n6 De Contradtibus in genere,

7:

Henriquez,Tabie»a,qtios citat ac fequitur Sanciuslib.i.dematrim.dijp .51. num. 15. tcnentetiam Mo-Wnntomo i.deiufitt. lib.z.cap. 17. dub.-j. anum.^.Azor 1. part. infiitutionum rnoraliurn , hb. 11. cap.9.<\uif.G.& %. Probatirr primö ex cap.fi verum, & excap.verum.de itnemrand. exprcfve enim ibi habeturiuramentum per vim extortum feruandum efle:pofle tarnen licirc relaxationem illius ä SurnmoPontifice obtineri, eftque eadem ratio de quouisälio iuramento tnrpi ex parte illius , cui tale iura-mentum eft prxititum. Probatur/m/w^ö ex cap.deaceufatonbut x.qmfi.^.cap.deniaue Cc/uaß.z. cap.ficjuu cum militibtu,in fine,6 .qutfi .\. quibus locis invariis cafibus intet duos in alterius odium cum al-terodifpenfatur.

Inquires tarnen , ad quem fpectet poteftas rela-xandi iuramenta huiufmodi ? Refpondeo fpeetarenon folüm ad Summum Pontificem , fed ctiam adEpifcopos, vt patet in iuramento folunepdi vfu-ras. ita docet Innocentius in cap.debitores, de iure-iurandtjn prinetpio. Anton.ibi num.y .Abhzs cap .1.num.6. eodem tit. & ibi Alexand. num.i 4. & Imolanum.t. docent prsterea in iuramento metu extor-to, Abbas in cap.verum.mm.z.de iureiurando. Ale-xander Hzid.num.y Nee obftat cap.fi verum , eodemtit.gr cap.verum, vbidicitur huiufmodi iuramentafolere a Summis Pontificibus relaxari, vt enim re-fpondent Abbas, 8c Alexander Summum Pontif.in eo loco narrare factum, & non decernere pote-ftatem hanc ad folos Summos Pontificcs priuatiuepertincre , quinetiarn notiflimum eft , quod ficutquinque tantum yota funt Summo Pontifici refer-üata,ita qupque funt fola quiaque fimilia iuramen-ta ; vndc idem quoque dicendum cft,vt tenet San-cius loco citato, quahdo quis metu iniufto coadtus,iurat fe fa&urum id quod facere ex iuftitia non te-nebatur. Poteft enjm etiam is tunc,vt ipfe ait,abEpifcopo relaxationem petere ,ne periurus fir nonirnplcndo,quia non libere,fcd iniufte coactus iura-uit: qüod etiam affirmant, Hoftienfis »Innocen-tius, Ioannes Andreas,Abbas,Alcxander,Couarru-uias a San^io citati, & gloflä in cap.petitio,verb.ex-torfit.de iureiurando, quae contrarium apertc tenet,dum a«,feruandum eile iuramentum vi etiam prse-ftitum in his , ad quae iurans tenebatur feeundumcommune ius. Ratio verö , ob quam poteftas hscEpifcopis competat, eft , quia»» d.cap.verum,8c ind.cap.fi verum , exprefse habetur pofle iuramentametu extorta rationc illata: iniurise relaxari, inuitaparte extorquente , iniuriamque inferente ,'& hzcrelaxatio ibi Pap* non referuatur,quod ex paritaterationis iuxta Sancium extendendum quoque eftad omnern cafum , in quo reeipiens turpiter reci-pit : & cum ibi poteftas rclaxandi minime referue-tur, cenfetur eo ipfo Epifcopo concefla , iuxta cap.nuper.de fcntfnt.excommun.cpiin etiam planum eft,vt re£te notat idem Sancius num.ii.8c MolinJib}.tomo i.de iuft.dißj.ij,?. dum iurans non yult in hiscafibus vti relaxationis remedio , pofle adire iudi-cem Eccieöaftifum, vt cogat creditorem ad remir-tendum iuramentum ; nam cum materia vitandseturpitudinis fit fpiritualis , poteft iudex Ecclefiafti-cus etiam laicos ad idcompellere , iuxta cap.pri-mum,de iureiurando , vbi Abbas num.x. Alexanderde Ncuo num.i. Comti.lib. 1. variarum cap. 4. n, f.§. verum.

