■■■

ll

180 De acquificdomiriij in alias res,&c.

1 j Quid depafltbm , efr Itgnationibw , ejtiando Rexalicui Monaslerio^ vel Dynaßz [ahm ali<jttos,Lußtaue charnecas , -feu matos mar.inhosdo'rat.

1 4 An cjuando mit in agro altcrim habet ins p.ifcen-di,Ooflh Murrt dominusilliusadctiltn■ a redtfCert.

1 t Pafcentes pecora , er etdemes ligna tu fyhtit &locu commumtatis , cttitis ipß junt partes , anpcccent,& ad restitutionem leneaatttr.

16 Quid ß loca ßnt altena.

17 Dominus iurtfditlionis loci von habet ius ex hoc

pntcise titulo quid fit dominus in fyluis , &pafeuü publica , fed eß vt aluis incola cumquadamprarogatiua pafcendi plura pecora , &duploplurarfuam atij incoUßgillattm fumpii.

I. pinJC?^ N omnibus iis,qux extra hominum do-Cgpfc^K minium poft primam rerum diuifionem$f/§^1 commuma,&indiuifarelic}a funr, proce-dit, vrfijpra diximus.illa generalis regula , vt iuregentium primo oecupantisfiant, exroties cirato §.fertjnßii .dererum dtmf. -Onus conditionis con-ftatin primis ette-lapillos.gcmmas , ambarum,co-rallium,& caerera,quae in littorc marisreperiuntur,ex %.ttemlapillij'tßii.eodem. Sc fimili lege,f.eodem.Vnde plane ctiam colligiturambarum ,cum inlit-toribus qiiQque inucniatur 5 pi'ini6occiipantis fieri,vt fupra diximus cap.%. nurn.18. Sc confuetudinedicitur tecepium. An vero metallorum venae ean-dem regulam fequamiu',difrlcultas eft. Sanc in hocregno Lufitaniqe inter iura regalia numerantur , \tpatet cxlib i.Ordin tit.iC.§-i6. innouis; in vete-ribusMMt. Lege ramen vnicci Extrauaganttum,ftt C.part.^. datur facultas cuilibet inquirendi,/ cffodiendique tales venas in toto regno ( exceptategione tranfmontana ) in agris fub cuiufcumquedominio contentis j foluto tarnen damno agri do-rpino , & quibufdam aliis feruatis, inter qua; illudeft , vt quinta pars metallorum inuentorum liberaab omnibus fumptibus Rcgi obueniat , quam Re-ges potuerunt fibi referuare ad iuftinenda regnipnera,reliquafummaiinientori rcfi£ra,& licet hq-iufmodi metallorum venae inter bona regnliacom-putentur, vt tarnen lucri fpc homincs aüicerenrursdeas in bonum publicum inueftigandas, ftatuuntReges, Sc Ptihcipes varias leges, qaioüs hominesadid alliciantur inLufitania , content! funt Regesquinta parte illarum, vtdixi ; Sotus tarnen hb.ydedeiußit.qutß. 5 .art.^.ad ? .indiftin&c atTerit de me-tallorum venjs vfum obtinuidc, vt quinta parsPrincipi ceclat, & quoad venas noui orbis,jd ferui-n',dempro tarnen iure, vel confuetudinep?,rt!\;ala;islieuius locj,

*. : Ius auterri effodiendi mcralla viderur propre

ynicuique competere in fuo fundo , Sc cuilibet pq-

pulo in locis publicis fui territorij, & maiori qui-

dem ratione, quam ius venandi.dc quo fuprä dixi-

rnus,proprie loquendo,ad dominum (ylua:,vel 3 i

pertinere,cum ipfa metalla terra; fint permifta , &

jlli adharrentia ; quamobrem, etfi tales venae de

^ure gentium niillius fint (de quo ftaeim dicemus)

& fint primi inuentori's:tamen fecluß legc,& con-

fuetudine particulari, poteftas , Sc aus eftbdjendi

tantümcompetit ei, qui effcdominus loci , viulc ri

locus eft l-ominis priuati.ius quoque eft ipfins pri-

üati hominis; fieft publicusjcompetitlleipublica:,

vt docetLcfiius tcm.i.de tußit.ltb.i.cap.^. alias 6.

