Lib. I. Cap. IV.

contra eam legem,& formam, oritur obligatio, &contrarias eft irritus,& inualidus. Ita docet Soarescum multis, quos citat ltb.$. delegib.cap.14. Salasde legib.dijp. 16.feil. 4. nnm.6. Bonacina trail.de le-gi b.utßf. 1 .qittfl. 1 .puttcl.j.§.<j.ntim.i.

6. Si tarnen lex pofitiua non reddat perfonas in-

habiies , fed fimplicitcr irritet contradtum factumabfque rali folemnitate, vel conditione , tunc qui-dem eft latiffima difputatio , an contradtus initusfine ea folemnitate Sc forma, obliget in foro con-feientia*. Circa quam tres fententias refert Azor$.]?art.hb.6.cap.c). Prima tenet valere huiufmodicontradtum pro foro confeientia: tantum , fi alio-quin habeat cartera de iure naturali requifita tam-quam fubftantialia. Nititur ha»c fententia , quialeges,qua: direetc aduerfantur Juri naturali, velgentium, non funt valida* , nee iufta:-: leges cnimciuiles in tantum funt valida:, & iufta:,in quaneumiuri naturali innituntur. Secunda ait, talem con-tradtum partim validum , partim eile inualidum;e(Te quidem validum , quia ante vllam iudicis fen-tentiam ex vi talis contradtus transfertur domi-nium in partem contrahentem, licet reuocabiliter,fi probetur poftea, qu6d contra legem prohiben-tem fuit initus ; efle verö inualidum, quia tutaconfeientia poteft pars altera contra illum agerein iudicio , petendo in eodem iudicio,quöd decla-retur nullus. Has duas fententias non locupletor,quia illas non fequor.

7. Tertia & vera fenrentia,quam fequor , abfolutc

docet huiufmodi contrarius efle irritos,& non ir-ritandos ; eiTe inquamirritos in foro confeientia:.Itaplurimiscitatis docet Soares lib.^.deleg.cap. 14.Salas de legib.dtJp.iö.feil.^.num.^.heSiüs tom.x deiufiit. Ub.i.cAp. ly.dnb. 3 .»um. 3 c. Bonacina trau.delegibus,dijp. 1 .qntfl. 1 .punft.-/.§ . t. n. x . Azor ciratusf*rt.$.lib.6.cap.9. Sc id latc probat idem Bonacinadecontratt. dijput.$. quaß.i.punilo 3. num 1. Vbinefcio quo iuredicat hoc efle contra Molinamtom.i.deiufiit. dijput.% 1. nifiiure minorisdiligen-tia». Nam Molina ibi *'* §.cfuod vero , apertc fentitcum hac noftra fententia, Sc folum intendit tefta-menta minus folemnia non omnino irritari äiurepofitiuo, fed folüm irritari, quoad effedtum tan-tum , vt nonfaciant fidem in iudicio. Quod etiamfentit omnino Soares Ub.j.dc legib. cap.$i. num.j.8c Leffius tot». 1 .de iuflMb.i.cap. 19. dub. 3 .»»»1.3 r.quem tarnen pro hac fententia citat Bonacina.Fundamentum huius tertia» fententias eft. Primö,quia ius ciuile potuit in ordinem ad bonum com-mune , & in bonum regimen Reipublica*, quodDens Regibus,ac Principibus faecularibustradidir,irritare contradtus ita initos , Sc de facto fiepe irri-ritat,vt fupponimus. Secundö, quia illa forma, acfölemnitas.quam ius ciuile praferibit, vt fubftan-tiakm ad valorem contradtus , eft ex intentionePrincipum iufta; id enim faciunt ad vitandagra-uiffima inconuenientia , qua- in damnum Rcipu-blicae, & fuorum vafallorum fequuntur; & in feconfiderata,eft iuftiffima; iufta: enim funt leges il-lam ftatuentes. Ergo contradtus fine illa fadtus, eftinualidus , quia non poteft fubfiftere fine fubftan-tiali forma. Tcrtiö,quia lex huroana ex iufta caufapoteft inhabilitare perfonas antecedenter ad con-trahendum alio modo,quäm a iure pofitiuo ciuili,vel canonico prasferiptus fit. Polfiint enim Princi-pes reddere incapacem voluntatem fubditorura adcransferendum dominium fuarum rerum , nifi tali,vel tali, folemnitate iuris feruata. Ergo fi lex ali-qua ita difponat, femper id operabitur. Imö, vt»etat Phcebus (&bene) dtcifi%%.mm.%. formalAgundez.dt Iufiit ia } &c.

