Lib. I. Cap. XXVI.

I2f

A

toüat vim iuramenti, 6Vr quod iurifdicTio fiiper ob-feruantia iuramcnri pcrtinet ad Eccleliam. Praeua-luit tarnen, vt aic Vallafcus, dicere, quod Inper in-dircelum fundarerur Ordinatio Regia, contra leg.non ditbtum, C de legtbus,& l. Stiw , & yingeriiis,ff. ad legem falcidutm , quod eft maxime notan-dum , rametli pro adimendis icrupülis confule-rem petendam eile in his cafibus relaxationemiuramenti. Attamcn pro clauoii huins tei explica-tione diligentery. Notabis primo ordinationes huius Regni, qua?

prohibent iuramentum in contraclibus, Sc con-uentionibus interponi, habere locum non folürnin contraclibus, qui fünt validi de iure, fed ctiamin bis, qui feclulb iuramento non valent, aut fivalent, quoad induclionem obligationls natura-lis , facile tarnen refeindi ex iure poffunt, vt no-tant Pinelius in l. t. C. de refci«d. vendtt. $.part.cap.i. um.i i.fol. iz8. Sc Vallafcus ditta conf $y,num.xo. Probatur prtmo , quia ordinationes prae-fata: non diitinguunt inter vtrofquc contrarius, Scabfelute loquantur; vbi antem ius non diftinguir,nee nos <!;ftingnere debemus. l.non diftingueintu,ff dt arbitr.l.de pretio.ff.de publica». Secundö , quia,vraic Vallafcus.receptapraxis huius Regni hoc ha-,bet; non eft tarnen negandum contraria^ opi-nionem etfe iatis probabilem , eam naraifc protuendis legibus Caftella: , Sc Gallia: , quse flbftrisfunt fimiles,defendunt. Segura in 1. 1 .§ ß'vir vxori.nur». 1$$ ff de aetjuir. poffeffion. Gfiillielm. in cr.p.Raynutiu*,verb. dtiat haberis filiM,ii:tin. 347. de tefl.allerem ita flurte iudicatum in fenatu Parificnfi.Couarrjtf cap auamuUpactum num S.depatlis ir/6.Iacobus Peres in gloffam ad leges ordmamentorurnlib.x. tit.i. I 6. pag. 794. pro eaque vrget coluraiaha:c ratio, quia quando contraelus eft validus,noneget fumirare iuramenti, & Ci adiieitur ei, videturid fieri in fraudem iurifdielionis regalis , vt nimi-rum ratione iuramenti cognitio caufa: ad iurifdi-(äionem Ecclcfia: deferatur ; quando autem con-traelus eft imnlidus, ccffiit ha:c ratio.

Verum etü* forte illa ceffet, ftandtim tarnen eritreeepta praxi huius regni , add.endumque infuperPrincipes confueuifle facile difpenfare , vt in con-traclibus inualidus, Sc in iis etiam, qui validi funt,fed facile de iure refeindi poffunt , quando fineiuramento fiunt, apponatur iuramentum abrogataordinatione fua ; quod etiam faciunt in contracli-bus validis, & qui refeindi non poiTunt, vtper iu-ramentum magis corroborentur , firmenturquefaltem per refpeclurn ad Deum ; hac autem difpen-fationc obtenta , iuraroentoque adhibito, vimfuam habent concradlus ift«, nifi fint contra bonosmores, vt fupra explicauimus, & inferius magis ex-plicabitur.g^ Notabis feeundo non facile diiudicari poffe,

an pra:dicla; ordinationes Regix procedant in iu-ramento promi(Torio,& inanertörio fimul.an ran-tüm in promiffbrio , quo fciücct, quii polliceturaliquid dare , aut facere in futurum ? Certc Coftain l. fi ex cautione , fallent. it. adfinempag. 113.docet procedere in promiubrio tantüm : probat,quia prafata: ordinationes funt corredoria: iuriscommunis, atque ideo reftringendae quantum yer-ba patiuntur. Verba autem ordinationis fupra ci-Utxdicl.hb.^.tit. 73. ibi, Prometirnentode boafe,cu outro iuramento. Latine , Pramffio bona fidei, autAliud iuramentum. pofllint, inquit, reftringi ad fo-lum promiiTorium iuramentum ; explicando hancpartem aut aliud iuramentum , alternatiue perpriorem partem, id eft, prometirnento de boafe, vn-Fagundez de Iuftitiaj&c. ,

de iuxia hanc fuam opinionem ait Cofta prarcira-tam legem Rcgiam nun prohibere quo minus etiami.udie in hoc Rtgno Lufitani^, cohtraftus prxfeu-fenti iuramento ftabuiantur, vcluti fi quis iuret leolim promifille centum Petto , quidquid tarnencenfeat Cofta , veroiimilius eft prxcitatas ordina-tiones Regias in vtroque iuramento locum haberejquod conftat ex reeepta praxi, de qua teftatur Val-la/cus fupradiüaconfuli <)<■).»um. 14.