(tub.linurn.ix pag.49.Sc Sotus allegatus. Ex quo

fequftlir potuiiTe Indos Occidcntis ratione huius

juris prohibere Hifpanos ab oecupatione talium

venarum metallorum in fuis regionibus , vt rede

\ v 1;'- V- '■ ..... * - - -

docent Sotus allegatus dift. lib.j. de iußit. qutß.$,art.^.ad 1. Sc Lciluis modo citatus. Quamuis con-trarium fentiat'Victoria in rtleilione de Indis , P.}.alias z, rtmn.i,. quod intclÜgcndum eft antequamillx proumcixHüpano imperio patcicntur. Ratioeft, quia qua-cumque Rcfpubljca poteft prohibereextraneos ä venatione in fno fiindoj&rapifcationein fuaparte,fcu diuerticulofluminis , vt fuprä pro-batum manet.Ergomulto maiori ratione aberuen-dis merallis in fürs agris,vt de fe patet.

Prarcipiuim tarnen dtibium eft,an ftando in foloiure gentium , Sc feclufis legibus Principum 3 vena;aari , Sc metallorum , atque^adeo ipfum aurum , Scmerallum,cV non folum ius effodiendi illud , vbi-cumqne inneniantur , fint primo inuentoris,&: oc-cupantis, ctiam ii per iniuriam effodiatur in agroalicno,aut alieni iuris , 6V: damnum darum lu,hauddubicreftimendum. Er hac dere partitaeft opinio.

Prima afiirmar: tum,quia nifi veno: metallorumefienr de iure gentium primi inuentoris, Sc com-munes omnibus primo capientibus , ncquaquamReges Sc Principcs, neque quoad totum , nequequoad partem illas fibi vendicatent, quia fi cede-rent domino terrx, Reges illas vendicare non pof-fent neque enim id facerepofsüt in rebus particuU-ribus dominos habentibus } nec dominos terrae tarnfacile tanta vtilitate fraudarent. quia cum domi-nium fit de iure naturali, vel gentium , metito'per *Regem , vel Principem tolli non poteft , vt docetAntonius Gomez m l. i.Tauri, verf.per refcriptum tSc patet ex Lms noßrum,ff.de regulü iuris, jbi, <\uodnoftrum eß,fine faäo noßro, idcft,beneplacito, a no-bis tollt non po eß. tum quia eadem videtur ratio demetallis, atquedelapillis, Sc gemrnis , quae primooecupanti conceduntur iure gentium , vt patet exnum.\.8c hanc opinionem^oeet LeiTius tor/r. i.deiußit. lib.i.cap.^.dub. 1 i.tf.f }. §.teß>ozdte,

Secunda opinio ncgat 5 cV: docet,auf um,&metal-lum , & illorum venas non c(fe primo oecupantis,cV inuenientis, fed eile dpminorum ipfoium agro-rum,&il!is cedere. /V«;wp,quialapidicina,&: venaeJapidum,qua? in agro,& prsdio cuiufcumque funt,illius funt, & non tantüm ius caedendi ibi lapides,vt docet Couarr. de prallicit tjuxßwmbus , cap. 37.7-um.$. Sc probat ex variis texiibiis,&: prieipue exl.vir tri fundo ff .de fundo dotalt. Et fodina caibona-ria,& creraria in nico campo reperta, mea eft ; er-go & fodinae,& venae metallorum ibi repertae mea:(front, cum fir eadem ratio , quia funt partes meiagti'i&: terrae meae,& ita docet etiam Molina tont. 1.de iußtt.tratl.i.difp.i, 4-paulo poft initiurri.

Nihilominus prima opiiiio eft verior , licet iftafeeunda probabiliiHma quoque fir; & ratio eft pri-rno, quia aurum, Sc mctälln, & venae atiri,&: metal-lorum videmur ä DeoaucTorc naturae, atque adeöä natura ipfa , creata ad publicos vfus , & ideo adfuftinenda oncra Rcipublicx fuifle ä primis illisrerum diuiforibus his vfibus rcleruata , quod indepatet; quia cum mentio fiat in § item lapiäüjnßi-iut.de rerum dtuif. de gemmis ) de!apillis,& carterisrebus pretiofis inuenns, Sc earum iniuntio cV pro-prietas concedatur primo inuentori, Sc oecupanti,vbicumque reperianturabfolute,fiüe in fundo pru-prio,fiuealienb ,Sc nihil dilponatur deinuentionevenarum auri,argenri,cupri ck caeterornm metallo-rum, fignum euidens eft fenfiffe primos illos Iurif-eonfultos harc ab initio primae diuifioms- proprerfuam xftimarionem fuifle referuata Principum difpofitioni, quia natura fua erant apta vfui publicoadfuftinendaoneraReipublic3e, Sc defendenda re-gna , quae runc diuidebantur. Stcnndo , qnia venic

meulio

3-