Lib.L Cap, IX.

43

fi

neatur illudei refiituere,fi nulluni in tum bene-ficium contulit.

1 5 An locuM habeat reflitutio,quando caufa final»,

ob quam quis donat, ver'e fubfißtt,fi aliafub-ßfiant , qua fi fcirentur , null» modo td dona-retur.

16 Vtrum pauptres Uli ,qui Jimulata paupertate,

aut fanicttate eleemofynas colligunt, teneantitrtllas reflituere.Refertur prima opinio docens teneri. ibid.

17 Rcfertttr ftcunda docens non teneri.

1 8 Refertur fcrtia, dicens , fipauperes , & roendsci

caufas fufficientes habeant ad mendicandum,licet grautores fingant,non teneri, alias teneri.

19 Judicium authorü.

10 Soluuntur fundament* fecund* opinionis.

x 1 An eafu, quo obligandi forent pauperes ad reßi-

nutonem,cui reßitutio facienda fit.iz Quid fit demonßratio.x 3 Quid quando donator donationtm ineipit a nu-

rnero,quid quando a menfura.24 Quidfi rcs,qu* demonßratur,non fubfifiat.2 j Quid fit contractu* in diem,& 4n ad demonfiror

twiem reducatur.

*De modo appofito in contraÜibus•'.

hiMVs de contradtibus, & vltimis vo-luncacibus fadtis fub conditionc capitc_____ prajccdenti : dicendum nobis eft modo«le contradtibus initis,fub modo,fub caufa,8cfub de-monßratione. nam conditioni adeö affiniseft rao-diis,vc li dubitetur, an claufula appofita in contra-ötu,vcl tcftaraento,fit modus,an conditio, cenfen-da fit conditio, non modus , vt latc ex iure often-dunt, Anton.Gomez tom.i.variarumcap.n.n.ji.& M-oiinJom.i.de iufiit. dtß.ioi. §. quando autem;fed hac de rc redibit fermo num 9. Quamuis Rei-nofus 0bferuat.69.num. i4.cenfeat indübiomodumjiotius, quam conditionem,pra?fumendum eile , Sccitat pro fc Bartalum ml.citm mota , C .de[tranfaii.ikibi Padillam num.%. citat etiam Molinam <&/>«-.mögen. cap.11.num 9. & Manticam Ub.xo. deconie-ilur.vltim. volunt.ttt.^.num.iG. fed de hac re redi-bit fermo num. 9.

Eft autem modus , qu&dam claufula importansonttt , vel ex i)traqueparte, velex vna tantum \ feueft adiecho quxdam oneris , ad qaodvolummobliga-re contrahentes, Sc communiter explicatur per hancparticulam vt,\e\ peraliam aequiualcntcm, vtfi incontractu dicam : Loco übt hat <tdcs rninori pretio,vt habites m hac vieima. ./fiquiualentes cenfenturaliae fimiles locutiones , de quibus Sancius lib.^.dematrim.dijp.19. &dijp.i. num.x. Reginald.fi£.2j-.mm. f 7. Bonacina de contratltb.difp. 3 .quttft. 1 .pun-cto 4.wm.l.\t fi dicam, Dono tibi meum equum, neambnles pedefier , vel, vt illum vendas , & ex pretiovefiitum emat , ve\,ad iter peragendum, vel, pro ne-cejfitate , quam habes. vbi onmes hat particuls , ne,*d,pro, aequiualent hüicw , in qua modus propricconfiftit,vt dcduciturex/.rjrw«»»«»!^^« condtt.CT demonfirat. Sc ver6 modus, vt de co loquimur,debet apponi in ipfo contractu ; nam fi hodie clau-fimus, perfeeimufqae contra&um , & cras velismodum apponerc , nifi fiat de meo beneplacito,nihil «fficies.

