■■■■i^BM

186 De acquifit. dominij in alias res, &c.

eft, cum terrae aperiendx dantur prioribus fex an-nis gratis . pofte'a vero eis imponitur iufta penfiotribiui, vcl cum dantur, vt de fex modiis,nu:men-furis vna domino terrx foluatur, falua deeima Ec-clehx debita Dcinde iniuftc hoc fecir Prxtor Re-gius , quia eam diuifioncm iuilit fieii > non auditornonafterio contra expredam difpofitionem didxlegis Lufitanx cod. Hb. & tit.n.i. ibi ,& Uli ejuibutterra, fylutq ? incuh&fub tributo fexmarU diutfafue-rint,fciant prius, id cft, priufquam diuidantnr,^«/'-■namfint Mar um domini, eofquc netificare faetant, vtß quam rationem in contrarium babeant, earnpojfintin iudicio allegare.

I j. Neque obftat quocUex iubeat in prxdi&a ordi-

natione , vt huiufmodi fylux, falcufquc inculti au-ferantur Prioribus, Monaftcriis,& Ecclefiis.vt cul-turx cradantur fi.illas non habucrint iufto ritulo;tum, quia lcxloquitur de terris,qux culcurx tradi-£X,fru£tus proferre po (Tunt, vt di&um maner,qua-les iftx non funt, tum <juia legiflator a prineipiodu&us zelo boni communis locurus fuit abfojute,fedftatim animaduertens fenonpofle falcem fx-cularem infegetem mittcre Ecclefiafticam,illicö fecollegit , relinqnendo Ecclefiis, &c Monafteriis iusvt poflint oftendere coram iudice competenti fuumtitulum, vel illum probare in iudicio iuridica pro-batione,quam ius admittit.

Tum deniquc.qaia Monafterium,de quo agitur,iegitimum titulum immemorabilis poflcflionisIw.bebat = nam tempore Alfonfi V.Regis Lufitante,cum moueretuf graue dubium fuper iurifdidtioneillius diftricti, feil Conti, vc loquuncur Lüflcani,oftendit monafterium, fe efle in pofieijione imme-morabili faciendi iudices xdiles.&cxteros iuftiti'9miniftros,quo probato in iudicio tulitRexfenten-tiam , vt monaftcrium vtcretur fua immemorabijipofleflione ,8c amplius ea de re deineeps non per-turbaretur : cxrat fententia tunc lata in atchiuoprxdic"ti monaftcrij,feu,vt veriiis dicam,in archiuoCollegij Brachareniis, cui monafterium Roriziumin perpetuum adnexum eft,quam vidi fxpe,& verofi tunc moueretur quxftio fuper faltus incultos,eandem pofleffionem immemorabilem in illisoftenderet monafterium, quam oftendit in iurifdi-ftione diftri&i, nee incolx illius de eare dubitant.

jj^ 3 Et eft do&rina communis omnium Doc~torum,

vt oftendit Molina tom. 1. de iiifttt. traft. 1. di$.-]$.pag.^o.initio.Ba^n.conf.^i.num.efJib.i.KcinoCusobferiiat.6^. num.i,^-^. Menochius de pnfumpt.lib.^.pr&fttmpt. 131 .mm. 3. Vallafcus torn.x.confult.141. nurti &■ nullum efTc in iure titulum magis iu-ftificatum,& priuilegiatum,quäm titulus immemo-rabilis poflefiiQnis , 8c prxfcripcionis; & ea decaufa immemorabilis pofleflio , & prxfcriptio , vtnotat idem Molina , magis priuilegiata eft in iure,quam centenaria prxfcriptio;quiaquando prxfum-ptio iuris eft in contrarium, requiritur titulus incentenaria prxfcriptione ad praeferibendum; nonrequiritur vero in prxfcriptione immemorabili.namvbiprimüm immemorabilis polTeffio proba-tur,titulum intetuenifle prxfumitur,& pro probatodatur, 8c cenfeturnon folüm omnis vis , fraus , '8cmetus abfuifle ; fed omnia ea interueniire , quz adlegitimam poiTeiTionem , 8c prxfcriptioncm funtneceflaria. ybi notabis poileffionem centum an-norum, noneflepotreffionem immemorabilem ; fi«nim conftat de initjo illius, imniemorabilis eilenon poteft,vnde benc notat Couarr. ad reg.pojfejf.^i.0.3-«-9.poflcflioncm immemorabilem femper,& in omni cafu fufficere ad praeferibendum contraRomar,amEcclcfiarn,3c Coronam Regiam, aduer-

süs quam centenaria poiTefllo ad pixfcribenduracft necedarfa.

