156 De acquifitione dominij in perfönas,
dum vidctur. Ergo , &c defenfores autem huiusfententia: confequentcr loquendo adduut , con-fulentei , adiuuantes , Sc cooperantes ad fu-gam horum feruotum obligandos eile ad reftitu-tiouem.lQ t Secunda,<?Cprobabilior fentencia , cni adhxreo,
docet Mauros,Turcas , Sc omnes feruos hello iufto- captos,licivc pollc re&a via fugere ad fuos,non in-ferendo vim dominis, noa ramen pollc fugere addiuagandum per regnum , & ditionemeui illorumdomini fubditi funt, Sc confequenter extra illam.non eundo ad fuos , quia hoc eft commiteere fur-tum contra feruitium debitum de iuftitia. illorumdominis. hanc tenent, Sotolib.^. demfiit. qutfi.r.art.i. Couarruuias lib. 1. var. cap. 1 o. $. infeeundaet tarn , & ad regul. peccatum , pari. 1. §. 11. num.6.Banhes 1.1. t}u<t{i. 40, art.i. dub. 18. Molina ttm.i.de iu.fi. dißf. 1 20. & 111. glolTa in cap. ficut 29. deiureiur. inverb.refiituat.V afquez i- i.dijput.ij^.cap.i. 1. & 4. & fcquentib. Decianus traft, crimin.Itb.i.CAp.ii.tJ. 6. Illuftrifltmus Archiepifcop.Bra-charenfis Cunha x.part. decreti ad cap. im gen-tium , difi.i. num.j.pag. 17. & alij, intec quos eftLeflius tom.i.deiuftit. lib.i. cap.\. dnb.^.num.i^.Probatur in primis ex /. nihil intereji, ff.de captiuts,& poftlirriimo reuerfts, Sc ex /. 1 $. tit. 14. part.j. qua:ftatuit, fi Sarräcenus iufte 2 nofttis captus ad fuosfugiat,& ad eos peruenerir, ftatim confcqui libcr-tatem vbi limen limitis fui regni attigit ; adeö , vtfi poftea fua fponte regrediatur ad noftros caufamercaturae exercenda: , cogi non poflit ad prifti-nam feruitufem, Sc eft optimus textus pro hac opi-nione in §. item I. Infiitut. de rer. dimfione,\bi di-citur , quod fi ferui iure belli capti neftram poteila-tem euadant, & adfuoiredeant,priftinum ftatum re-fipiunt. CümigiturtanV clarc iura rribuant feruo,de quo agiturdibe rtatcm.fi ad fuos elabatur,confe-quenter ei faciunt ius fugiendi , Sc miror plane,quöd audfcores aduerfx partis ad illa non animad-uerterint, vel illa non curauerint, fed toti ad fuamfententiam indu&i fint, per textnm in dift. cap. fiquü feruum 17. qu.ift.j.. qui non folum illam nonprobat, fed nec medioerirer apparet probare, vtmox oftendemus , prxfcrtim cum prifit in iurehuiufmodi caufa libercatis, &in iljius fauorem po-tius fit propendendum. Probatur etiam ratione,quia (cruitus iure belli eft nobiliflima; ergo noneft cogenda in eas anguftias , & injurias cum ferui-tutibus diuerfi tituji>& validiüs confirmatur, quiahuiufmodi'fetuitusconfenfueommuni gentium eftintrodueta, quare needebet, neepoteft reftringieius conditio, magis quamconfuetudine totius 01-bis fit reeeptum. Confuetudo autem vniuerfalis vi-detur habere , vt ferui hello capti abfque vllo con-{eientia; ferupulo fugiant, fi poflint, ad fuos , nechomines id iudicant flagitiofum, nifi feruus dedif-fet fidein de non fiigiendo, aut aliam improbira-tem cum fuga coniungerer.1 r, Procedit autem hxc opinio de fuga ad fuos,
quia hzc fola eft iure, Sc confuetudine conceftä adrecuperandam libertatem , vnde non licet eis fu-gere ad euagandum extra poteftatem domini, vtredte hsc ait fententia , quia priuant dominos in-iuftc feruitio eis de iuftitiadebito , vhi norabis fu.gas feruorum ^€thiöpum , qui in hello ex noftrabarte iuftoa nobis capti fuerunt, communiter eflejniuftas , Sc vagabundas, quia ita carent fpe eua-dendi ad fuo», yt hoc etiam nomine mifera fit illo-rum conditio.JX QH 1 ^ autcmin boc regno facere debeant illi,
• q«i fclUM m alienum in fug* deprehendunt, difpo-
mtmlib^.ttrdinar.tit.^i. Adhibuimusautem illammoderationem hiiic fententia: , non injerendo vir»dominis , quia ficut reo fas eft fugere miniftros iu-ftitia?,non tarnen Ulis vim inferendo, Ccd excutien-do fefe ab illis ; ita feruis iufti belli non permicti-tur fuga ad luos,nifi abfque vi domino illara : namdominus habet ius illos retinendi, «Sc retiahcndi äfuga , quandiu ad fuos non peruenerint, alioquininutilis ei eilet feruitus , vnde confequens eft , vtferuus careat vi refiftendi per vim tali retentioni,nc detur bellum iuftum ex vtraque parte , nec fa-cultas fugsäd fuos lineliac reftrieiione intclligi-tur ipft competcre.
