Lib. 11. Gap. V.

J SS

mino, quod etiam fno modo procedit de quouisalio nocumento , quo feruus reddatur inutilis, velminus vtilis domino, vt notat Abulenfis Exod.2.1., qii&ft.ij, vndc infcitur grauius peccare cum , qui

feruum alienum , quam qui proprium necaucrir,aut alia iniuria minus.vtilem reddiderit.r.. Circa feeundam partem tituli, an feruis compe-tat ius fugiendi , notandum in primis eft cum D.., Antonin. 5 .'part. tit. 3. cap.6. §.7. Leffio toro. 1. de. *u,!i.. : itb.y. cap.f. dub.$. mim. \ 8. Angelo &:.Sylue-ftro verb.feruittu , -feruis, vcl ancillis, qua: funt inpcriculo peccati mortalis, quod a domino ad idprouocetur, fas effe fngetc, fi dominus admonitusnun. deftkerit, nec teneri reuerti, niti cetTanic pe-ticulo., & caufa fuga: , :&c rationabili timore ne ädomino punianturftz fuga,qua: ilüs fueiit licita;esdemque indulgcHti.a, & licentiaconcedi poceftferuo ob intolerabilcm, & obftinatam contra om-, nes admonitiones dominorum fzuitiam , maximecum fcruo,etiam culpa: teo,pateat cfFugium ad Ec-clelihm.vnde non eft extrahendus nifiiecurus fit,fcnonforeä domino pro tali fuga puniendum, iuxtaea quasdiximus num }. & patet ex cap.td conftitui-mtu 17. qustji. 4. hsc de fuga temporanca adredi-mendam vexationem.6. Qujeftio verö potiflima procedit de iure perfü-gam capelTendam pro recuperanda Übertäte : quoin puncto nonnulla extra dubitationem funt , ni-mirum licere feruis iniufto bello captis fugere,quövelint; atqueadeo cum bella Turcarum, & Sarra-cenorum aduerfum nos plcrumquc fint iniufta,non eft dubium polfc noftres , qui ab illis captiuidetinentur, fugere, (lue oeculte, fiue palam, etiampervim illos occidendo,feclu(o dominorum fean-dalp, quod tunc dari forte poteft, fi ab aliquo bonafnle poffideantur, ita docet Couarruuias ad regtt-. lam peccatum 1. part. §. 11, num.6. & lib. 1. variar.cap.z. num. 10. §. infeeunda- Molin. tarn. 1. de iufl,trattat. i,dtjp.$j. inhio. Caietan. 1.1. c/ut.fl.66.art. 8. Leffius t om. 1. de iuftn.lib.i. cap.f. dub.$.num.iS.7 - Nec folum poftunt noftri fugere ad noftros re-eta via, fed etiam ad diuagandum per limites Tur-t irum,& Maurorum ditionem , &: per vim ad 110-Itros pofluut fugere, iniuftos dominos oeeidendo,quia cum iniufte fint captiui, iniufte detinentur, Scinitfte , & inique cos cogunt domini illorum illisliifcinirc. Quin etiam non folum peflunt nofttiäMauris, ck Tureis capti fugere , fed ttizsa fas illiseil in recompenfationem iniuriarum , damnorurn-que, quae ab illis aeeeperunt; nec non , & feruitio-nim, qua; eis prasftiterunt, aeeipere tantum, quan-mm competens fatisfaüio xftimetur, cum non fit,qui illis ius dicat, & quia Mauri, & Türe«, perpe-tuö nobis iniufti funt boftes, perpetuumque nobisbellum vbique gernnt, non folum poflunt noftripro damnis, feruitiis, & iniuriis hanc recompen-fationem facere ex bonis illorum, fub quorum po-teftate fuerunt, fed etiam ex tacito Principis con-fenfu ab aliis, in ratione hoftium , &: iure belli,quantumeumque potnerint aeeipere : ita Lefllus,Molina,&: Caietanus allegati,& multi alij,& bene,patetque ex cap.dixh Domintu 14. qu<tfir 5 .&cap inmandatisdij}.4;-&cap.i.& i.iJ.qt«fi-7>cap.quoiure.difl.S.l.i. C.de commerc. & mercat. ficDeusiuflit olimfiliis Ifrael, qui iniufta captiui fuetuntin .£gypto,vt in recompenfationem iniufta: fenü-tutis , & damnorum , illorum aurum, & argemumclam afportarent. Exod. 11. num. 1. ibi, &dixitDominus ad Moyfen : Dices ergo omniflebt,™po-ßnfet vir ab amico , & mttlier k vicina fua vafa- är-

gentea , & aurea ; dabit autem Domintu hanc gra-tiarn caram ts£gyptijs, &c. . , .

