154 De acquiikione dorninij in perfonas,

i»

11 ^4« cUm ad fuos fugiunt , pfjfint inferre vim da-min•it.l J Afiwu vaUnt ferui in hello iufio capti,quamfer-Ht, quife ipfos vendiderunt.l<u efi eos, qut p off um f'tgere , iuuart adßtgam,

faitere coa/ilto, & attxilio. ibid. .JSi'eftu eß punire feruos ob fugam pracifam t cumUlis licitum efi fugcrc. ibid.x\ Soluuntur argumenta prim& opinionis numero 9.expiicata.

!&&T^5 ^ s dominorum in feruos fatis eft am-#8?|3$t phim, fiquiJem comple£titur omnes ope-4V/§t& las, omnelque frudhis ex fcruis , quafi exquibufdam arboribus perceptibiles , vt feetus an-cillarum, & quidquid feruus qualibet ex caufa ac-qiiirir, iuxta ca,qux diximus lib. 4. tom.i. Decalo-gi, vbi lateegirous de obligacione feruorum in do-minos, ad quem locum pro omnibus , quae hie de-funt, te remitro.

Nihilominus, quia in ferno non folüm confide-randa eft conditio feruilis, fed etiam natura huma-na, quxeft in feruo, Sc in domino vna eademque,non licet domino vti feruo ficut iumento, Ced tan-tum ad iufta, & rationabilia feruitia, illo vtendumeft dominis, vt egregic animaduertit S. Auguftin.deciuitatc Deicap.ij. & 16. arrentoqueiure natu-ral! , ordine naturali creaturarum a Dcodeclara-tum, Geriefeos 1. non homo homini, fed homo pe-cori deberet dominari, nifi|eum ordinem peccatumturbaflet, vnde «quam efTe docet inibi Augustinus,vt homincs feruos habeant tamquam filios, maxi-in c cum refpedhi etiam illorum , patresfamiliasyocemur, magis, inquit, debent patres qui dominan-ter , quam ferui tolerare , quiferuiunt ; fpccialiter,quia ferui a natura ipfa habent ius ad cuftodiamlux vitx , & valetudinis , eiufque conferuationemper victum, & veftitum conuenientem, itemqueadintegritatem fuornm membrorum , Sc ad propa-gationem fpcciei,&admitigationcm concupifccn-tix carnis per matrimonium ; denique ad antepo-nendum rebus omnibus Deiobfequium,& luarumanimarum falutem : ideo nefas eil dominis fame,aut fiti, aut nuditate feruos enecare, aiu aliter cosoeeidere, vel mutilare, aut atrociter eos verberare,aut more pecorum tradbre , aut matrimonium il-lisprohibere in loco , vbipolTunt integrum ferut-tium dominis prxftare , aut ad peccatum impelle-re, illifvc prxcipcre ea, qua: cum flagitio funt con-iunfta.

At de matrimonio quidem feruorum mulca do-cer Sancius, qua: apud illum videri pofTunt, tom.t.dt matrimon. lib.j. dijp. ii. An dominium rerumaliquarum fibi, non dominis , acquirant, & qua-lium, diximus lib. 4,.tom. 1. in Decalogum , vbi deobligatione feruorum erga dominos multa egimus,Hie (olum obiter animaduerto, licet ferui, regula-riter loquendo , quidquid acquirunt, dominis ac-quirant ; in aliquibus tarnen euentibus, qui videripoterunt apud nos loco citato,Sc apud Mol'm.tom.j.de ütfi. dtß>. $8. §. Primtu efi , fibi ipfis acquirunt:primc. quando dominus cum feruo pactum inir, vtfibi quotidie , vel fingulis menfibüs certum quidfoluat, rclinquumque de fuis laboribus fibi reler-net. Item quando dominus aliquid feruo fuo denattacitc, yel exprefse, vt illud tamquam fuam habear.Item quando feruo aliqujd donatur, aut relinqui-tur,ca tacita, vel expredä conditione, vt fit illius,non domini. Item quidquid bonis fuis , quorumeft dominus, acquirit, vel ludo , vel negotiatione,#bi, nop domino acquirit, qui omnes cafus, ßc ajij