Imö id quoque facere pofliint iudices laici re-fpectu eorum laicorum, qui illis funt fubditi; cumenim competentes iudices fint ad cogendos illosad obferuationem iuramenti,iuxta'textum incap.z.de iureiurmdo in 6. cadem ratione _competentcs

quoque erunt ad cos cogendos, vt illud remittant,ita docent Fedcricus,& Ludouicus Romanus citatia Felino cap. 1 .de itireiurandnum.ix, Lopez , Mac-tharus de Affli&is, Couanuuias, & alij.qi'os citar,ac fcquitur Sancius lib.i. de mairirnomo , difput. 5 1.num.ij. qui tarnen merito hoc intclligit > quandj»de turpitudine reeipientis conftat; & fimul liquecteneri eum remitecre ac relaxare tale iuramentum;fi enim dubium de hac rc fit, folus iudex Ecclefia-fticus crit competens iudex,vc traditipfe, & Abbasincap.i.de inreiurand.num.$. Alexander in cap cumcontingat , eodem tit.num. 1 j9. Tabicna verb.iurare,quttfl. lo.num. zi. qui etiam bene hocintelligif,quando res , de qua fuit pra:ftitum iuramentum,pertinet ad tribunal fsculare; (i enim ad illud nonpertincat , non poteft iudex laicus de eacogno-iecre : vt tradit ctiam Molina tomo 1. de iufiit. di-Jput.i + y. %.deinde relaxare, quia, vt optimc docetidem Molina ibidem, relaxare iuramentum non eftpronuntiare , aut declarare obligationern illius,qua is qui iurat naturali iure tenebatur ad illud im-plendum,neDeo iniudam inferrer,qucm in reftemyeritatis iurando adduxit , fed eft remjttere , feucondonare obligationern illius ; ficut ergo homo,cui factum eft rale iuramentum.hanc illius obliga-tionern poteft condonare iuranti, ita etiam campoterit ex rationabili, & fufficienti caufa, loco fujiubditi iudex , ac fuperior , fiue farcularis, fiue Ec-cleliafticus; ex quo fit,vt C\ is , cui iuramentum defoluendis vfuris eft praeftitum , eft infidelis , nonfpeftans ad iuiifdidioncm Ecclefi« j is ver6 , quiiuramentum feeit de illis ei foluendis, fit Chriftia-nus, poflit poteftas laica , 8c iudex laicus illius in-fidelis, relaxare Chriftiano illud iuramentum,con-donando illi loco fui fubditi infidelis, obligatio-nern , qua ei ex tali iuramento tenebatur : ficutenim poteft prardieta poteftas lajca obligare infi-delem fuum fubditum ad relaxandura tale iura-mentum ei, qui illud fibi feeit, ita poteft illud lq-co illius telaxare, vidc etiam Molinam citatumd.dijp. 149 -verfquoad poteftates verö laicat.

Ponamus tarnen creditorem prxcipicnte iudi-cc laico nolle obftinatp iuramentum fibi factumremittere , aut relaxare , poterit ne illud tunc po-teftas laica,ac iudex laicus perfe, & fe folo remit-iere? Negant multi,ita gloilä incap.i.de iureiuran-do. Paulus de Caftro in l.vltima.jf.qui fatifdart co-gantur. Iafon in Aulhent.facramenta pukerum.C.fiaduersut vendittonem , num.Sq. Affirmant meliusCouarruuias lib.i. variarum ,cap.^.num.^ .$ verumvt res ita, vbi cirat mulros pro fe.idcm tenet San-cius Üb. 1 .de matrim.difp.iyi.num. 1 %.in fint, Lefliustomo 1 .de tuflit.lib.i.cap.^2..num.<j e. Molina modocitatus , §. demde relaxare. Sä verb. iuramentumnum.19. qui intelligcndi funt de relaxatione dire-dla. Ratio eft quam iam tetigimusex Molinamamfi eteditor poteft remittere huiufmodi iuramen-tum , cur non illius fuperior farcularis , quando ra-tio conueniens, vel commune bonum id poftular,eo vel maximc, quia in fingulis iuramentis pra*fti-tis infauorem hominis intelligitur femper, tiifi ho-mo ipfe remittat, aut illius loco eim fuperior. Ani-maduertes tarnen ex Molina cum cui connenit re-mittere iuramentum factum in gratiam alieuius,debere efle fuperiorem illius,quonr, vt fi is,cui iu-ramentum eft prarftitum ä Chriftiano de vfurisfoluendis.fit infidelis, non poffit rale iuramemnmrejaxari ä fuperiori Ecclefiaftico, cum infidelis nonbaptizatus illius fubditus non fit, poffit tarnen äfuperiore laico, cuius fubditus ipfe infidelis eft , vtmodo Jiximus,

Oppofitum