Lib. I. Cap. IX.

47

fed raancrc apud donatores , eV eis faciendam efterefthutionem,quod eft fatis de mente Soti vbi iu-prä,& non fatis pereipio, quo fundamentoNauar-rus in nouiflima fua editione hanc opinionem fe-cutus fueritjquare primam opinionem iudicopro-babiliorcm , nam h eleemolyna: lint minima? , &quotidiana?,qua? fictisdonantur pauperibus , licetillaram dominium non tranfeat in pauperes, fedmaneat in ipfis donatoribus ; cum tarnen illi noneognofeantut de illorum racitavoluntate , vel piisoperibus , vel veris , ac non fimulatis pauperibusreftiturio ha?c facienda eft; talis cnim prsfumirurvoluntas eorum , yt pro illorum animis profit:quando vero elcemofyna? funt magna? , quorumdonatorcs cognofeuntur, non eft dubium, illis fa-eiendas eile pra?fatas reftitutiones : credi tarnenpic ac rationabiliter poteft, pios donatores perfi-ftere,c*: manere in voluntate priori, qua illas elee-mofynas propter Deum dederunt, & fic vclle illosctiam modo aliis veris pauperibus, vel piis operi-bus illorum nomine applicari. fic enim a?quitas,&pietas poftulat Chriftiana,maxime, quia cum pri-mö ficto pauperi donarunt, iam prxmium eifen-tiale apud Deum rneruerunt,& ab eo illud aeeepe-runt, & modo psxmium accidentale pro comple-mento operis aeeipient > & non eft credendum,vclle hos pios erogatores hoc pra?mium acciden-tale refpondens complemcnto operis, amittere,

De contr.<c}ibtts celebratis fiib

difyofitione,feu donatione

demonftratMa*

^ j. Demonstratio eft affignatio alieuius figni , quo

oftenditur,veldemonftrauir,rcs, vel perfona:, qaa;contrahit, &res circa quam contrahitur: vt fi di-canVZ)o>zo.vel lego,\c\ vendo tibi meum equurn , quies in tali.v'el talt loco, vel quem emi ab Antonio , &modo habet Pennt; & in hac difpofitionc , & con-irac"tu,fi conftet de re, & de perfona, ac de inten-tione contrahentium , pro ea femper ftandum critin confcientia,quamuis alioquin dernonftratio nonverificetur. Resexemploclarior euadat. Reputa-baris communicer Sacerdos,& ego talem te exifti-mabam,& alioqui mihi charuseras, & in mea dif-pofitionc dixi : Tibi Antonio Sacerdoti dono talemeum pra?dium ; fubfiftit, & valet lcgatum, autdonatio,etiarnfi non fis Sacerdos,fuppofito , quddcaufa donandi, non fuit facerdotium , fed amicitiailla,& beneuolentia qua? inter nos erat.fic ex mul-tisaliis docet Molin.tom.i.de iuftit.diß.in Regi-nald.»w praxilib.if. Hum.64. Bonacina plures ad-duecns,de contraElib.dijp.$.qu<tft.\.puntt.4.num.%.Idem crit de hac difpofirione , Dono tibi hu»cmeum equttm.quem emi in Beitca\8c poftea reperia-tux non fuiirc emptum in ea parte/ed alibi. Idemde hac, Semummeura Pamphilurn, qui mihi donatuteß,Titio lego ; valebit enim difpofitio , etiamfi illedonatus non fuerit, fed emptus. Idem deniqne dehac,Fundum rneum Tufculanum, qui habet horreum,tibi relinquo * valebit etiam difpofitio (idem devenditione) etiamfi fundus horreum non habeat,quia omnes ha? difpofiriones demonftrariua? funt,& valent cum confter.de quo fcruo,& de quo fun-do,& equo.loquatur difponens,ac contrahens. pa-cec ex l.determinatioffde cond.& demonftr.

