Lib. 11. Cap. XIII.

183

i.

difiritti , qnod erat cuiufdam antiquifßmi ma-mtlieri} , poßint diuidi inter cofdem agricolasqnoM c&ßonemßruis , m.xuentibiif paßiombu*communibm t vt antea de co.nfenfu monafierij,dran monaßerinm eam poßit Itcite dare abfqttealitnationt fuorum bonorum.

I Qua dubia ftiper haue diuifionem oriuntur.

$ Monaßeriurn habtns im emphyteutandi [ahmincultos pro certa penfione manentibit* paflu-btu commumbtu , non poteft tuta confeientiapriuare fe hoc iure , & ernolumento , diuidendotllos inter agricolas dißrtüi.Omni* diuißo eß alienatio. ibid.jQjtA caufa requtramur ad alienatienem hanc bo-norum Eccleßx. ibid.

4 Nomine alienitttonis in iure vtnit etiam di-uißo.

f Ceßio alicuiui iurü , & boni Ecclefix, eß aliena-tio illius.

6 Itonatto eß alienatio , & dimifßo, feu cejßo eßqiudam donatio.

V Dtuifione falsa in forma rtlata > cedit monaße-riurn iure emphyteutandi pro certa penfione eosfaltw incultos.

8 Eccleßa poteflalienare bona in euidentem vtilita-

temfuam.

9 Afaior vtilitat Ecclefix debet rejpondere direclh

bonü, quos Ecclefia dimittit, tamquam diretlarecompenßttio illorum.

10 Vftufrultusnonpoteß alienari.

I I An pnßit monaßeriurn prtdittos faltiu diuidere

fingulü aqricolis üliiu dißriilt fub conditionepublica instrumenta faita, vt quoties vellet eosemphyieutare, eospoßitauferre , & n.n.

l $ An incoU Uhu* dtßrifti poßint obligare monaße-riurn ad faciendam hanc dtuifionem.

14 Prdtor Regiui, & mimßrt Regy non poßunt obli-gare monaßeriurn ad faciendam hanc dtui-fionem.

1 j Lex Lufitana , qua iubet, vt huiufmodi montes,& faltm inculti Ecclefiis auferantttr, & cul-turafub trib'uto fexmaria, quomodo fit intelli-genda.Atonafierium hoc habebat iußijßmum titu-lurn iurifdiBionü ißiut dißriiii. tbid. verf.tumdenique.

z6 Nu Hut eß in iure titulm magis iußißcatn4,quamtitulw immemorttbilü poßeßionU , qut. exctd.itmemonam hominum.

17 De teßibiu , quibus probanda eß immtmorabiliti

poßeßio, & quomodo probari poßit.

18 Extali diuifione orirentur paßim plurims, lites f

& plurima occafiones dißenfionum, & dtjfi-diorum, & etiam ex hoccapite ejfet iniqtta taliidiuifio.

19 Tenebatur monaßeriurn fe defendere in iudicio

contra decretum Rcgij Pratorüprteipientü, vttalü diuifio inter agricolas fieret.

3 I d 1 dubitari circa diftri&um , Coutumvocant Lufitani, in regione Interamncar

_ fi, quod erat cuiufdam monafterij Reli-gioloium , in quo praedictum monafterium habe-bat vltra iurifdi&ionem.faltus, & montes incultosnon exiguos , Lufaane Matos maninhos, feu Char-necas^wi ad partum publicum ornnium incolarumillius diftridti inferuiebant, & in quibus vltra iuscommune paftuum erat etiam commune , & libe^rura, omnibus incolis tantummodo, carderein Ulis-vbicumque velint , ftruem ad condiendos agiosfuos , & fimiliter monafterium habebat etiam insEagundtz.de /uftitia,&c.

pafeendi fua pecota in illis, ca:deridique ftruemquantanicumque velict ad fuos viiis , fuorumqueagrorum, eratxjuc niluper in polfcffione iinmemo-rabili plantaudi arbores in iifdem montibus, &intra illos emphyteutandi locaad«ficandas domos,inltitucndi > faciendique hortulos iuos fibi ad vi-tam neccilärios , pro certa , & moderara penfioneannua tarn incolis, quam indigenis , qui aliundeilluc mutabant domicilia j vidi, uiquam, dubitari,an pollec monafterium tuta confcieiuia concedercincolis illius diftridi , & defignare certa loca , i.nparticulari, in quibus icindere , & caedere polfentftruem ad condiendos fuos agros iuxta quamita-tem illorum,manenribus iifdem pafeuis communi-bus,vr antea eranr,petcntibus id enixe iifdem agri-colis incolis dUlriclri , referuando fibi monafteriumloca etiam particularia , in quibus ftruem ca^deretfuis agris neceirariam , quam diuifionem iam prae-tor Regius ad inftantiam loci incolarum , fieri iuf-ferat non femcl, fed fx-pe, & circa hoc punc"him,defe fatis dubium , mouebantur ha:c quinque dubia,quorum explicatio ä me poftulata fuit.

Primum erat, vtrüm hxc diuifio , & defigna-tjo eflet proprie alienatio bonorum prsdieli mo-nafterij.

Secundum , an cafu quod fit alienatio ( de quodu.bitarur ) ad fugiendas peenas, & inconuentiaalienationis , pollit monafterium tuta conicientiaeam defignationem per iuos limites , £< metas tui-quefaceiede confenfu incolarum faclo termino,per publicum inftuimcntum ex parte incolarum,quod quoties monafterium voluerit emphyteutarcipfis agrjcplis, vel aliis indigenis loca ad inftiuen-das domos ,& hortulos, auc in roto co faltq , &montefacerc fibi deftnfas,arborcfque plantare, vtantea faciebat, id pclfet effiecre, non obftante talidiuifione , cum pro^eftatione , qupd nullo vnquamtempore ipfi incola: contra id podint rcelamare,aut vllum ius fibi per eam defignationem quxfitumallcgare.

Tertium, an agxicola; illius diftricti, feu Contiius habeant, vt in foro iudiciali poilint monafte-rium obligare ad hanc diuifionem faciendam Etan iufte Praeror Regius illam potuerit imperare,vt fecerat ad pecitioncra , ßcrcquifitipnem agrico-larum.

QUartum , an cafu quod prsdi£ta diuifio fiat,cum prasdida conditione , vt monafterium poffitprxdicta Ipca ad domos , & hortulos cireunferi-ptos faciendos,vt antea, emphyteutati tarn incolis,quam indigenis aliunde aduenientibus, quin agri-colar poilint rcelamare, fit talis conditio iuftaexparte monafterij, & in confeientia valida.

Quintum , an habeat monafterium iuftitiamad fe defendendum contra mandatum PraetorisRegij, coram quo iudice exceptio ponenda rorer,Sc mftitia requiri, an coram ipfo Prarcore, an cq-ram alio.

Ad qua? dubia ego fic refpondi:

Ad primum dixi, non pofTc, nee dtbere , turaconfeientia, monafterium defignare, aut diuidereagricolts prxdicTra loca in forma pr^fata , eo quodUlis defignario, 8c diuifio eilet fpecics alienationisbonorum monafterij., in quorum pofleffione im-memorabili erat: quae alienatio de rebus Ecclcfiasfieri non poteft, nifi in euidentem vtilitatem illiusin iudicio probatam ( non folum dciu.enouoSan-aifllmi Papae Vrbani V. qui hoc iudicium, an idcederet in euidentem ytilitacem illius, fibi refsr-uauit, ad quod nouum Tribunal Roma: ercxjr vtobuiaret prajdidis alicnationibusj) fed etiam de iur«

Ö 1 antiqv»o;

5