n

4

fO.

118 De Contra6libus in genere,

n

refpicit, quam ins ciuilc , cämquc praecipit irriple-ie , nifi alioquin crrorcm ,aut fraudem prsfuniar,quam limitatioucm addo 3 quia vc ins canonicumhuic fraudi obuiet,uon concedit a&ionem ad exi-gendam rem promilfam , quin piins ineödem pa-clo expnmatur caufa, ob quam fit promiffii,autillaaliunde adfuilfe inteliigatur : quamuis cnim perferipturam confl.ee , quod promiierim tibi cen-tum , fi tarnen in ea non expreffi quöd donationis«'vel remunerarionis caufa id fecerim , aut propreraliquam operam in futurum praeftandam promi-ferim,vninimc tibi iure canonico a&io tribuitur: fiautem expreffi, tribuitur qnidem tibi a&io iure ca-nonico ; ad re tarnen fpeetabit probare in iudiciofuili'e prxftitam operam fi negauero.

Nee ob dar quod is,qui promifit,non exprimen-do caufam , prxfumiiuc voluifte gratuitö & gratisdonare,argumentq l.Campamt4,ff^de oper.Ubert. idcnim , vr ex ve-rbis eiufdem legis paret, locum ha-bet quando fafficienter probatur prominentem,dum promittebat , fciuiile nullum fc alium haberetitulum.cx quo promitteret, quam graticfa: dona-tionis ; Ci ergo conftet piomiflurem credidiile/ub-eile citulum , qui rcuera nonfuberat, aut dubite-tur , vtrüm id crediderir, non prxfumetur donatio,neeproinde debebit quoque iure canonico pro- .miflor cogi ad rei praeftationem. Sic criam iureciuili ; non conceditur ex ftipulatione actio , quapromiflbr cogatur ftarc promiffioni, nifi cxprciläfuerit promifllonis cäufa,fiüe ea fueiit donationis,fiue aliqua aiia. l.i.§.circa,jf.de doli malt except. vtcnim animaduertit Molina diß>. zp. tamctficon-ftet de ftipulatione, & promiffione fübtecutä.fi ta-rnen caufa promiffionis non fuit inter itipulnn-idum'cxpreiTa , poteft qui promifit opponere ci,quiiudicio fecum contcwiit.vr Act promiffis, doloquenialo agerc , eo quod adimpleta non fit caufa obquam promifir :dicct enira fe promifilfe illi darecentum tali die propter rotidem, qua: mutuoab eperat aeeepturus, &: non aeeepit, vel proprer aliamfimilem caufam, qua: non extiiit,& tunc ad au&o-rem pertinebit probare eam fuiflc impletam , autextiri(fe,yel etiam 1 cum donationis titulo eam pro-mifilfe.

Qctaua conclufio. Quando vnus contrahen-tium eft in mora implendi contraCcum,poieft alterco inuito tarn in foro confcientiae,quam feeundüm• vtrumque ius ciuilc, & canonicum ab ilio refiiire,jieque morofus illum ab hoc recellu impedire po-teft , etiamfi paratum fe dicat adpurgandam mo-ram:ita docent communirer Doctores.ex reg.mora,de reg.itir.in 6. nee longiori eget probatione.

Nona conclufio. Poteft donator non modo fe-eundüm ius ciuile & canonicum, fed etiam feeun-düm ius Lufitanum, & in foro confeientix refilir»a quacumque donatione liberali, dum illam dona-tarius non aeeeptauit, vel per fc, vel per rabellio-nem,vcl quemuis alium,qui de iure loco illius ac-ceptarc pc.(fv,(n :us poft aeeeptationem. hanecon-clufionem quod attinet ad forum confeientix, Scvtrumque ius canonicum, & ciuüe,docent Couarr.inrubr.de te}\Arne'nt.\fArt.num. i $. Sancius Üb. i .dept*trim;dijp.6, Klolin.tom.i.de iuft. tracl. i.difp. i f 8.verfpoftrema conclufio. vbi meritö air id quoque di-cendum e^Fe de quouis a!io padequando ex ratio- •jiabili caufa conceditur poteftas reuorandi illum, 'vt yidere eft in donationibus, poft quas donatori-bus fuperueniunt filij, has cnim reuocant Ordina-iioncs'LurUähJp Hb. 4. tit.6 1 quin etiam adeö con-cluiionem hanc veram credit Leffiustomo't.deiufl.itb.i.cap.l7.dub:4. nHtn.i^. vt finuil quoque con-

