Lib.I. Cap. XXVII.
fit irritu?, am irritabilis Je iure ; fi tarnen ex eooritur obligatio naturalis, vt (a:pe oriri folet incontra&ibus, iure ciuili irritis per leges, refpicien-tes primaria priuatum commudum , & tu iuraftiillum implere, teneris in foro confeientia: implere,nee poteris licitc petere relaxationem iuramenti>aut vti cali relaxatione obtenta, ita docent Caicta-nus i.i. (jUitft 89. a>t 9. Sancius Hb. t. dernntrim.d/Jp $ i.«.zc. Mohn, tom. 1. de tuß.traft.1. dijp.149.LcflSns tom.i. deimfi. Ub.i. cap. 17. anum.\6. cumiis , quos citant. Probanr , quia quando quis na-tural! obligatio!« tenetur ftarecontraitui, Sc huicobligationi accedit iuramentum , nulia cerniturturpitudo in ünplcrionc talis contra£tus. nam (icontractus eft promifllonis iuratx , Sc non fuit vi,aut metu, nee per iniariam inirus, nulla cerniturturpitudo in dando , nulla in reeipiendo , quia isqui in hoc cafu dat, implet id > quod alioquin at-tenta tali obligatione naturall darc tenebatur : isver6, qui reeipit, vtitur iure fuo ,'& licitc facit re-eipiendo : ergo in tali cafu non poteft iurans alre-ro contrahente inuito, difpenfatione obtenta.cumdefraudare re fibi iure naturali debita,& quoi hinceuidenter fequitur , non poteft licitc difpenfatio-nem petere, iieur neque Ptailatus illam concedere.Limita tarnen, nid commune bonum poftulet, vttalis difpenfatio fiat, Ten poflit fieri in peenam imi-dicam ttanfgreffionis legis , aut nifi etiam illampoteftatem , quam habet inferior ad remittendamobligationem iuramenti, eandem ciiani iiabear adid ipfum fupetior,vclut cum Summus Pont.difpcn-fät cum iis , qui feiurciurando obftrinxerunt nonfumere fuperiorem gradum extra Academiam , inqua fufeeperunt inferiorem, vt iuramento non ob-ftante «um alibi fufeipiant.
Ex his redte inferunt Sancius loco eitato, Molin.tom.x. de iufl. dt/p.^ tf .$. ditbiumeß. Lc.iüusrom.i.deiufi. lib.i.cap.uS.nuw.ij. Toletus Üb. f. ßmnms,cap.iy. furantem foluere, Sc non repetere, quae lu-do probjbijo ad creditum amiferit , non pöfle lici-tc obtinere tclaxationem iuramenti, nee fatisface-re momentanea fatisfactione , ftaeim repetendo,& rationem reddunc, quia ex contractu ludi prohi-biti ad creditum , perdens naturaliter obligaturfoluere, quod ita perdidit , vnde etiamfi lex ciuilisilli concedat repetitionem.folum in odiumlucran-tis ludo prohibito , & exceptionem , qua pro foroconfeientke non foluat illa , qua: ita tenetur folue-re : non tarnen tollit obligationem confeientiar,"jiuthentic. vt alearum, C. de Rehgioßj & fumptib.fmer. ibi, NulUfeqmtur condemnatio, Sc poftea,/«^folutum competenübt» atliorribut repetatur. Cuicnim conccdituta&io ad repetendum, quod dedit;conceditur etiam exceptio ad retinendum, Sc nonfoluendum id , quod ita debet, etramli ille exigat.I. inttitiu, §. cni dam-.u,jf. de regulü turn. I. credtro-re, C. de paÜu. Reg. qui ad agendttm , de re<rui. iur.in 6. tarnen accedente iuramento de foiuendo , &firaaJ de non tepetendo, non poteft iam ipfc per-dens petere relaxationem iuramenti, fed teneturftare illi, aeproinde foluere lucranti , & non repe-tere poftea ab eo fol.utum,quidquid contra affirmeeSä verb. ludm, num 9.
Sed quid Ci is, qui ludens ctedito, ludo prohi-bito,& perdidit, iurauit,fe folutiuum , non tarneniurauit fe non vfurum beneficio legis, qua: foluen-übus aftionem; tribuit ad repetendum ; poterir neis petere relaxationem, eäque obtenta nihil folue-re ? Plane Sancius dtllaüb. i. de mair. diß>. $ l.w.zf.Leffius Sc Toletus fupra , refpondent poftc , & eft.fementia probabilis ftando pracosc in iure com-Fttgmdez. de Inftitia^c.
