i6

De Contra6ühus in eenere,

Poteris tttnc retinae rem quoadvfque tibi tuum

pretiumfiluattir. ibid.Quid de fructibus illiw.. ibid.16 AnjJt trritm fit contraclm ,opus ßt ,vt contra-bentcsßciam fecontraformaviiurü connahere,17.13 j4n qu.i'ido lex irrunt comraüurn factum aminore , co q; od prdfumat dari in eo frattdes,valeat contrdcliu, ß poflea conßet miliar» ibifraudem dari.1 o Quid ßt euictio , & quando ex cöntraUibm re-

ßulict.zo Q^otnodo conßderapda ßt in comralubm tranf-

aiiionü.X I Quotnodo, qttando partes comraüurn tranfaäio-

nü ficinnt fuper re ex vtraque parte dubia. v2. i Qmpmodo fit conßderanda in fernintte.

Qjtando foliim pars rei euiteitur, tenetur vendi-tor de etiiciione ipßmpartis , & d; aßimationefruCtuttm parti rejpbndente.sin in contractu eratuito detur euictio,& quomo-do ibi conßderetnr.

1}

*4

J $@$^F OmiNE obligationis intclligunt Do-oSm|| ctoics communitar vinculum,quo partes$g^j$§ contrahentes ad aliquid agendtim , vclno'n agendum obligantur. Obligatio vcrö,vel po-teft fundari in honeftate,graritudine, feil xquitatemorali,vel in neceiHtate. Quando fundatur in ne-cc(Iitatc,importatdcbitnm,vel charitatis , vel reli-cionis,vcl iuftitix , velaltcrius virtutis. Ncccnimfemper ex contractu oritur obligatio ex iuftitia.Quarnobrem rcligiofus profeilionem faciens obli-gat feie ad non exeundum e clanftro iinc licentiafupcrioris,qua£ obligatio non eil ex iuftiriarigoro-fa,& commutatiua proprio loquendo , Ted vel reli-gionrs ,iuxtafententiam probabilcm ; vcl iuftitia;legalis. Idemde obligatione, qua fe obligat ad pa-rendum fuperiori, & ad feruandara paupertatem :non enim huiufmodi obligationes funrobligatio-nes iuftitia; rigorofa;, Ted vel obedientia;, vel rcli-gionis, vel iuftitia; legalis.

2> Obligatio illa , qua? oritur ex iuftitia , vcl po-

teft eile obligatio naturalis, qua; feilieet, narurali-ter oritur ex contractu abfque vllo refpectu ad fo-rum externum , v. c fi intet nos folos contraximus,taliter , vt ralis contractus non poffit in foro ae-terno probari, quia non adfuerunt teftes, nee fa-cta eft feriptura , nee datur vlla alia probatio , quapoffit talis conrractus probari. Nihilominus proforo poli,& confeientia; datur obligatio iuftitia; adftandum contraetui, vt ftatim nurn 4 dicemus,qua: obligatio proprie , & in rigore , dicitur obli-gatio naruralis,quia naturaliter refultat, ac pulluiacex contractu.

3. Altera datur obligatio iuftiti£,qua» dicitur obli-

gatio ciuilis , qua; tantumad forum externum per-tiner, Sc ad q-iam implendam in foro externo da-tur actio. Eft autem actio ius quoddam profe-quendi in iudicio id,quod fibi deberur, de quo vi-deri poteft Sancius hb. 1 .de matrim.diß.j.mim. r 4.Et fanc , nunquam darur iufta obligatio ciuilis,qua: non fupponat,vel fairem praefumat prajexifte-re obligationem naturalem , v: bene airprxdictusSancius citatus lib.\.diß?.\.num.\o. Tandem obli-gatio, vcl poteft efie perfonalis.vel realis,vel mix-ca , &compofita ex reali ,& petfonali. Perionaliseft illa.qiue direde tendit ad perfonam, vt partemfecum contrahentem reddat indemnem ä contra-ctu ; indiredc veroad rem. Realis eft illa, quxdi-rcite rendit ad rem , indirecte autem ad perfonam.Mixca eft illa, qua; par-tim tendit ad rem , partim

