus fundi in quo reperitur, dire-ctus, Sc vtilis , Sc Uhus vfurnfruäaim locatum alteri
Q__ 4 non
■>■