Simili modo, etiamfi in perlbna honorataerra-tum fit,fi tarnen conftet in quem difponensbenc-ficium conferre volucrit, perinde valebit difpofi-

tionc C\ nullus error interucniiicr. Et ratio eft.quiaapponirur defignar. p 1 remdiftinetc (ignandam;quarc cum ratione demohftrationis ac defignario-niscem sei notitia habeatur, nihil nocebit, quodaliqua ralüras eoperiatut in re demonftrata ; prx-iumirnr. enira obliuioius fuiile donator in adie-(Slionctalis rei. Tantustarnenpoteftefleerrorindemonftratione, vt arguat benefieium fuifle imto-luntarium , ac proinde inualidum : vc fi ille fun-dus, quem douator patabat elfe .iecem iugerum,plus miiiuive, inueniatur habereiexäginta,aut no-nagintjjquia tunc , fi donator fciuillet, faltem to-tum fundum non donallct, & fic donatio fairempro «a parte in qua quadraginta excederet, cenfe-bitur inualida; vidc hac de re plura apud Sy'.ue-ftrum verb.donatio i.num.ii.cjutfi'.S. Anton. Go-mez tom.x.vaiiar.rejoUtt cap 11. anurn.t^.. Mcdi-nam de rcftit.queft.14. %.fequitur.

Animaduertit tarnen ibi Syluefter ex Baldo *3-(& ben'e) multum differrccV: oporterc fcife,an do-nator ineipiat ä numero, & menfura, vt fi dicat»Dono tibi quatuor iugera , aut terram capiememquatuor modios fernemü in tali pradio meo ; quia inhac donatione non venient plura iugera , aut mo-dijjiuxta l fi quit in teftamcnto,in prmcipio, ff de le*gat.x. An vero ineipiat a corpore defignando cär-tam fpeciem,vcl corpus determiuatnm , licet p"ft-ea ad iugera,vel menfuras dcueniat,quia tunc ■ or-pus eft loco demonftrationis, & ideo licet menfu-ra: fint faifae.hoccft, plures ,ve! pa,uciorcs,non v.i-tiant demonftrationem , donarionemque , roodpmultum nun excedant. l.dernonftratia , jf.de* ortätt,& demonftrat. & facit l.fi venditor.ff de atl empt.

Quando aucem rcsjqua? demonftratur,ncn iirb 1^-fiftit,non fubfiftit etiam difpoficio.vt fi dicam,üo-no, vel lego tibipeeuniam , quam Petrin mihi dtbet,aut quam habe» tu hac ar<a. Si nullam habtam inarca,vel Petrus nullam mihi debeat, non valet do-natio : fi tarnen dicerem, Dono,vel Ugo tibi centumaureos, quos Petrtu mihi debet , & reuera Petrus fo-lum mihi fexaginta debet ; cenfebor tibi donare il-los fexaginta, vt ex iure , & Docioribus oftenditBonacina de contratt dijp.i, qH<tft.\.pH*cT.x J.i.w.8.Quia vero demonstratio proprium locum habetinmatrimonio,teftamcntis, Sc legatis,in his lociscommodius latiüfque de illa agetur.

Ad demonftrationem poteft teduci contracTius, 1J-qui fit in diem,qui tunc contingit, quando aliquidpromittitur in tempus futurum : vt fi dicam , Dotibi rem talem fittto hoc anno.fi mihi dederU tunc ta-lem ; & tunc,regulariter loquendo , non extingui-tur obligatio ex eo quod donatarius moriatur anteillum terminum , fed tranfit ius ad illorum hxce-des, nifi aliud conftet de intentione ptxdiftorumcontrahentium. Mo\u\.tom.i.dciuft.diJp.tO$. cumaliisjvbi id Satis probat ex iure.

C A P V T X.

De culpa inter contrahentes com-mnTa,lata,leui,& leuiflima.

1 Q>iid fit culpa theologicayquidinridica.

Culpa theolcgica eft peccatnm; culpa iuridica

eft orntßio diligentia, , quando potuit, & debnit

adhiberi ab homine, cy mnfi.u adhibtta. ibid.

1 Culpa iuridica diuidnur intresß>ecies,in laiatn»

Uum/fr lettijfimam.

uilij