MM

182. De acquifit.dominij in alias res, &c.

Ui).y.th.6j. %.n. cxprimir Rcx fe nolle, vt faltusjnciilti, qui in prima tetraturn alfignaiione liberccuique poprdo fint relic~b',concedanrur perfuosmi-niftros priuatis pcrfonis, vt colancur co iure, quofexmaria , fi id probetut afFerre in«ommodum in-colisad vfus prxdictos. Icemqueteftatur.fuumani-'mum eile nemini date talia loca.cuicumque liberate!ic"b,qi>dd fi aliquaiam data fint in damnum in-colarum,licereillis in iudicio pcrfcquifuum ius,5:fore eis feruandum. Iam verö fi oppidorum domi-jii foio titulo fai dominatus vfurpent fibi huiufmo-di lüca publica, abfquealia Regis,aut populi con-ceü*Ione,elarior patet iniuftitia.

14. Emergit autem in eodem puncto non exiguadiffieuhas, an quando quis in agro altcrius habetius paloendi, poifit agri dominus illum ad cultu-ram reduecre vnde paftus impediatur j hanc diffi-cultatcm latc tra<5bt Qoum.depratticü quaßionib.tap $j,a num.if. Et fummarefolutioniseft.id nonlicete , quando ius pafeendi altcri in agro altcriuscompetit titulo feruitutis, aut alieuins pacti,vcconduilfonis ,aut fimilis ; iecus fi rationc folumcompetat, quod in tali loco ex lege, aut confuetu-dine, agri omnes fintincolis ad partum commu-nesjid enim regnlariter intelligendum eft poftfru-ges colleöbas , quandiu agri non fint redudli in vi-neas , aut aliam plantationem. Idem dicendum fivna communitas habeat ius pafeendi in agro alte-rius,qu6d fi diuerßc communitates habeant pafeuacommunia.vel quoad vfum,vel ctiam quoad domi-nium, non licebit vni cum fraude altcrius reducereagrosacJculturam,qux partum impediat, videCx-polam de feruitutibut rußic.pradior.cap .de feruitHteiuris pafcendi,num. 1 6.

I » Circa feeundum pun£tum,fic

*^* Statuo primo ; qui contra iuftam prohibitio-nem vel ligna cxdunt, vel pecora palcunt in fyl-uis,aut pafeuis illius communitatis ,cuius ipfi funtpartes.nec peccant plufquam venialiter, nee ad re-(litutionem tenentur ,nifimagnam ftragem edant:ira Sotus in lib.if.de iufiit. qu/tß.G.art.i,. Toletus infttmmalib.^. cap.io. §. circa ißam. Leflius tarn. 1 .de

r' .ftit.lib.t.cap.^.dub.ij\.n.^. Mo\in.tom.i.dijp.$i.xc nititurin quadam xquitate naturali.quod vi-delicet non fit credibile velle communitatem fuismembris maioririgore illos vfus interdicere,quämfub reatu eulpx venialis,& peenx foluendx, fi ca-piantur,qux non debeturnifipoftcondemnatio-pcm non prohibendo,quin prxdam fibiacqnirant,nifi modum valde exceiant, & grauem efficiantßragem. Nee obftat grauitas pcenx,fi forte appo-nantur grauiflimx, quia peenx vt iuftx fint,debente,ommenfurari deliclo , & quia ad terrorem fiepefolent imponi. Idem Judicium fieri poteft iuxtaau&ores citatos , fi incolx diuerforum oppidorumconfinium fyluas cxduas habentium mutuo hincinde alij in fyluis aliorum lignentur ; cenfentyrcnim ex communitates ligna fibi erepta condona-re , & content« efle peena foluenda ab ipfis, quicapti fuerint extra cafum magna; ftragis ; in cafuyero incolam eiufdcm oppidi optimum exemplumhabes in parentibus,qui fub grauiflimis peenis, &comminationibus folent filüs prohibere , ne fibifurentur aliquid , qui tarnen in furtis modicis,qux«rga illos filij committunt, quoad modum tantümcenfentur inuiti,non quoad rcm,vnde filij non ob-iigantur ad reftitutionem , n latc probauimus to-mo i. Decalogi Hb. 7 . in cap. de für tu filiorum inpatres.X g Statuo feeundo , lignari, vel pecora pafeere in