Quia verö immemorabilis poncflio & pra*fcri-ptioeft adeo priuilegiata in iure , vt nullus tituluslit magis iuftificatus in illo, quam titulus prxdiclaeimmemorabilis poIfcOIonis , ideo etiam illius pro-batio cft in iura^Üfficillima , vc notat Molina alle-gatus §. ceptenariapojfejfio. Probari tarnen poteft,primo, per publicum inftrumentum,in quo conftetde poilcfli-mc ä tempore centum annorum,vel an-te tempus centum annorum ; dcinde probari etiampoteft teftibus anriquis, qui teftificentur,fe femperid audiiuife , 8c vidilfe, neque vnquam audiuifle äparcntibus,cV:maioribus fuis contrarium , eamque.eire,& fuille femper communem opinionem,& fa-mam fuorum maiorum,& nunquam extare , nequeextitiiTc apud fuos majores memoria de re contra-ria, & cum Molina confentit gloifa vlt. incap.i. de/'»-«t/cnjpf./i&.ö.Couärr.allcgatus d.num^.cum mul-tis, qnes ibi citat Rcinofus obfcruat.6$. a nnm.10.8c deineeps.

ReFponfio adquartum dubium.

Ad quattum dubium refpondi, eam diuifioncinpfte iniuftam,& perniciofam monafterio,quod iampatet exrefponüone ad primnm dubium data : 8caddimus eile illi damnofam omnino , quia ex illaoriretur paffim inter monafterium,& incolas illiusterritorij ingens quoddam feminarium , &fons li-tium, quia fi monafterium voluerit emphyteutare,vc ante faciebat, loca aliqua ex iis, qnx funt iamafllgnata , 8c diuifa alicui, ad conftruendas domos,. 8c hortulos,poftet illc queri de ipfo monafterio,eoquod maneat ipfe lxfus, 8c poflec requirere nouamparritionem contra alios, vt fibi reficiant fuumdamnum ; que; quidem lites omnes inpixiudiciurnmouafterij ppllulabunc.

Refjiorjßim ad quintum & ultimumdubium.

Ad quinaim refpondi, habere monafterium iu-ftiflimam defenfionem, qua vti poteft in iudicio,vt ex didtis conftat. Imy tenebatur fe defendere,fuppofita poffeflione immemorabili, in qua eft ; fiquidem Luficana ordinar-fö hb.^.tit.^x. n.i^.adfin.admiccic in praefenti cafu ialtuum , 8c fyluarum in-culrarum probationem iuridicam, quamuis mona-fteria titulum oftendere non poflint, neque illumhabeanc; maior aucem , & fortior probatio iuridi-ca , magifque iufta , & priuilegiata in iure,eft illa,qux conftat ex immemorabili poiTefIione,quia ipfaper fe cft titulus fufKciens, 8c omnern titulum ex-clndir, vt probarum maner. Refpondi etiam exce-ptionem fuam debere monafterium ponere,& alle-gare coram Prxtore Regio , qui eam diuifioncmfieri imperauitad inftantiam incolarum diftrictj,quia ille procedit in hoc cafu , tanquam executorlegis Lufitanx,& exceptiones,qux alicui executio-ni ponuntnr , aut contra illam alleganrur, allegarifolent coram iudice executori, vt difponit Ordina-tioLufitana ' lib.$. tit.t. cap.2y. n.11. Dixi infnperfuauius efie monafterium ea in re diffimulare, quoad vfque ipfi agricolx, & incolx faltus intcr fe di-uidant,monaftcrioirrcquifiro ; &poftea coram fuoConfernatorc Apoftolico iudiceqne ordinario vimcontra illos dare, quo cafii illis eft recurrendum adjudicem Regix Coronx , & in cafu , quod iudex

Coro

17-

i

18.

19-