tz De Contra£tibus in genere,

11

emitur, fi ex eo nullum aliud fequatur detrimen-tum, fiue refpectu tertij, fiue refpe&u emcnris.Dixi regulamcr , vt fcmpcr excipiamus contra-£tum matiimonij , qui ex errore circa indiuidimmvitiatur, ac uullus eft.ctiamfi fuppunatur alterumindiuiduum longe melius , vc dicitur in materiade matrimonio.

Hoc etiam verum habet in errore concomi-tante , qui tunc datur quando error nullo modoantecedit , &inducitad contradtum faciendum,fed eo fublacu adhuc contra&us fielet, criamfi er-ror abelVet , Sc eadem vel meliori voluntatc con-tractus fieret cum contrahente , veluti fi Titiuscontrahat cum Benha , intendens , ac purans fecontrahere cum Titia , ita tarnen vt libentiuscontraheret cum Bcrtha , fi feiret illam eifc piac-fentem : adhuc enim concractus matrimonij eftnullus , vt praeter alios animaduertit Bartholo-mäus Bonacina de contraEt.ingenere,diß>. } cjutß. i.punlT.i.§. i .nurn. j. Et fimiliter de eOjqui Über con-ttahit cum ferna , non cognita conditione ferui-tutis , quam fi agnofeeret, cum ca matiimoniumcomraxiflet; Sc de eo,qui emit cryftallum.putansfe emere gemmam , illud,eodem modo, Sc pretiocoempturus , fi cognouiiret non efie gemmam,fed cryftallum : contra&us enim cum hoc errorenon comitante factus nullus eft iure naturali. Ra-tio eft , quia ad valorem contradtus requiritutconfenfus datus , non dandus ; cum errore autemconcomitantc non darur confenfus , nee volun-tarium , fed daretur -, nihil enim volitum, quinpia»cognitum. Quare error concomitans nonfufficit ad valorem contrarius ; licet enim non fa-ciat inuoluntatium abfolute ; at non facit volun-tarium refpectu contractus celebrati de prjefemi.iWj).Th.om.i.i.qu<tß.6.art.8. Bonacina allegatus,&idem Bonacina de matrim. queß.$.puittt.i.ri.$.Idera probabiliter dicerem quando interuennignorahtia eulpabilis faltem fi non fuit afFe&ata,in rcpellendo errore : v. c. quindo venit in men-tem,& contrahens non curauit feirc.

Si error detur circa aeeidentia , vel poteft daricirca aeeidentia fubftantialia , hoc eft, magni mo-menti, & qux merico cenfeantur pofTe reduci adfubftantiam rei circa quam contrahitur , vt v. c. Ciomhino credas hinc Rotnam diftare quinquagin-ta leucas , Sc ideo contrahas de eundo Romainpro quinque aureis, cum re vera longe plus ablir;vel fi emas cquum ad fugiendum periculum , cre-dens cfie pemieiffimum , cum reucra fit tardiffi-mus. Vel poteft verfari circa aeeidentia & quali-tates exigui momenti refpedtu talis contrarius,vt fi equum intendas emere ad piftrinum, quemputabas non efle maneum , Sc tibi detur equusmaneus -, aut vinum ex tali loco , vel rubieundum,ahoquin nec equum, nee vinum empturns fuifTes,& tibi detur vinum , ex alio loco,vcl album a»qua-lis omnino bonitatis. Aut fi emas galmim vete-rem Cxfarauguftanum.cum tarnen tibi detur aliusa»que bonus Olifiponenfis , Sc fimilia. His po-fitis ,

Sic ftatuo feeundu. Si error detur circa aeei-dentia fubftantialia, hoc eft, magni momenti, feu,quod idem eft , circa qualitates , qua; muh um va-tiant iudicium hominum , Sc reduci poüunt facilciuxta prudentem exiftimationem ad fubftantiamrei circa quam contrahitur ; contractus eft nullusiure natura: fpeetato. Ita Soares torn. i . de legibus,lib.i. cap.n. num.6. Sancius lib.i.de matrim. di-JpHt.64. num.^. Molina tomo i.de iußit. dißmt.iyi.$ .deinjlefi mulieri. Nauarr. in fumma Lat.cap.xi.