tra Couarruuia.n recriffime affirmet ex donationenon aeeeptata nuüum ius acquuere donatarium,etiamfi illaui donator iuramentoconfirmet. Pro-bacur äutem hxc conclufio ^r>wo,quoad ius ciuile,cxl.abfenri,jf.de donat. & ex l.nec ambigi, C.eodem,1. 1. C:~ fecjij.jf.de p'itluinittosiib.exyKcCscciiim ibi idnegatur. Imö aJuersüs promiilarium interim dumpollicitatio non aeeepeatur, conceditur dorratorifacultas reuocandi promiflionem. Quoad ius ve-ro canonicum , 5c forum conicientis , probatur;quia vbi ius canonicum.non difponu contraiium,& uts ciuilc non refiltit, vt hie non refiflit, feeun-düm ius ciuile tum in foro conicientia^tumiin fo-ro Ecclcfiaftico iudicaniium eil. habetur exprefsein cap.i.de nou.oper.nunciat.

Necobflat cap.fi tibi abfemi, de probend, lib.6.vbi habetur collationcm benefieij faetam abfentiantequam ab ipfo abfenti aeeeptetur, non polre re-uocari, vt cnim aitCouatruuias , collatio benefieijnon eft propricdonatiojfed cxccutioeiusrei,quamEpifcopus ex officio prasftare tenetur, qua: proindeItatim aefitjirreuocabilis manet.

Probatur verö quo ad ius Lufitanum ex Ordin.lib.j,. ttt.6$. in princ. per argumentum a contrariofenfu,vbi diligcnter obfeuiabis, polle tabellionemvalide loco donatarij .iblcntis acceptare.Huius ve-ro integra; conclulioms vniuerfalis racio efle po-teft,quia,vr cum multis fentit Sancius Ub.i.dema-trun.aijp.6.num.i. obligatio non oritur nifi ex mu-tuoduonim confenfu. /, 1 jf.de pactij.imb vnde fit,vt vota Deo facla , p obligatoria non (int quandoDcus ea non aeeeptat, vt quia luiit de rebus mdif-ferentibus.

Ad hxcduo tandem notabis.

Primumeft , etfi nuda pacta in iure ciuili acl:io-nem non (ortiantur, ratione tarnen naturalis obli-ganonis, quam pariunt, cfFcc"tus varios fecum ad-diccte , quornm aliqui ad forum etiam externurnfpeefant ; primo ennn exceptionem pariunt, vt pa-ret ex l mrifgentium 7 jf.de patlüy&c faepe alibi. Se-CHndb tribuunt ius compenfandi fe clam, in foroconlcientis. Tenio impediunt foluti repetitionem.Qiarth poteft eis accederc fideiullor , coque acce-dentc efheaciterobligat. Qui-ito rationeeorum po-teft retineri pignus.Vide Lcffium d.iom.i.de tußit.lib.i.cap.ij.dub.^.mim.i^,

Sccundum quod notabis, ius Lufitanum lib.$.Ördin.tU.tfS.'i. & Itb.i.üt.iy.adfrfzculmcmfacere vnicuique cirandi altcrum ex quacumqueconuentione cum eo inita per paiStum, quantum-cumque nudum , fi confeffioni ac iuraniento parrismärri caufam relinquere vclit , vt fifateatur,con-demnetur; fi neget, ipfo iure abfoluatur : non eft"ergo in paclis nudis ideni iuris, quoad communeius ciuilc,& quoad ius huius regni.'__________________

—■" ' . " --------------------—------- y -j --------------------

Capvt XXVI.

Verum contra&us per fe inualidi

iuramento rinnenmr.

I Sdpe iuramentumvalet , er fer tf an dum eß , n ho-norem Dei, &tarnen comraü'ns _, fnper quem.cadit,efl trritus •■pCoiare.

1 Cur iurans dare Tu 10 meutienti fibi vim centum,obligetur Deo,non Tino.

5 Quando mramentum adijcitur contratiui val'tdoquem inü cum Paulo,non rnagü firmat contra-clum in ordtne ad Paulum,quam fi non adijee-zetur.

4 Quotiti

iz.

'3-

14.

o

If.