17

hxc,feu folemnitas iuris,dcbet impleri formaliter,& ficut ,& eodem modo, quo ä iure pneferibitur,Sc non fatis eft , quod feruetur arquiualentcr : ficquando Concilium Tridentinum requirit pro for-ma,& valore contraftus matrimonij, vtfiat coramparocho , Sc duobus teftibus , prxfentia paroclunon poteft fuppleri per mukös teftes , fi coram il-lis fiar.

Quando autem cenfendx fint leges pracfctjbere S.hanc formam,& folcmnitatcm,fine qua contradtusfint iure naturali, Sc pro foro confeientia: irriti,non ita liquet inter Dodtores. Soares lib.^de /<^t-bus,cap.ij .nu?n.ii.& cap.id.inittoy docet ex natu-ra rei legem , qua; contradtus pure, & prxcise in-terdicit,ac prohibet,non illos irritare,nifi alio mo-do talis eftedtus in ipfa lege bene infpedla , decla-rctur,ac contineatur, Sc ideo mature effe verba le-gis confideranda,an ex illis id colligatur. Ratio il-fiuseft , quiaaliudeftprohibere contradtum, aliudillum irritare : funt enim huiufmodi cffedlus valdcdiuerfi, & a diuerfis, ac difparatis noa fit illatio jquam ob rem,vt per legem hoc fiat, debet in illiusverbis hoc fufticienter explicari: atqui perfolumverbum prohibendi, non explicaxur effedtnsirri-tandi; ergo per folum illud non irritantur, nequeirritari poffunt contradtus. Deindc,quiaprohiberefblum eft praeeipere , vt contradtus alicer nonfiant; irritare autem non eft praeeipere, fed annul-larc, Sc inefficacem , atque incapacem reddere vo-kintatem fubditorum ad aliter contrahendum.Tandem , quia illi duo adtus funt ad inuicem fepa-rabiles : nam faepe prohibentur adtus , & non irri-tantur; imö funtaliqui adtus,qui poftunt prohibc-ri, & non irritari; vt cum alicui facerdoti praseipi-tur ab Epjfcopo ne facrificet; aut Epifcopo ne or-dinet; aut Parocho ne matrimonio affiftat, qui ta-rnen fi contrarium efficiant,validi funt adtus : vali-dum fäcrificium,validi Ordines,validumjmatrimo-nium,licet cum peccato fiant. Vndc omnis lex ir-ritans contradtum efi prohibens ; non tarnen om-nis prohibens eft irritans.

Exdidtis perfpieuum manet non bene dixifle 5.Bald.»« cap.nam concupi[cemiam, de confiit.'m prmc.omnes adtus prohibitos eiYe inualidos , quiaomneprohibitum per legem eft irritum : quod didtum il-lius probat Decius in cap.t.todem tit.leff. 1 ,n. r Sedcontrarium conftat ex didtis, Sc probat Fclinus ibinum.j. Sc Innocent.»» CAp.fi vere,de fentent exeom-rnun. Notat autem egregie Soarez lib.$. de l'gib.cap.zy. num. 3. quod quando lex prohibet actum,feu contradtum non intuitu iuftitia;,fed ineuitu re-ligionis, liberalitatis, vel alterius virtutis a iufticiap& non addit claufulam irritantem, non illum irri-tare. Si tarnen prohibeat intuitu iuftitiae, hoc ipioillum irritare,quamuis id non exprimat, & hoc po-nit pro regulajfed ha:c regula altiori indiget fpecu-latione,& mihi cetta non eft.

Ccrtiorem hanc regulam ego iudico , fi leges IO-humans in contradtibus faciendis cerram appo-nant formam,& contradtus alicer fadtos irritet ; eaforma non feruata, ftatim in confeientia , ante vl-lam iudicis fententiam non obligant, quia cenfen-tur non fadti, &iw docent communiter DD.Rei-nofus obferuAt. 7. ».}. Gutierrez praüicarum qns.-Jlionum lib.yqutft.^.num.-?. Forma enim induci-turin omnibus difpofitionibus per claufulam an-niuariuam,vt tenet etiam Surdus dectf.ni.,iur».i.&decif.iC%. num. 18. Decius conf. 466. num. 13.Gama dtcif.tf.num.$. Sic fi conftet matriinoniui«contradtum fuifte fine prxfcntia parochorum , eoipfo non eft validum, nee opus eft fententia iudi-

B 3 eis,