ad perfonam. Datur etiam obligatio ad damni (o-lutionem , &ad lolutioncm lucri cell'mtis. Dubi-t.ibis ergo , an omnis obiigatus ad folutioncmdamni cmcigenrts , firetiam obiigatus ad folutio-ncm lucri ceiLiruis , fiue fit obiigatus ad damniuuex contractu, (lue aliunde ex quacumque alia obli-gatione, & vinculo;ouxftionc traetar eereßic Rei-nolus vbjeruatione <).per tetam. 6V docte refoluir, fiperfona cui quis eft dcbirar,fit mercaror lolitus nc-gotiari fuis peeuniis: tunc quidem otnnem obliga-tum finii^liciter ad folutionem damni,obligatum eictiam eile ad folutionem lucri ceilantis. Secus (1non fir inercator , quia tunc non omnis obiigatusa'd f->!utionem damni , obiigatus eft ad folutionemlucri,quia lucrum, & damnum funt res inter fedi-uerfa;,c\: obligatio non extenditur ad cafum, & resdiuerias : at vero refpectu mercatoris,qui folet ne-gotinri fuis peeuniis,lixc duo lucrum , & damnumin perfona illius moralircrvniuntur,& pro vno re-putantur. Yndc egregie ait : Ha;c verba pofita incontractibus Perd.u , & Danos exprella in fauoremillius, qui mercator non eft, ad folum damnumemergens refereuda eile , non ad lucrum ceilans;exprella vero in fauorem mefcatorisad vtrumquereferenda fine dubio clfc, Ita docet ipfe Reinofusd. obferuatione 9. num.\ \.\x.& 13. & citat pro feSurdum decißoie y.G.num.xOf. Mafcardum de pro- .bat.conclußone 9 5 3.»/»^. 1 .Volum.z. Scobar deratio-cinijs>cap.\ $.num.x. 8c textum expreffum in l.cora-mtßa,jf.rem ratarn bafyert.

His poiitis , regula hie eft generalis apud Do-ctorcs : Omnis contiactus validc celc-bratus , velnudus, vel veftitus,vel nominatus, vcl innomina-tus vtrinque oncrofus , vel etiam gratuitus ,ex le»Sc natura fua parir obligarioncm naturalem , Scfemper obligat in fc»o poli , ira vt vna pars con-nahens non poflit ab eo recedere in confeientia,alterarationabiliter inuita. Ita communiter Do-ctores. Molin. tom. x. de tujht. djput. i f 7. inirio,fol.xG. Couarruuias in cap.quamuü patlum,part.x.§.4.»«w.i 3. Anton.Gomez tom.i.variarnm,cap <>.num.x. Padilla l.n«turalu,§,& ßq:>idem, nurn. 17 ff.de prafeript.verbo,confentmnt Leffius'tow.i. de ih-fiit iib.i.rap.ij dub.4f.nHm. is>.Bonacina decontra-Bib.qntß.i.pHnLl l.nttm.i. cV communiter omnes.Ratio eft, quia ftando in fblo iure narurali , feugentium , quod proximum eft iuri naturali, ante-qnam eifent Vlpiani,Labeoncs,Tertulliani , Papi-niani,&; cxterilurifconfulri, & antcquam ius ciuirle introduecretur in orbem,contractus obligabanr;ergo ex folo iure naturali,feu gentium obligabanr,& nulla erat differentia inter pactanuda , Sc vefti-ta , contractiifquc nominatos, aut innominatos,vcaitVallalcns deinrecrnphyt.qu&ß.G.num.x. Qunm-obrem in folo foro confeientia;, fpeetata rei natu-ra , ex omnibus contradtibus , quicutnque illi finr,valide initis, oritur hzc obligatio , quam ideo na-turalem appcllamus, vt illam ab obligatione, ciuilidiftinjuamus.

Dixi,val:de celebratus,quia farpmiine contractusprohibentnr,acintcrdicunturvcl abfolute loquen-do , vel fifiant abfque rali,vcl tali folemnitate , velforma, v. c. abfque feriptura , & rot teftibus; velablquepecunia numerata coram teftibus, Sc feriba,vel aliis fimilibus folemnitatibus. Er runc fi lex,vel abfolute prohibeat aliquem contractum , veloppoi>at aliquam formam , Sc folemnitatem ,finequainitus.ac celebratus irritetur,vel omnes perfo-nas nobiies, aut mercaturam exercentes, aut cer-tum genusartificumantecedenterreddat inhabilcsad contrahendum , nulla ex ;ali contractu facto

contra