48 De Contradtibus in generc,

1

jllijfuperb.u addunt etiam alias duas,latiorem,& latijfimam •, fed [teile redttdi poffunt adeulpam latam. ibid.

3 Qjitdfit lata culpa, leni*,ejr leuijfima.

4- S Quando contraÜM fit [olum irt viihtatem acci-ptentü , vi in rebm , qua commad antut gratis,tenetur aeeipiens de culpa leuijfima.

6 Non tenetur inprecario,& quare.

7 Si contrallttt redundat in vttlttatem folim dan-

tis, aeeipiens non tenetur tunc de culpa leui,&leutjfima , fed foliinr de culpa lata, feu dolo.i St contrachu fiat in vtilitatem vtriufquc contra-hentis , tenetur [olmnmodo aeeipiens de culpaleui , & lata,non tarnen de culpa leuijfima.$ Si mihi tradas aliquid in[ecuritatem , vt illudtibiferutm >&pro hac remihi aliquid dones,teneordeculpra lata, & leui, non lemjftr/ia,qutacontrarius cedit in vtilitatem vtruifque.

Co.dutlor eqni ad iter [aciendum.ad quid tenea-tur,fi iHepereat. ibid.t lt. Famulm pretio conduHtu , cui aliquid feruan-dum a dornt no comrnittitur , ad quid teneaturfipereat. ibid.

Ad quid teneatur venditor emptori t fi res pereatantequam tlle illam tradat emptori. ibid.

1 0 j4u hoc procedat folmn inforo externo , an etiam

in interna.Reftrtur prima opinio afferent traditas regula*procederefolum in foro extern», ibid.

1 1 Refertur fecund* docens procedere in vtroqtte

[ort.

1 1 Judicium auüoris.

Soluuntur argumenta prima opimonis. ibid.

I 3 Qmd fi tuArn rem mixtam cum meu rebm ha-beam, & non pojfim.omnes faluare ab igne , &naufragio , an tunc fi meam faluem , pet-eumetua,ttbiad aliquam reflttmionem tentar.

14 Sites tua erat apud me ex contractu cedtnteinmeam vtiliratem folummoda , & res tua erattnalorisvalonsjeneor feruare tuarn cum iaciu-ra mea.Quid fi erat aqualis valoris. ibid.

1 j Quidfe contractu* virtute cuim Ulam habebam,cedebat in vttlttatem vtriufque.

16 §tü'd fi contratlm cedebat in tuarn tantum vti-

lttatem.

17 Quidficaftts fit mere fartuittu.

IpSfißgJ Nimadverio in primis cum Syl-g|ß*|<. ueftro verb.iulpa , num 4. eulpam latam3jßK|!| hie atquiparari dolo : nam licet vbilcgcs,&. auaad ineurrendam peenam aliquam requi-runt fraudem,& dolum , culpa lata non xqnipare-tur dolo ; &,gcneralitcr loquendo,quoties in iurementio fit de dolo, requiritur y'erus dolus , & nonfuffii.it culpa lata , vt conftat ex textu in l fi quis,§ doli ,jf. deiurifditl. omnittm tudie. & in l. plagucnminüyC ad legem [aktd.de plagxumzn vbileges,aut ftatuta dolum exprefse non requirunt, fed lo-quuntur fnnpliriter, xquiparatur lata culpa dolo.l\ .ff.re vu fiat ei, Sc maxime ina&iombus Omni-bus defeendentibus ex contrac"tu,aut quaii contra-üz,l.qiiod Nerua, jf.depofiti. I. magna negligentia ff.deverbarumfigriißc. Nomine ergo culpa; .quoadprasfens inftiuuum, in contrac"tibus,aut quafi con-tra&ibus , non tarn intelligitur culpa theologica,( quae efl: idein , quo,! peccatum ) quam culpa iuri-dica , quae a iuris peritis definitn-, deuiatio ä rello,& ab eo , qund bonum efl , & per hornmum diltgen-tiampreuideri poteft , id eft,vt melius Theologt de-üniunr, eflormfßo diligentia , qitdpotuit , & dtbuit

adhiberiab horniae , &nort[nit aihibiti , & de hu-iufmodi culpaiuridica , dt uua hie agimuc , vicknpollunt ,quos citanc,ac fequuntui' Molin.i/^.tjrj.tom. 1 de iuß. V»fqucz de refi cap.i. Lclllus lern. 1.de iujt.lib.i.cap.j.ditb 6. Rfginald. in praxi hb.2 f.capvi. Bonaciüa de eomraii. dtjp-.^.qugß. \.phr,lt.6.Sylueilet verb.culpa, num.i. & 1. Panormitanus incap.vnico,de cornmod.

