44 De Contradtibus in genere,

I

8.

refpondent obfertiandum efTe , fuerk ne moduscaufa finalis donandi, an folum caufa impulfiua:fi modus fit caufa finalis, aiunt deficere, & euane-fcere prjedidum legatum , & donationem, eo nonferuato. Si vcrö fit caufa impulfiua tantum , di-cunt non deficere , fcd petfiftere , ac valcre. Sitearmplum : Si intcndas , quöd Petrus ducat Ber-tam meam confanguineam , Sc ob tale matrimo-nium , tanquam ob caufarn finalem ci doncs tnumpraediiun, Sc ille eam ducat.ipfo fado cenfetur va-üda talis donatio , & teneris praedium promilluinei ftatim darc. Si ver6 ille eam non ducac, cenfe-tur reuocara donatio , quia cum modus eft cayfafinalis.tenet fe ex parte finis , fcu ex parte efTedusmatrimonij, Sc refoluitur inconditionem. Quarecummat.rimoniumnon fortiatureffedum,non va-let donatio, Sc legatum , fubeo modo telidum,fedtenetur Petrus illnd in confeientia reftituere. Se-cus fi prxdium ci, aut legatum donatnm , vel reli-dum füit non tanquam caufa finalis, fed tanquamcaufa impulfina , vt animus illius impellerctur,alHcereturque ad tale matrimonium : tunc eniraval'et donatio, & legatum,etiamfi Petrus nolit ma-trimonium contrahere, nee fortiatur effedum. itaexplurimis Azor ;.partltb.:j. cap.S. tju<tf.4. Mc-dina C. de reftit. ejrueß. 14. Molitf. tom.i.de tuttit.diß>. zo8. Rebellus Hb. 8. qutß. ij. Bonacina decontraÜ.diff.x,. cjuefl.i.puntto ^.num.i,. &colligi-tur hie modus diftinguendi ex /. i.iunäa §.vlt. ff.de denat. Si tibi dem peeunias , vt mihi domumemas, & cas diffipes , teneris mihi eas reftituere;non teneris ver6,fi eas ribi dem, vt te inuirem , Scalliciam ad mihi donandam rem aliquant fic prae-ter citatosLeffius tom \ .de iuß .Hb.x .cap .\% dub.i r.& 16. BeHanus'd* matrim dijp. 1 c/.dub.vlt.Reginzl-du? in praxi l b 1 <; .num 6\.'

Sed plane difruile feies, quando donatio,aut le-gatum fit caufaimpulfiua , Sc quando finalis: namfpeculatio huius rei ficüis eft<cerritudo praxis dif-ficüis.&idco.commodius.M dina C.dereßv.q.14.§.ac proinde, hanc propqüu lationem diftinguen-di,& feienoü quando fit caufa 1 impulfiua,& quandofinalis. nimirum,vr obfcruermis, intenderitne do-nator imponere onus donatärid,(i veÜt donationefrui ; an fblüm attrahete i!lum,vci peIlicere,& ac-commodarc ad modnm implendnm :. in priorieuenru , G modus non feruetur,non valebirdona-tio,aut legatum, fed relcifumcenlebitur, tsanfiuitenim nine modus in conditionem , in poftenorivalebit j & ad hoc cognöfcfcndlim perfpicienda£uu verbate{t£roris,circunftärttia; negotij,&: con-tradüs,qua(iras perfonarum contrahentium, con-fuetudo in fimilibus negotiis» Probarur facilequoad vtramque partem, quia 1 fem per in fimilibusrebus ftandum eft voluntajre* 8i intenrionedonan-tispvnde fi comperiatur neu imtndille donare nißmodusdienern , illo non fecuto, donatio,aut dif-pofitio vltitnpe völuntatis non' valebic ipfb iure,aut fairem in iudicio refeindetur. Si abfolurc dona«uit vel legauit, Sc ex confiderationc aliqua modusfit impulfiuus.nön renetur donatarius, aut legara-rius rem fibi donatam, aut legatam reftituere. Sicrem , quam quis dedit puellat, vt eam ad fuicor-poris copiam faciendam pelliceret,non renemr il-la reftituere in confeientia , fi donatdrem illudar,negata copja fui corporis,vt ftatim dicemus.

