Lib. I. Cap, IV.

iy

contrah eines, vei altera illarum non confentirent,fi id fcirent. P.itet ex iis,quae diximus num.\ I. Etfiue interöenerit in tali contractu dolus, fiue noninrerueneric , debet t.-.mcn femper iudex faucreparci ließe , fms dolus induefcus fuerit ä qnodanatertio , alteio contrahente feiente ; fiue induetusfuerit ab ipfo contrahente , vt bene notat Sanciuslib. i .de matrimonio, difitit.6^. num.\. &curn mul-tis Bonacina de comrabl difput. 3 qmtß. 1. puncto z.frt.tmm.j, Addi: vero Bonacina , quod quandopars larfa fuic deeepta ä quodam tertio , altera non

f>articipante in tali dolo, pon*e pfcedi&am parteme/am non implere contradcum,fiue adhuc non cce-perit implere,fiue eeeperit: fi vero iam eeepie im-p!eie,aut ex toto impleuit,cogendum eile ä iudicepartieipantem indolo partem, ftare contractui, fipars innocens illi ftare velit.

ZI. Animaducrtcndum tarnen eft, quod fi centra-

ctus in quo datur error circa aeeidentia minorismomenti, celebratus fit fub conditione. v. c. fi rescaret tali defe&u , vel habet talem qualitatcra,quamuis illa Ca minima, tunc fi talis conditio nonfubfiftit, non iubfiKtit etiam contra&us : vt lateoftendic Sancius lib. 7. de matrimonio , difput. 18.num.tt. Exemplum fit,fi emis equum fi fit cxBe-thica, tunc fi illc ex ea regione non fit, non valetcontrarius, etiamfi quoad caetera fit xque bonus.Ratio eft, quianon feruata fuit conditio , fub quacontractum fuic.

AI. Ex dictis colligj poteft , quid tenendnm fit dematrimonio. Nam fi error , vel dolus contingatcirca fubftantiam , vel fubftantialia aeeidentia hu-ius contrarius, eo ipfo iure natucac eft nullus. v. c.quando datur circa perfonam , vel circa impoten-tiam: Ci vero detur circa alias qualitates minoresnon fubftantiales refpectu matrimonij.ex fe valet;imö & nullo iure inualidatur , fiue dolus det cau-fam contractu! , fiue non. v. c. (i credens BertamefTe diuitem,virginem,vel pulchram , quiapro talife illa profitetur, cam ducis aliter non dueturus,adhuc valet matrimonium, & ä fortiori valebit, &fubfiftet, fi alias eam dudturus eras. Si vero dice-res, Duco tc,ß d'<ueses,virgi,aui pulchra, & non ali-ter ; non fubfifter matrimonium , inforopolificonditio non fubfiftat, vt bene probat Sancius ci-tatns : in foro tarnen externo non admittitur talisconditio ; Sc G illa appofita fuit oeculte, habebiturpro non appofita in eodem foro, cum probari nonpoiTIt.

£ 3* Quatenus autem fimiliter cenfendum fit, deprofelfione facta in religione,vidc Sancium lib. 10.dernatritn.difput.9 num.zo.& hb.f.Decalogi cap.\.* num.Si. & Soares tem.yderelig. Üb.6. cap.^. Adtxtremum huius capitis animaduerto ex generefuo mortifeie peccare , qui dolum facitin contra-c"hi,&confequenter teneriad reftitutionem damnidati in foro poli ante vllam iudicis fententiam , vtfiepe diximus , & de fepatet, & ex multis bene idoftendunt Reginaldus.«» ;»-,*;«, lib.z^.num.iz^.& Bonacina decontraÜ. difput.}. qunfi .\. punüo 1.§.1. nurn.y. vbi aliqua notabiliainfert pro traditadoclrina. Vnde iura.qnar citat Marta p +.cafu 1 ji.infinuantia licitum eirelaicisintercontrahendumfe ipfos deeipere, non funt aeeipienda pro foro in-terno,fed pro foro externo,quatenus non pro qua-uis minima deeeptione datur actio in foro exter-no. Et tunc non dicit efTe licitam hanc deeeptio-nem in iftisminimis, fed videtur dicere iftamini-Wa non irmalidare contractum in foro externo.

Faguttdtx. de Iußitia^c.

8

Capvt IV.

De obligatione refukance excontra&u.

Obligatio quid fit, an pojfit fundari in honeßa-te,gr*titudine,& equitate naturalis an in Jolaiufiitia.

Obligatio naturalis ex iußitia , qut oritur excontratluyßatim obligat in cenfeientia, etiamficontrarius in foro externo probari non pojfit.

Obligatio iußitix ciuilis quid fit, & quos effeÜmhabtat.

Ex illa oritur allio. ibid.

uitlio efi iut profequendi id quod nobis dtbttur.ibid.

Quid fit obligatio realü,quid perfonalis. ibid.

An obliqatw adfolut'Oiem d,imni,teneatur etiamad Jolutionew lucri cejfantü ex quoeumquevineulofit obligatus. ibid.

Ornnis contraüut vtrinque oneroftu fiuenudtts,fiue vefiitus , fiue nominatus, fiue innomina-tm , naturahter, & in confetentia vtrinqueobligat.

PTonpotefi ab eo refilire vna pars, altera inuita.ibid.

Ante conditum itu ciuile iam iure gentium obli-gat.ibid.

An obliget iure naturali,feu iure gentium,quan-do prohbetur k Uge,feu a iure ciuili.

Si lex probibens perfonas antecedenter inhabili-tet ad contrabendum , vei pr*.fcribat formam,qua non feruata xontr all tu irritetur, nulla ori-tur ex tali contraHu obligatio naturalis, nee ci-uilis. ibid.

Quid filex ciuilisfimpliciter irritet contratlumfactum abfque talt, vel tali forma,vel folemni-tate iuris ? Refertur prima opinio afferens va-lere de iure natutali,feu gentium ,fi catera deiure naturali requifita adfint.

Leges qua direüe aduerfantur iuri natura, &gemium,non funt validt. ibid.

Refirtur feeunda duens ejfe validum.feu retto-cabilem , fi probetur faclum fuijfe contra for-mam iuris ciuilis. ibid.

Prafertur tertia fentcntia,abfoluti tenenspradi-ilos contraütu ejfe irritos , & nullos pro foroconfcientia,& non trritandos.

Iut ciuile in ordine ad bonum commune , potefiirritare tales^ontrailus. ibid.

Quando cexfendte funt leges ciuiles irritare con-tratlm,& quando prohibere tantum.

9 Reijcitur Baldus, afferens ornnes aÜusprohibitos

ejfe inuaUdos.

10 Situs ciuile, vel canonicumprsferibatformam ad.

valortm contratlus , ta non feruata ,ßaim inconfetentia efi inualtdus.

11 Referuntur varij modi agnofeendi , quando leges

ciuiles foliim prohibeant,& quando trritent con-trarius, & n.H-

13 Sed quidfi non defit tota forma ejfentialü ,fed

tantum pars ikitts.

14 Qut acqtiirit aliquid virtute contrattus , in quo

forma fubßanualts iurepofitiuo ad valorem il-lius praferipta , feruata non fuit, fiat im in cen-feientia tenttur illud reßttutre, quando contra-rius fuit gratuitus.l<i Quid quando fuit vtrinque onerefus.

B a Poterit