Si igitur modus fit contra fubftantiam contra-<äus, cui apponitur, illum caflat, & irritat; fic cummeliori opinione docet Sancius hb. r. de matrim.difp. 1 s>. num. 5. pa*et ex tap. finali, dt condu. appef.

vt fi Titins dicat Berta; ; Duco te in vxorem, vt quf-itbet noßritrn Über fit a fide coniugali; quia, vt ani-maduertit Reginaldus tu praxi üb. 2f. cap.f. n.^6.talis modus obligaret ad deftruendum concradlumHiatrimonij, cum fimyl cum ipfo contractu fiat, &ingrediatur fubftantiam illius , vti diximus cap. 7.num. 17. Vnde (i C%b>i dicam > Do tibi rnuiuam hangpeeuniam , vt mihi pro decem aurcis , Kcsvndecun,Co ipfo cenfeor deftrucre naturam mutui, quodgratis debet fieri. Idem erit, fi ineam tecum con-itracium focietatis, ca conditione, vt lucra ,& noridamna ad me pertineant; deftruetur enim per il-lum modum fubftantia , & natura contradtus fo-cietatis, qua; in eo fita eft , vt lucra, & damna finccommunia: quod autem modus contrarius fub- ,ftantiae contra&us, ipfum contracl;um deftruat, acdirimat, facilc patetex l.perferuum 14. §. i.iunft*l.fequcnti,ff.de vfu, & bab. vbi fi vfusfru&us legc-tur, abfque vfu,diftinguit lex an in eadem oratio-ne, eodemque contextu legatum fiat, an in diuer-fa. Si primo modo legatum eft irritum, & nuliura»atque inutile, cuminutilis fit vfusfrudlusabfquevfu , & vfus negatus deftruit tunc ipfum vfumfru-d:um. Si feeundo modo fiat, tunc valet Legatumreiedro modo, hoc eft, reic&a vfus ademptione.

Si modus non eft contra fubftantiam contraftus,eft tarnen impoflibilis, aur turpis, reiieitur a con-tractu , & habetur pro non appofito, contra&uf-que valet, vt ex multis latc oftendit Sancius cira-tasnum.-]. Sc Reginaldus num. 6$. V n de fi tibidem decem, vt digito cxlum tangas ,cüm ipfemo-dus fit impoffibilis, perinde erit, ac fi non fucricappofitus. Similiter, fi modus fit turpis, &inciref,atque inducat ad peccandum, reüpiturä contractu,& habetur pro non appofito , iuxta cap. finale , dßcondit. appofi Ergo a fortiori reiieietur ä quolibecalio contractu.

In eo autem diftinguitur modus a conditionc,quoniara fi modus appofitus in contractu fit licitus,honeftus, 8c poffibilis , non fufpendit contractum,fed ftatim eft valjdus } conditio ver6 fufpendit,quoadvfque purificetur, implcarurque, ita Sanciushb. r. de matrim. dtjp. 19. num. 9. loquens de con-tractu matrimonij, & eadem eft ratio de aliis con-tractibus, Ratio eft, quia natura modi eft , vt nonfufpendat praedictum contractum , /. cum ab eo 41.ff. de contrah. empt. Syluefter verb. matrimonium 3.qutß.i 1. Sotus m ^.dtß.^9. arttc.i.conclufi. Lud,t-opez i.part. inßr. cap. 42. paulo poßprineipium.Vnde fi modus fit lkitus, honeftus,& pofTibilis, Sccedat in fauorem'apponcntis,vt,Co«/>v*&<>/f<:«w, vtdes mihi centum , valet ftatim contractus, Sc tene-bitur alter ftatim adimplcre , Sc dare mihi centum.Si verö modus appofitus in contractu , fit appofi-tus non infauorem apponentisj fed in fauoremalterius contraher»ti$ j vt, Contraho tecum, & doübt decem Itbros ,.vthabeas vnde tibi emasfundura %ad nihil alter tenetur. ita habetur exprefsc m l. Tt-üo centum 70. in prineipio , ff. de cond. & deniunßr.Syluefter,& Sancius allegati._ Angel, verb.matrimo*nium 3 imped. 3 fine. Conditio autem appofita incontractu licita poffibilis, & honefta, non obli-gat ftatim ad illum implcndum, fed pinificata con-ditione ; expeetat enimaduentum illius, vt obli-gec ; obligat tarnen ftatim ad non tecedendum »contractu , nifi.de. confenfu alterius contrahentis,vt caf.-j.num.'<i. explicauimus.

Circa contractum donationis , vel legati relicticclebratum/~wt wo^o,grauiieL' dnbitatui", an'fit va-lida talis donatio , aut.tale legatum , modo non fe-cuto. Ad quam dubitationem communiter Iuriftae

D 4 tefpor»