num.xj. Sc communiter omnes Dodtores. Ftmda-mentum eft, Primö,quia, vt dixi, hrc aeeidentia.Sc qualitates multüm variant iudicium , Sc volun-tatem hominum. Secundo , quia per contradtumvel venditionis, vel locationis, See. transferturindominium parcis contrahentis , non folüm fub-ftantia rei vendita*, vel 'yCas rei elocata;, pro illofaltem tempore , quo elocatur,fed etiam omnesillius qualitates , qua: pertinent ad illius fubftan-tiam : atqui error circa fubftantiam vitiat, & inua-lidat conuactum ; ergo etiam illum inualidabit er-ror circa aeeidentia , Sc qualitates fubftantiales.Tcrtio , quia error circa aeeidentia ,Sc cireunftan-tias,ac difficultates, magni momenti invoto illudinualidat, quia variat notabüiter exiftimationemvouentis, & fi illas agnouhlct, non vouiiTet, vt fiquis credens diftare hinc Rotnam quinquagintaleucis, votum emifiiTet de peregrinando ad camvrbem, cum tarnen multo plures diftet; inualidumeft votum , vt docent meliores hodie,ac grauiorcsDodores. Sancius Ub.^. Decalogi cap.%. num.i i.Lcflius tomo i.deinflit.ltb.i.cap40.dub.i. num.12.Bonacina devotorfu&ft.x.punüo ;.§.i. num.i.. So-tus lib.-j.de iuftit.qu&ß. 1 .art.i.col.6.verf.fcifcitarüautem. Aragon. i.z.^K<t/?.88. art.i.fol.966. col.i.•verf.infero tertio,& fol. 967 .col.i. Ludouic. Lopez1 .part. inßruft. cap.^o fine. Rodngues tomoi.fum-rnx, cap. 91. num.^. Ergo etiam error «irca fubftan-tialia aeeidentia, magnique momenti in contra-ctibus ,illos cairos,irritos,&inuoluntan'osreddet.Item fi quis putaret Hierofolymam poiTe abfquenauigatione adiri, & ob id voueret illius peregri-nationem ; aut fi quis id vouenti affirmarer, &obeam affirmationem prsfatum votum emitteret,non valcret täte votum , vt docent Sotus, Rodri-gues , Sc Aragonius allegati: non proprer ( vt Uliaiunt) iniuriam.quam vouenti intulit id affirmans,quia forte ita ille exiftimabat: fed propter 6efe-dhim voluntatis, qui datur, vbi eft error circa no-tabiles cireunftantias , non circa minores ; quarccum idem voluntatis defedus , Sc error reperiatutin aeeidentibus fubftantialibus , & qualitatibusnotabilibus rei circa quam contrahitur.contraftusetiam erit irritus , & inuoluntarius ob paritatemrationis.

Ex hac conclufione infert Sancius üb. 1. de ma-trimonio , eum , qui fponfalia contraxit cum vidua,quam putabat bonae famaepofle recederc ab fpon-ialib'us ob fornicatiotiem illius,non folum antece-dentcm,fed etiam fubfequcntcm fponfalia,quia eftnotabilis cireunftantia , Sc mutatio , qux viruraprudentem merito retrahunt aprineipio ab fpou-falibus contrahendis , &multum variant iudiciumhominum : magna enim infamia; nota afficiturducens viduaminhoneftam,quam putabat eile ho-neftam. & cum Sancio idem teuer Nauarr. in fum-ma Laiina cap.n.num. 17. Philiarc.<k officio Sacer-äotis tom.i.part.t.lib.i,cap.i. Molin.tom.i.deiuft.dijp.iji.§.deinde fi mulieri.

Statuo rertiö. Si error detur circa aeeidentia, &qualitates extrinfecas , hoc eft, minoris momenti,qua: muhum non variant feeundum prudentemhominum exiftimationem , iudicium, etiamfi taliserror det caufam contradtui , & alter contrahensnullo modo contraheret.fi illum feiret, non illumiure natura reddere inualidum,aut inuoluntarium.Ita Molina toma i.de iußit. diß>ut.tfi. §.illudobfer-uandum. Rebellus/«£.i. ejitd.fi. 6. fetl.i. num.n. &Hb y.qu<tfi.\, num.^. Bonacina citans plurimos, decontraEl .dijput .$.art .\ .puntlo 1. §.z. num.i,. Manticade ambig. conuent, lib. 1. tit' f $. vfigidius Lufitanus

in

lo.

Ii.