fimiles apud Molinam loco citato videri pommt,na-que hoc iure Caefareo repugnat, im6 pon'us huicrei ius Cxfareum valde fuffiagatnr, dura manife(t(idocer,feruos interdum habere proprium'pcculium,poffeque de illo validum padhim cum dominis ini-re. /.i.§. feruos, ff. de officio prdfeBi vrbis \ vbi in-tcr alia , de quibus dicitur prxfectum vrbis poflecognofcere.hxc veiba habentur, feruos,fuapeeunitttmptos, vt manumittantur , de dominis quirentes an-dtet. quarc iura, qux docent feruos non fibi, feddominis acqitirere, intelligenda funr , regulariter,& quando aliunde contrarium non conftat, vt no-rat Molina citatus , & Illuftriflimus Archiepifcop.Brachar. Hifpaniarum Primas 1.fort, decreti , adeap.8.num.$.pag.}$$. col.i.

Mancipiis ad Ecclefiam fugientibus , vt notatSoares tom. 1. de Relig. de immunit Ecclefit cap.io.num.x. non folüm conceditur immunitas, vt con-ceditur homini libero , fed etiam illis concediturrefpe&u domini, quando illa vultgrauiter, &atro-citcr punire, quod habetur cap. eos, qui dtfl. 87. §.mancipijs, See. Eft tarnen feruus fugiens ad Eccle-fiam timore domini compellendus ad dominum re~dire , fi dominus de illius impunitate iuramentumclericis prxftiterit: ita Azoz tnß.moral.part.i.lib.i.cap. 9. quaf.ff. infine, verf quid dicendum eß de fer-ne Ludouicus Rodolphinus qus.fi. var. lib.i. q.$G.xum.t 1. Nauarrusi»/«»»W4 Latin.cap.1^.nur». 19.Couarruuias Ub.i.var. cap.io. pum.14. verf.hü fuf-fiagatur. Mafcatdus de probat. concl.^t,. GntierreiÜb. i.qutß. \.num. }i. & 18. Anaftaf. Germon.cap. 16. num.$ 5. lib. j. defacr. immunit. Cardof inpraxi iudic. verb.feruitus num. 69. Guido Pancirol.in thefati.ro variar. leü. üb. 1. cap. 18z. FraterRa-phael de la Torre dijp.j. prope ßnem. Imö quotiespiudentcrtimeturde graui nocumento ferui, nonobftante iuramento cogendus eft dominus majo-rem cautionem, & fecuritatem prxftare , vel certcferuum vendere, vtaitCunha 1. part.decret.adcap.eos qui, diß.Sy. num.io.infine.

Quando vero domini hxc iura feruorum vio-lant per iniuriam notabilem , non folüm peccantmortifercjfed etiam adreftitutionem tenentur,iux-ta iniurix, aut damni momentum,& nocumentum.Leuiores tarnen iniurias poterunt domini fuis fer-nis refarcire, remittendo aliquid illis de confuetolabore , aut commerito fupplicio.vel liberaliüs eostradando quoad vieäum, Sc veftitum. Si tarnen in-juria fit atrox , interdum non refarciretur nifi ma-numiflione. Sanc Exod.i i.fi dominus ita percute-ret ferui oculum , vt redderet cum lxfum , imo liexcuteret ei dentes, iubebatur feruum liberc dimit-tere, qux legesdicet modo non obligent, probanttarnen tantam eflepoffe dominorum in feruum in-iuriam, vt non nifi libertäre compenfetur; feruovero opprelfo admittitur apud iudicem denun-tiatio aduersüs dominum , vt docet Panormita-nus4^ cap. nouit de iudic. num.Aj. Sc ali), Sc iudexdebet dominum cogere , vt ei fatisfaciar, Sc in po-fterum mitius cum co agat; fi vero dominus feriöadmonitus fe non corrigar, poteft iudex, eo iiuu'to,feruum vendere, & pretium ipfi domino reddere,iuxta §. vltimumjnßitut. de ijs, quafunt ; in hocenim eft iuftitia ferui ad dominum, vt ait Ariftote-leslib.S. Ethicor.cap.il- Quod fi dominus fer-uum interfecerit , punietur tanquam homici-.da, & prxterea tenebitur arbittio prudentis viripretium fniurix iafumere , in fuffragiis pro illiusanima, Ci non habeat filios , quibus hat reftitutio.Cxterüra , qui feruum alienum interfecerit * vltrahos reatus tenetur ad icfarciendum damnum do-rn iuoj