Tertio notabis praedidtam prohibitionem de 9*non apponendo in contraclibus iuramento abfquelicentia Rogfs , & de non apponenda quoque pro-miflionc bona: fidei ( vtrumque cnim Ordinatioprohibet) habere etiam locum in quafi contracli-bus : ita tenet Vallafcus fupra man. 11. Probac,quia fuppofito fine huius prohibitionis, hxc , &:non alia fuifte videtur mens Regis legem facientis,maxime cum eadem vtrobique fit ratio. Sed quid,intjuires, eft promiffio bonaj fidei, qua; in contra-ftibus de iure huius Regni apponi prohibetur ?Refpondeo, non eft illa promiflio , quam LufitaniVOcant afe de ho. b>e de bien, vej, afedecah-alleiro,* fe de b:dalgo, a fe de C}prijli<t>io , huiufmodi cnimlocutiones in ordinatio modo Joquendi, ta^n apudHifpanos, quam apud alias nationes , non funt iu-ramenta, vt benp animaduectit Nauarrus cap. 11,nuw.i. Caictan. 1.1. cjfiaji.Sy. art. 6. Sotus / ib. 8.de Ktfi. & tur. «jiisfh 1. an. 1. Lcifius lom.x. de ittß.hb.i. cap.\i. man 4. fed eft promiffio qua: verc Scproprie eil iuramentum, vt per fidem Ghrifti, aufaliud quid fimile. ira docet Pinelius in 1. 1.3. pa>t.cap.i. num. 13 Vallafcus citatus nttw.6. probant idex verbis citatae ordinationis ditl.ltb 4. ttt. 73. jbi,prometirnento de boafc, ou eutro alguu iuramento. ]_z-i\nc,promiffti ban<i fidci,vel. aliud iuramentum, ver-ba eniin Luxe, vel aliud iuramentum, pixfupponuntpromiffionem hanc bona; fidei effe iuramentum,quia dielio iila aliud, vel alterum eft relatiua,& in-dicat fimilem qualitatem in relaio. I ßfugumi. ibi,aliapozna, C.de feruis fugitiuü , iuncla gloftavlri-ma, qua: ait, aha posna,/etlicet Jimili , ex' ira obfer-uant Gutierres, Menochius, & alij ; quys citat San-cius lib 5 .de Matrim.di{p.iQ.>u<m.i.

Notabis quartö, in pircfarisordinationibus pro- IQ.hibito , interdicloque iuramento-, non prohiberifimul votum , vnde non prohibetur in contracli-bus, aut diftradlibus v-otum Dco, aut SancliflimccVirgini fadlum de non reuocando tali contractu,vel dillraclu. ita fentit Vallafcus fufr^t tum. 11. af-firmatque ira ruilfe fxpe iudieazum in fupremo fe-natu Olyfiponenfi. Fundamentum eft , quia vo-tum non eft iurauieutum , \ml> fpeeie ä iuramentodiftinguitur, &c leges Lufitana- funt conecloria:iuris communis ; quar« perfpieuum eft non elfeextendtndas ad irritationem contracluum, qui vo-ris Deo, Virgini, & Sanclis emiffis confirmantur.

Notanduin quintö , etiamii forrc Ordinationes 1 j 0Regia: L'ufitaniae pra:cirata? vim tantüm habeancin foro externo,minime veie» in foro int-erno : ni_hilominus pro hac obligatione fori intemi con-fi-ientia, ex incerpofito iuramento promiiTorio af-ferenda, vel non alTerenda, infpiciendam elfe ma-xime naturam, qualitatem , ac verba promi(|ionisiu'rata:, quando cnim promiffio ex intentionc acmente promittentis, aut ex difpoütione iuris , autex reeepta confuetudine habet tacitam conditio-nem, vel reftriclionem,eandcm habere etiam cen-fetur iuramentum illi appofituip, vt bene animad-uertit Couarr. in cap.quamuü paäum part. 2.. §■ $•inpriaeip. Syluefter verb. iuramentum 591. Sanciustm.t.dematrimon. d'lp.^.nftm. 3. Valencia i.i.

L dtib,6.