76 De acquifit.dominij in alias res,&c.

i

get, & an obliget ad rcßittttionem animalium,

qua inibi venantur.J Qü x ^ßX'ümal'iA in ea fylua rtcipiamHr,Qr com-

morentur.4 Quid de venatione faüa in defenßs , & locis

Prr/cipum, & Dynaßarum , Coutadas vo-

cant.j Quid de venatione animalium , qua dominum

habent.Prohibitio Conciliorum,aut rtgimenti vrbium,Qr

pagarum circa venationem columbarum , qua-

tenus obliget,vel non obliget. ibid.

6 An U , qui thura , vel alias iUecebras apponit in

fuo columbario , vt alias tolmnba* altorum adfuttm aduocet,teneatur ad reßitutionem.

7 Peccat mortaliter , & tenetur ad reilitutionem

tue, quiferas in ßagnis , vtuarijs , & caueü m-clufas furatur.Quidß vitro cxear.t fepimenta,& ad illafoleantregredi,& quidß non foleant. ibid.

A c de te fic ftatuo primc?, culpa , qua:g contrahitur per venationem prohibitam

__ ratiöne perfonx,temporisjaut inftrumen-

torum,rcgulariter loquendo, eil venialis,nec vllarainducit reftituendi obligacionem : ita docet Lcf-fius tom.x.de tußit. ltb.i.cap.6. dubit.i.n .41 ./Ö/.47.Mcdina C.dereßituendü rebw , quafl. 11. Syluefterverb.alienatio , Sc alij communitcr. harc doceturcommuniter ä Dodoribus fett.fuperiori,num. 4. ci-tatis , Sc facilc ptobatut , quia per venationem , &aueupium, de qua repra;cipue procedat conclufio,nemini fit pranudicium ; fupponitur enim animal,quod capitur.efle iuris communis, nee alias inrer-uenire damnum,aut iniuriam alieuius. Quöd veröinterueniat legis violatio , arguit quidem foluen-dam e(Te peenam lege ftatutam, non tarnen , quiaviolatio folum harum legum , non tantüm incom-niodat Rempublicam , maximc , quia peena quamimponunt,noncftadmodüm grauis.nec videtur fe-uere expeti, nee debetur nifi poft iudicis fenten-tiam,& ideo hoc propofuimus cum illa moderatio-nc,regul.4rtter , vt ordinarie id fic accipiatur , nonperpetuö,quiainterdum fatis graues peenae per hu-iufmodi leges dccernuntur,& tunc modus venandi

firohibitusjcenferi poteft , bono communinotabi-iter pcrniciofus,& ad eulpam mortalem obligare,iicut quando pifeandi gratia mittuqtur in fluuios,ant paludes res venenata: , qua: pifeium proles ex-tinguant , & aquas ex quibus pecora bibunr infe-itas reddant.quem exceflum ius Lufitanum A,.part.txtrauagantiHm,ttt.i4.l.$.§.j. puniri iubet,vel exi-Ijo, fi delinquens fit nobilis , vel flagellis publiciscum fune ad collum fufpenfo , fi inferioris fitcon-ditjonis: quare timenda eft in fimilicafu culpa 1c-thalis,maximp fi cum expeunone peenae non dilTi-muletur. SaneMedina C. de rebus reßit, qutß.n.cenfet venationem fub tali & tarn graui poena pro-hibitam, qua: mortalem eulpam arguat, abfoluteeiTe mortalem. Adde ex feandalo poile fimilemeulpam pecc4ti mortiferi argui in venatione exer-cita a perfona Ecclefiaftica ; idemqueratione dam-ni dati per aquarum corruptioneqi , & notabilemföbolis ferinx depopulationem , onus reftituendiineurri; i UX ra auciores hie citatos, & hanc reftitu-tionem faciendam efle ReipublicjE ,qua: h.abebatius venandi.aut pifeandi; ipfa ramen animalia non*enetur reftituerc/ed folum qiuntumillud ius ve-nandi , quod eripuir,&c depopulatus eft,a;ftimaba-<nr,vt bene ait Lefliqs citatus.

