8

De Contraöibus in genere,

cap. i. num.i. Azor. i. part. cap, i. Hb. 1. Soarinstont. i. de relig. Hb. 2. de iurarn. cap. 7. mim. 3. CTlib.6.cap.$.num>$. quomodo vcrö huiufmodi con-fenfus debeat extcrius , vcl verbis, vel fignis cx-plicari, commodiüs dicemus in fingulis contracti-b'JS, cum de fingulis in particulati cgerimus : naraillorum aliqui exigunt publicam fcriptnram ad il~loi'um valorem, vc.de iure Lufitano li&.f. ordinat.nonx, tii.$9. initio , exigunt omnes contrarius,quorum quanticas excedit valorem decem aureo-rum, vtdixiruus cap.pr&cedemi num.j. quem vide.Alij exigunt praefentiam teftium. Stipulatio veroexigebat olira certam inrerrogationem, Sc refpon-fionem , de quibus Molin. -Qn. 1. de iufl. dijp. 254.8c Lefllus allegatus cap. 17. dub.i.

Si inquiras ; an , vt valili finc ebntractus , &conuahentes obligent, debeant habere ip(i con-trahentes intentionem contrahendi, & feobligan-di ? Refpondeo ex variis cafibus poftc hoefeiri, aciudicari. In primis enim fi folüm contraxifti ver-bis, vel figuis externis , abfque vlla interna inten-tione contrahcndi,& te obligandi, imo cum pofi-tiua intentione non contrahendi, & te non obli-gandi , perfpieuum eft non fubfiftere , nee valereconcra&umin foro confcieritie/,rencbcris tarnen incodem foro, & ante vllam fententiam ad damnumü quod inde pars altera bona fide contrahens »c-cepit ex tuo dolo , & malitia , Sc in foro externotarn ad hanc reftitutionem damni, quam ad ftan-dum contra&ui adftringeris , quia forus externusfolum verba externa attendit,' 8c non iudicat deoecultis intentionibus. ita docet Sancius late , acdocte lib.x.de matrim.difp.y, Nam Ecclefia inforoexterno non iudicat de oecultis inrentionibus,qua-rum iudicium folus Deus , qui eft ferutator cor-dium , fibi referuauit, mxrailiud Pfalmi fermanscorda, & renes Dem; 8c ob eam rem oeculta pec-cata folüm Deum habent vltorem cap. Chrifli 52.ejuaß.^. Vbi enim deficit criminis probatio, ceflacillius punitio ; cum iudex fiue Ecclefiafticus, fiuefecularis, debeat iudicarc feeundüm allegata Scprobata. Loco vero allcgatq , & Hb. 4. Decalogicap.i.numi.Af. prob.it egregie Sancius, minimc ob-ligari illurh in confeientia, qui dum vouet nonhabet intentionem vouendi, & fe obligandi ; 8cidem eft,vt dixi, de eo.qui conuahit verbis, vel fi-gnis externis abfque intentione contrahendi, & feobligandi; imö cum poficiua intentione non vo-uendi,& non fe obligandi. Prim6,quia is fimplici-ter non vouet nee contrahit, cum non habeat in-tentionem fe obligandi , 8c fi putat fe votiere &conrrahere , fallitur, quia votum, 8c contractus ilquid funt , obligationem pariunt, & obligatoriahint: vndc cum nolit fe obligare,non vult votiere,nee contrahere , & fi putat fe vouere , aut contra-ctum cclebrare,fallitur, quia per intentionem nonfe obligandi deftruit intentionem contrahendi.Secundö , quia obligatio non relultat ex folo fonoverborum, fed ex confenfu voluntatis,& intentio-ne contrahentis; vt late probauimus tom. 1. Deca-logi , vbi egimus de voto. Tertio , quia Deus, quiferutator eft cordium(vt diximus) magis refpicit adcogitationes , & fpontaneas voluntates, quam adactus extcmos,capfi quandoquid'm t$.q.6. Tene-ris tamen,vt dixi, in confeientia ante vllam iudicisiententiamde damno fi quod forte alteri parti de-d;fti bona fide coutrahenti; ne dolo,& fraude tua,nocumento fis alteri, & ne commodtim ex mali-tia reportes , aut tibi fraus tua patrocinetur, cap.cum Afofiolica , de refeript. cap.ex tenore, todern tit.<tdfi,iem > cap.(x Htterü^e emtumac. l.quotiet , §.qui

dolo, ff. de probat. Et in foro externo ; 8c ad hancreftitutionem, & ad ftandum contractui obligabe-ris : quia, vt'iam probatum manet,forus externusfolüm verba 8c figna externa confiderat, Sc nihilcurar de actibus oecultis , Sc intentionibus in-ternis.