Ex aducrfo autem conueniunt omnes Dolores, *•cos, qui vel fe ipfos vendiderunt, vel ab illorumparennbus legitime venditi funt, fugere licite nonpolie & ü fugiant, non magis furtum facere, quarr*fi equumi aut bouem, aut rem alienam furto abftu-liflent, confequenterque peccare etiam contra fur-tum eos, qui eis confilium.auxiluim ad fugam pra:-ftant , tencrique proindc ad reftitueudum doministotum damnum,vt beneexprimitNauarrusi»/«»-ma Latina cap.iy. num 104. ita Molin. ditt.tom.i.de,i*ft. traft.i.dijp.$j . §. quejitoergo. LefGus«w.i.deiufl. lib.i. cap.f. dub.f. num.11. & commuriiterDolores, idem fit iudicium de illis,fecuradum Mo-linam,& Leftium num.11. qui iufte in peenam dc-lidi, perpettia: fenütuti .fimt addicti ; enim veröfictit ij, qui iufto exili» funt damnati, fugere ab eonon poflunt ; fed per fe ipfos tenentur eam peenamexequi, fic etiam ij, qui ob deliclium feriiituti iufta;funt additäi, fugere ab Üla non poifijnt, fed per fcipfijs tenentur peenam fetuitutis.exequi, eo ipfo,quod iufte per Ccntentiam fuit inflifta ; eft cnimvtrobique cadem ratio. , vt bene animaduertitMolina.

Solüm igitur quaeftio cft.an Manri,& Turcarjqu; 9.iufte captiui funt, Sc ex fua,parte, iniqiutm mibisbellum inferant , pofliot infte.-a nobis ad mos fu-gere ; qua de re,partita eft opinio.

Prima aircrit, hanc fugam eis npn licere , Jedpeccaie illos-lcthaliter fugiendo , & fe fubttaben-do ä poteftate dominorum. hanc tenet glolla incap.im gentium,verb.fermtutes,d\(i.\ .D. Antonin.. 3.part.tit. j. cap.6 § 4 Forrunius /. mmum>[liO';es,ff.de iufl. & iure. Nauarrus wßtmx&t Latina cAp. 1 7.num. 10+ & ali). Probant hanc iuam opinionemex cap.ftquisferuum 17-. qtuft- 4 vbi gnumer pro-hibetur, nc quis feruo alieno luadcat, vt minifte-rium, feuferuitiumdomini deftitu*t,; fienim hocillis licite fuaderi non poteft» nec i'lli id licite pof-funt facere; nam quod licite poreft fieri, licite po-teft fuaderi, vt fiar. confhmant ex /. 1. & 3. C. deferttü fugitiuü, vbi feruus fugitiuus dicitnt furtumfacere, 'Sc fi in fuga deprehenda.tur.,grauis peena eidecernitur. Cönfirmantdeinde liis rationibus. Pri-ma, quia captus in bello iufto ex parte capientium,iure gentium damnatur ad feruitutpm, & adiudica-tur capienti taroquam pvopria ipfius poflefEo. Er-go fi fugiat,faci£ contra ius gentium, & contra iu-ftam damnationem, quam tenetur pari, ficut facitis, qui iufte damnatur ad exilium , fi abexilij locofugiat ;.&.prjeterea priuat legitimum dominum repropria , atque ita ex duplicicapite comniietit in-iuftitiam. Secmda, quia communi vfu, & confuc-tudinc videtur reeeptum , vt omnes domini con-feientise etiam dmotata: feruos cuiufcumque tituliindiftinde grauiter puniant, caufa fuga; qua: ta-rnen punitio eflee iniuriofa refpe<äu ferui bello iu-fto capti, fi ille ius fugiendi haberet. Tertia , quiadifEcile definiri poteft.in oppofira fententia, quan-donara huiufmodi feruus in fuga recuperet libertä-rem , vtium ne vbi egrederetur fines hoftium , anverö non hifi.cüm ingrederetur fines fuorum.Namfi detur primum, fequitur captum bello aLufitanisfimul ac fuga peruencrit in Caftellam, aut in Gal-liam, liberum enadere , & tarnen ille compreher.-fus in diuerfo regno,temittcndus eft ad dominiumin Lufitaniam. Si feeundum afleratur, feqwiuicTurcam captum ab Hifpano, licet fuga elabaturvfque.ad regnum Feflenfe, nondnm ibf recuperarcpriftinaw libcttat^m, c^uod in.ca fententia abfur-

düm