Vt autem ha?c doÄtina magis inclarefcat.dedu-cenda eft per cafus particulares, vt ex illis colliga-mus alios. Atque in primis ad eam fpeciem do-narionis, aur difpofirionis modalis , in qua modusfolum vt caufa impulfiuaconfideratur,pcrtinet ca-

fus legis ßrcpetendi, C.de condift. ob cauf. vbi Im-perator iic ait : Si repete?:di , cjuod donabat vxorieint, quem ad proficicdum tccurn liberalitare pro-ttocare propofnerat , rmlUm addidifti e&rtditionetn,remanet imegra donatio. Et fecund um gloftam , &Do6tores intelligitur.etiamfi nee vxor viro profe-drionem fuaferit, nec ille cum donatore profecTrusfit, vnde colligesdonationes illas, qua? muliercu-lis fimplicitei,& abfque conditiene fiunt,ad earumanimos impellendos, vt fui corporis copiam fa-ciant,ctiam effeclu non fecuto, mancre ratas , neceife reftitutioni obnoxias, etiamfi aeeipientes nonhabeant animum faciendi, quod donator vcllein-telligebat,femota fraude. Pcrtint-t etiam cafus le-gis TTittocentnm.ff.de condit.& demonftrat. vbi fatisfignificatur legatum Titio rclidum,vt fibi fundumemar,valerc, etiamfi is modus non fequatur. Itemcafus ille, quem deeidit Mcdina C.de reft.tfmeß.zji,.§.quod verum , & de cuius deeifione etiam ego ro-gatus fuijtcftator quidam legatum reliquit puella?,vtnuberet,iliaante nuptias cvitadifcefllt, Scmor-tua eft,modo rion irapleto : quanitur,an tepeanturhajicdes teftatoris illud legatum dare hreredibusprardietae puellae ? & refpondendumeftaffirmati-«e, ita cxprclsc Mcdina citatus refoluir, & refolu-tum rui( in Vniuerfitate Conimbricenfi, Sc poftcaiudicatum in tribunali Ecclcfiaftico Eborenfi, vn-de confequenter dicendum eftdonationes, autle-gata hüa puellis ,vt nnbanc,regulariter va!ere,fiillaj Religionem ingrediantur,aut in fecnlo ftatumccelibatus eligant , vt deducitur ex regula , quamtradidimus cAp. 8 »um. 18. & 19 Ratio tft.quia te-ftatores , Sc donarorcs ea forma legantes ,aut do-nantes, communiter id folum videntur intendere,vr puellae dommode viuere poflint, fi velint nube-re •, non aucem inteniun(,vt,eo modo non fecuto,rem legaram , aut donatam amittanr. Et veio,ge-nerali[erloquendo,ad iudicandum,quis fuerit ant-nuis donatoris in modo ponendo, videndum eftetiam ciiiufnam interfit modtim implcvi, vt notatMedina citatus , Sc ego obferuo ex / Titio centum,ff.de condu.& demonßrat, ira quid fi de fola dona-tarij vtilitateagatur,vt quando donatio fi-teuipiam,vt emat fibi fundum , aut veftitum , aut matrimo-nium contrahat abiolute cum ca perfona, quamvelit, non credatur donator , aut legator modui«exegifl'e.vt donatio validacflet,fed ftatim in con-feientia dcbeatunfecils.fi de fola vtilitire,aut emo-lumento ipfius donatoris agatur.

In dubio autem,an claulula appofita, fit modus,an conditio,vt ait glolla in d tta i.Tuio <cntnm , ff.decondit.& dema><]h.§.vlt. praefumendnmeft, eileconditionem,iuxta Molin.row. i^deinflit.diff.zoS.§. quando autem. fed de hac re iaiti diximus num. 1.& fimiliter in dubio , an modus procedat ex caufaimpulfiua , an finali ,pra-fumendumcft procedereex caufa impulfiua, vt abfque illius euentudona-tio,aut legatum ftatim valeat, quia potius eft incli-nandum,vt contradus,& aclus valeant, quam nonvalcant. Sed haec dodrina gioftie communiter noneft reeepta : nam Antonius Gomcz tom.i. variar.cap.\inum,jx.SiMo\\n.tom.\.deiußit, dtff.2.08.§.quando aut em,Sc multi Theologi,vt diximus n. 1.exiftimanr in eo dubio modum procedere ex caufafinali, non impulfiua , quia in dubio nemo cen-. fetur überaus donator, aur legator : non enim fo-lent homines ita elfe liberales ex fuo , vt res fuasfinc vllo onere in dubio donent , Sc ideo quan-do quis aliquid alteri donat, non cenfetur flm-plex,& liberalis donatio, Ci donatordonatarioali-quid debct.fed cefecur folutio dcbiti,aut in tptum,

, aut