Ex hac noftra opinionc fequuntur triacorolla-ria. Prirnum eft, minoris pretij cfTe feruum bclloiullo captum , quam fint ferui iuftis aliis titulis inferuitutem rcdacli, liquidem illi rclinquitur fugalibera ad fuos contra domini voluntatem. Secun-dum;fas eile eos confilio ,auxilio,opcrique iuuare,illilquccoopcrari ad talem fugam licitam. Idcm-que iudicium eft de prole ancillae huius claflis , vtidem iusfugiediad uios ei communiectur, per om-nes conlequentcs generationes. Tertium , nefaseile punire feruos huiufmodi propter direclam fu-gam ad fuos, quia peena infligi iuftc non potcft,nifivbi eft culpa: illi verö nullam eulpam commit-tunt ad fuos fugiendo, addunt tarnen audtores hu-ius opinionis.faselle dominis eos vinculis,compe-dibulque conftringere , nc fugiant; addunt etiamnefas feruis eile dum fugiunt, vim inferre fe infe-quentibus ; quemadmodum enim fas eft malcfa-(Storibus fugere miniftros iuftitiar, qui eos infe-quuntur , nefas vero eos occidcrc , iniurinm illis,aut vim inferre : ita id etiam licitam eft huiufmodiferuis, alioquinjbellum iuftum daretur, ex vtraqueparte , ita fpeciatim Molina torn. \. de iufi. difp.^j.§. ex hac fententia. Couarruuias lib. 1. var. cap. 2.nun». 1 o. §. infeeunda , & ad regulam , peccatum 2.J>art.§i\ a num.6. Leflius ciratus n.i f.
Supercft fatisfaciamus fundamentis aduerfiefententia:: illud igitur caput, fi quis feruum 17,<\ntft.\. profcclö nihil nobis officit, folüm enimprohibet,ncquis occafione Religionis feruo alienofuadeat dominum contemnere ,aut eius (cruitium,Sc minifterium defererc , Sc , quaii vero praetextu,libertatis Chriftiana: liceat feruo fe a potcftate,aucferuitio legitimi domini fubducere, Sc nec remotäquidem tangit noftram qureftionem , an, feilieet,feruo iure belli liceat fugere ad fuos; leges veröpro ca parte indueta: diferte procedum de feruistransfugis ad hoftes Romani Imperij indiftinÄejquare poilunt, & debent patiexceptionem ex aliisperipieuis rextibus pro noftra parte ( allcgatis,quan-do ferui fugerent ad fuos.
Ad primam rationem dicendum eft, captos bcl-lo damnari quidem iure gentium , vt maneant fer-ui capientium , attamen feruiture quadam nobili,Sc cui relinquatur hoc priuilegium fugx capeflen-da: ad fuos; quare per huiufmodi fugam nectranf-gredi feruum difpoiirionem iuris gentium,nec pri-uarc iniuftc dominum pofteflione fua , fi quidemvtitur priuilegio iibi relifto.
Ad feeundam in primis dicendum^ punitiones,quibus domini animadnertunt in leruos ex fugaretractos, porte iuftiheari, tum quia ferui commu-nitet fugiunt ad euagandnm ; turn quia domini fa>pc putabunt feruum eile alteriustituli,quam belli-ci, vel non aduertent hanc di&ienriarn : &: pra:-terea tanquam probabile propono pofre dominumex feruo qui feiat licitam libi efte'fueam, ad fuosfupplicium lumete pro Ca axrepta , quod cum co
enere
«5-
M-