Diuiditur igitur c<ifpa iuridicain tres Ppccks,iiilatam,lcucm,&: leuiflimam, iuxta omnes Dodloresmodo ciratos. Ali] illam diüid'jnt in quinque, ni-mirum,iu latam,ltuen),& IcuifTimamjlatioiem , SclaViffimam ; eulpam vcio latillim?.m verum dolumeile aiunt: ita R:\n.in ditia l quod Nerua,ff depofit.Sc alij : eulpam vcio latiorem dolum ptsefumptuineile contenduru. Sed priferreutur cjetcii , Sc me-lior pars Canomfhram , qui tres tainüm fpeciesculpa: iuiidi( x ponunr. Nam lllse dux quas Bar-tolus ciiaMB,& lllius fequaces addunt > nempe, U-tior.&latifisma, facilc ad eulpam latam reduci pof-funr,Uaquöd qnando quis in actionibus defeen-dentibus ex contra&ibus ,aut quaü conrradlibus,tenetutde dolovero , Sc praefumpto , intelligaturetiam teneri de lata culpa iuridica, Sc li qua mediaculpa ineident inter leuem, Sc leuiflimam , aut in-ter latam,&r Iatiffimam, rationabili iudicis.aiburioad aliquam ex pisedictis tribus fpeciebus relucen-da eft, ficut etiam reduci poteft latiffima ad latam.

Lata igitur eft otmjjto illirf. diligentia, quam cern-m»ntter jolent omves hornmes prouidi , Ac diligc.tesponerein <.ußodiendts rebm fnis , vt fi l.brum tibi äa me commodatum reliuquas extra dornijm ruamafelquecuftodia in publica,ac frequenti via: h ta>lisÜber pereat , dicirur tua culpa lata pcrijjTc , Sc te-neris mihi ad illius reftirutionem , &li ideirco il-lum ibi reliquiftijVt petiret, difitur proprie ex efo-lo,& malitia tua perire ; Sc,vi volebat BartoJus lu-pia citat;is,ex culpa lanflima. Leuisculpa efl omif-fio ein* diligentia ,quam(olent adhibere hominispru-dentiorts ,-ac dihgentiores in ftruandis rebm proprifs,vt fi domi habeas rem aecommodatam , & longcforas abiens oftium elaue non obferes. Lctujjjmaefl omißio ein* diligentia , quam dtltgentifßmi , autpmdcntiffimi homtnes Jolent ponere in conjeruandU75**f,feü»vt iuiis pciiti loquuntur, Itiujftma culpa tfinon prouidere idquod dih^entißhrn homwes proui-dent , vt fi foras exiens, & putans domum claueclaufam telinquerc,non probes,accentes,an uftiumclaue fit iam pbferatum. l.fi pater.ff ad leg.siquil.l.d'um,jf.dc ojjic Prator.

Videndum igitur reftat, quatenus ex aliqüa fu-pradicl:aaim culparuin tt-neautur comrahentes , fi.forte ex aliqua illarutn damuum akeri fuit fecu-tum, illud reltitucre. Et fupponimusin contradti-bus non interuenillc: peculiarem aliquam obli^a-tioncm , ex qua aliquis. ex con,trahenubus fe fpc-cialiter obligarit pro hoc, aut illo euentu , fi fortecontingac. Pro cuius rei intelligtnria fmt hx regu-lac ; longum epirq elftt circa fingulos ealus (pecia-lcm difputationem intexere.

Prima regula Cu : Qu ujdo pactum,& contradv'fit in folam vtilitatem aeeipientis ,. renetur huiuf-moJi aeeipiens de damno ex culpa Icuiflima , ec äfortiori de leui «Sc lata, Cic ex plutimis Jocet Moli-na totno 1. de tujht. dtfp. 195. mim. 2 ;. Nauarrus infumma Latina,cap.\-j.numAZ^. Sylncfter verb.cul-pa,quafl 4-&'verbxommodatum,quajl -.S.Angel.w b.etiam culpa, num 4. & vtrb. commodatum, num. 11.Lefltus torna 1 .de iuflit.ltb.i. cap.i. dub 5. num. 11.fol.l i?« & eoiem torno ideittfiit. lib.i.cap.y.dub 8.num.^o.fol.ji.col.x. Rebellus hb. i.de eontractibu*,

qtli.fi. lOu