locis prohibitis protfus alienis, hoc cft > Ycl priuats

perfonx , vel diuerfa: communitatis, non commu-nicaritis quoad eoS vfus cum uia,fiue quod tuanonhabeant nemora,& pafcua.fiue quöd non fit propeälteram, peccatum eftfurtipro qnantitate rei abla-tae xftimandum cum obligatione reßitucndi candem rem. hanc etiam ponit Sotus ibidem, de Toic-tus citatns, verf.fecundo, & Leilius allcgatt's »• 56-& Molina d.dtfp.tf. & probatur , quia ceifat in earatio xquiratis , qua fuperior nicitur. Si tarnen incafu etiam htiius prxfumatur confenfus fairem ta-citus perfonx, aut communitatis locum poffiden-tis, & qni non curent recuperationem lignorom,autxftimationis damni.fcd fatis habeanr.quöd de-linquentes comptehenfi,foluant peenam ftatntam,non eft illa reftitutio eis iniungenda in foro con-feientix , & ideo optimc aiunt, Sotus,& Toletus,locü citatis , cum fylux funt dominorum locorum,aut dynaftarum, non eile tarn aräam regularo ob-ligationis ad reftituendura ,ac fi cfient particulariscuiufdam, vnde pofie pauperes cxdeie ligna advfum foci proprij necefiaria, & quia contenti eiledebent folis peenis appofitis cxdentibus , in qui-bus debent efic moderati,& quia atbores,quas na-tura fponte producit,non funt tarn proprix domi-norum, quam proprix funt peeunix in arca repofi-tx , & quia hzc furta non habent infamiam , neefunt tarn odiofain Rcpublica.

Statuo terti6,dominus iurifdiclionis cuiufuis lo-ci ex hoc prxcise titulo, quod fi dominus loci nonhabet ius in fyluis & pafeuis publicis eius territo-ry, fed folüm poteft vti illis vt incola ciufdem locicum quadamexcellentia,$£ prxrogatiua fux digni-tatis,hxc late docetur ä Couarr.de- praclicü quaßio-nibw.cap.^y. nmn. i. & eadem eft ratio de nemori-bus. Prior pars ex fuprä didis fatis probatur. Se-eunda probatur , quia fi dominus loci ibi habitet,non debet eile peioris conditionis,quam alij inco-|x, imo tribuenda feraper eft ei prxtogatiua citragraue fubditorum detrimentum ; faneCouarruuiasteftatur reeeptum efle apud Hifpanorum audito-ria,& tribunalia , polTe dominum loci mittexe tan-turn numerum pecorum in pafeua publica , quan-tum duo inco-'lx.quibus vel lege, vel confuetudineplura mittcre licebit. Animachierte autem in hocregno Lufitanix co6 , qui ex Regis faculratc pofli-dent nernora,vel pafeua immunia, coutadas,ve\de-fenfat vocant, non pofTe habete communionem innemptibus, cV pafeuis fiuepublicis,fiuc priuatis il-lius territorij ,fi ipfi velint fuaab aliis efle inta&a,lib. y. Ordinal, ttt. in.*« vettrib. in nonit tit. 31.xum.i.& j..

Capvt XIIL

Soluuntur aliqua dubia circa pafturripublicum ; quasntur,an ius ca^den-di ftruem ad condiendos agros,quando eft commune omnibus in-colis alieuius loci, pofjic diuidi in-ter omnes incolas, ita vt vnufquif-que habeat fuum locum particula-rem in quo ca^dat, manentibus parftinationibus communibus.

I An falutt, & montes inculti,in quibus paflut eß.cornmuHHimtljt tanthm , & ttgritelü alicutns

difinbU,

17-