5tatuo fcfundp,vcnatio animaliam , ferinarque

naturac vagorum in alieno fundo inuito domino»vel prardij , vel fyluz , tarn graue peccatum erit,quanta fuerit iniurja , Sc damnnm domino fundi,pra:dij,aut fylua? darum, & iJc-o non tenetur vena-tor ad reftitutionem animaliumjqua: cepit ,fed te-netur re(lituete,feu compenfare damnum quod periniuriam domino dcdir.ita communiier Dodoresicxplicatiüs tarnen docetur ä Medina C. de reßuut.quaß.ii. de reßituendts rebus , Sc ä Couarruuia tidregul.peccatum,part.i.§. 8 ,a num. 12.Leflio bic, n. 1.citatonum.4,^. Habet verö hsec conclufio quatuorpartes. Prima probatur,quia talis venatio eft iniu-riofa,& damnofa domino fundi,przdij, ant fylua:,cum ille liabcat ius,vt nemo , fe inuito,inibi venc-rur,ex §.ferst Jrifiit.de rerum diuißone , & l.diuns,ff.deferuit.rußic.prddior. I. item fundi, §. aueupiorum,ff. de vfufrucl. quorum rextuum duo posterioresipecialiter exprimunt aueupiorum redditum , ficut& venationum ad fruetttm agri non pertinere, aucpercinere lato modo , Sc ideo non efic irratienabi-lem illum,qui in agro alterius, inuito domino,ha?canimalia vaga aueupatur. Secunda , Sc tertia parsprobarur ex Ulis communibus documentis ,.quodculpa iniuftitia? ex quantitate iniuria:,& damni datifit commenfuranda,& obligationeminducat refar-ciendi damni ; in cafu verö noftra: conclufionisdamnum xftimandum eft, non folum exconculca-tione fegetum, ex parictum deiedione , vel fimilisincommodi,quod femper venator vitare debet; (cdetiam, Ci ipfe dominus fundi yenari feram volfbat,ex probabilitate,quod illa pptiretur,& ex corrrno-diutc honefta: recreationis ei fublatar, vel etiam üjus venandi in fuo agro altcri vendere volebat, expretio.quod poftlt Iucraricxtali venditione; & fi-militer,fi Conducton ralis iuris fimile damnum in-ferretur : in hoc ramen regno Lufitanix , videturconfuetudo percrcbuiile venandi in fundis,& prac-diis alienis , qua: tarnen non tollit obligationcm.reftituendi damnum conculcatas fegitis , & deic-dionis parietis , vel fci^ncnti. Quarta pars coii-clufionis probatur , quia animalia vaga, de quibusprocedit noftra conclufio, fylueftriaque , acrerinacnatuta: non erantdomini illius fundi, fed nullius;ergo ttanfeunt in dominiü primioccupanris.Ratioeft , quia animantianon funt frudus agiorum, autfyluarum, vel fluuiorum , ficuti arborcs , qua: foloha:rent,fcd aliaex aliis proereantur, vndefequitur,quod etiajn fi ager , vel pofl'cCIo ralis fit, vt illiusfiuclus in venatione confiftat , & illius venatio fitaheri elocata, non ideo animalia ficii condudto-ris, vel domini agri , quandiu naturali libertatefruuntur. Scd dominus ius tantummodo venandihabet in tali fundo,pra;dio , vel fylua , quod altcrilocate poteft, quod ius cenfetur ad fiu&usagri.velfylua: pertinere lato modo.

Nee obftat, quöd animalia ibi reeipianrur , autfundus', ac fylua illa fit feraxillorum , quia quan-tumeumque fundus ille , aut fylua lit ferax illorumanimalium, Sc illa ibi reeipiantur ; ipfa ramen ani-malia non funt vero ipfius frudus , nee fub domi-nio proprierarij , aut vfufrucluarij continentur,quandiu libertate fua naturali fruuntur j nam tex-tus in §. aueupiorum , Inßitut. de rerum diuißone,folum ait ad vfufrudiiariummon ad proprietariurnpertinere, quod permittat, vel prohibeat aliis ve-nationem in eo fundo , vel ins venandi locet, Scpretium fibi acquirar, vtei, vel altcri, in quem ipfctale ius tranftulerit.reftituendum fit damnm vena-tionis ibi exercitar, non pretium animalium , autipfa animalia capta , iuxta modum hadlenus expli-catura. De exuaueis veto venatoribus in loco pu-

hÜco