Si contftftum aliquem cum alio iniifti abfqueanimo,& intentione contrahendi,vel te obligandi,feu abfque confeniu , & poftea conienfum adhi-buifti requi'jtum , dum alter contrahens perfifte-bat in confenfu dato, & illum non rcuocauit,ccn-icbitur conualefcere contrarius, & ad illum tene-beris. Ratio eft , quia illc confenfus , qui debuitpriüs adclfe, Sc nunc adeft, fufficienter fuit expli-catus per figna,& verba extcrna,qnx pra^ceftcrunt.,8c folüm deficiebat confcnfus,qui modo non defi-cit. Itadocent Nanarrus in fumma Lat.cap. 22.tium.\ 1. Sylucfter verb.rndtrim.Z.qudß.i 1.Sanciuslib.x. de matrim. dijput.^i. Gregorius Lopez /. 1 f.tit.i.partit.4..verb.leplugmeje. Neque obftacregu-la iuris, quafewclfuvt inualida , non pojfunt pofleatraÜu temporii conualefcere : quia ea regula loqui-tur de his contrafti'ous , quos ins pofitiuum ex de-fectu alieuius folemnitatis qua: tamquam formarequirebatur, inualidat, quia ea folemniras iurisnon poteft poftea perconfenlum partium fupplcri;non vero de illis, quos ins nauua: ex defe<äu con-fenfus irritat; & fi de iftis etiam loquitur , exignaabfentia defedtus veri confenfus non debetobefle,licet obfit diuturnus j quia.qui parum diftat, nihildiftare videtur, & qui ä nobis parum abfuit, nihilabfuifle dicitur, vt eft commune iuris peritorumaxioma. Si vero vterque contraxit fine conienfu,8c voluntate contrahendi, & fe obligandi,& poft-ea confenfum nouum prajftent, runc de nouo cen-fentur contrahere, Sc cum figna Sc verba externaprxcefterintjnihil eft,quöd de nouo repetantur.

Si voluifti contrahere, non tarnen voluifti te adtalcm contradum obligare,diuiduntur auc~tores,&opiniones.Prima docet te manereobligatü.Primo,quia, qui vulc caufam, neceirario viiJt efFec^um exca refultantcm : at obligatio neceflariö ex volun-tate contrahendi refultat , 6V ide6 , qui vult con-trahere , neceftariö vult fe obligare ; contractusenim ex fua natura obligatorius eft : acccllbriumenim fequitur principa\c,cap.acceJ]orium , de regul.in 6 3c g\o([a.ibi t verbo,vnde , & verbo^oriuntur , l ficum , §.17«* iniurumm, ff.fi quis cauttomb- Reino-fus obferuatione 6i.nur/i.6.at obligatio eft aecciloria,Sc infeparabilis ä voluntate contrahendi. Ergo quivult contrahere , neceftäiio fe vult obligare. Se-cundö , quia,qui vult vouere, aut iurate.quamuisfe nolit obligare , neceftariö obligatur iuxta com-munem Dociorum,quos ftatim citabimns. Tertio,quia fi fciebas(vt fupponimus) quod votum , Sc iu-ramentum eft Obligatorium , inintelligibile planeeft,quod vclis vouere , Sc nolis te obligare. Quar-t6,quia,qui vult antecedens, neceiTario vult confe-quens,/. 1 .§. x.ff.fi vfufruil.petat.ibhEt ideo fi vftts-fruttu* legetur , ntctffe efi , vt fequatur enrn aditw.Sed obligatio confeqiiiturcoutra(Stum,ergo inten-tum. Alias eftet in poteftatc contrahentis nollefe obligare ad contrac"him,auc vellc fe tantüm oh-ligare ad vcnialem , non ad mortalem culpam,quamuis materia fit grauiflima, & capax obliga-tionis mortalis. Tandem, quia dans formam , ne-ceiTario dar conlequcntiam adtalem formam : er-go d3ns,&: apponens voluntatem contrahendi ne-ceflariö(velit nolit)apponit voluntarem fe obligan-di» quia obligatio naturalitcrfiibpullular ex priorivoluntate. Hanc opinionem loquens de contractu

matri

4-