125
muni. Probatur primo, quia folutio in eo cafu fereeft nullius momenti rcipcclu eius cui iuramentumeft prarftiturn , vtpote quoniam foluens ftaeim eamreuocare in iudicio poteft, repetendo folutum. Se-eut'dö , quia tale iuramentum non confiimat con-rtadtum, cum non exeludat priuilegium legis, quoconcedirur repetitio.
Contraria nihilominus fententia , quam tenetMolin. fupra, videtur verior, ftando prxcise ineo-dem iure communi ; cur cnim iiuamentum de relicita, inuita parte lucrante, relaxabiuir,eo vel ma-xime, quia pars lucrans feeundum idem commmieins, habet ins iuftitix ad aeeipiendum , & dum fieaeeipit, nullam turpitudinem committit.
Ad primum ergo aduerfariorum argumenturndicendum eft, fohuionem inilloeuentu nullius fe-ie, aut faltcm ptrcxigui momenti efle, Sc tamen.vtüc h.iberelucrantemius.iplb iurecomuni infpedto,quo feeundum idem ins commune non debet pri-uari,contra voluntatem ful t3citam,vel expreflam.Ad feeundum dicendum , iuramentum illud at-tentoiure communi, illique ftando , non firmatecootradum ludi prohibiti quoad illos duos effectustraditionis,& receptionis.fcd folümfurmarc illum,quoad primum cfFc&um tradicionis , quam iiuansfub iuramento promhit, Sc debet implere.
Ad ha;c3iucm animaduertes cum Molina diclotom.i.de tuft. d;ß>. jif. §. dubtutn eft. Sancio lib.i.de tnMrtmon.dijp. }i. ntim.x^. Lcflio tom.x.detuß,i.b 1. cap.iö.n.i-/ .Toletoquc lib.f.fumwt cap..-j.certum elfecontrariam opinionem in hoc Lufita-nia: Rcgno locum non haberejin eo enim, &; llliusdominus,qui ludo prohibito ad creditum ludit 5 fialiquid amittit, ita obügatu» incoi.fcientia manetad {bluendum, vt minime poflit fe exceptionc ali-qua tueri, vt non foluat; patet exord. Üb j. rif.Sz.vbi dimidia pars lucri acqinfni ludo prohibito ad-dicitur applicaturque fifco , Sc altera dimidia parsaceufanri , & lucrans cogi non poreft prius lucrurnredderefifco, &accufanti , quam illi fiicrit prpba-tum fc illo fuillc lucratum , vt patet cxordinat.nccitata,iunda ordinatione Üb j.nr.ö-t. iuxta quam,quando in hoc regnoeft aliqua otdinatio , confue-tudo,aut ftilus pecuüariter difponens circa aliquid.»celfat difpofitio circa illud ä iure communi faiira.Cum ergo in hoc regno lata fic lex non folum pecu-liariter difponens de lucro acquilito ex ludo pro-hibito , fed etiam difponens in hac re contrariumillius.quod difponit ius commune ; harc autem lexneque irritum reddat contractum ludi prohibiti,neque concedat repetitionem rei ami(läc,quin ctiaraindicetlucrantem comparare dominium eius,quodlucratur; fequitur , vt praedi&a opinio nobis con-traria iuxra leges Luhtanas improbabilis fit , licetvideaturconcedendum pofieperdenteni, fe ipfumaccufare.perereque in iudicio,vtcondemnetur pa-nis legis, fiquidem fimul complicem acenfat, dam-neturque etiam complex reddeiedimidium hfco,al-terum dimidium accufami.qnö.ifi hierum nonduroeft folutum.dimidium appliectur fifce,& ab alrcrodimidio releuetnr ipfe aceufans lata fententia be-neficio acenfationis faäx.
Sccunda propofitio,quoties is, in cuius fauoremiuramentum prarftitum fuit,rem fibi iuratäm acci-piens renetur pro foro confcieiitia; kiranti reddere,qweties etiam is non poteft rem itaiuratam acci;-pere, quia refpedtu alieuius fuj voti.aut alieuius le-gis , mortaliter , vel venialiter aeeipiendo pec-cat, toties poteft iurans eo inuito petere relaxatio-nem iuramenti, & licitc eadem obtenta vti:ita do-centAbbas > Imola J Angeli*s 1 S.ylucftcr > Couarruuias,
L j Henriq^.
5-
C,