32 Beiträge zur lateinischen Erzählungsliteratur des Mittelalters.

Hec et similia ipse adducens tandem seni suasit quodresponderet. | Qui respondit] dicens: „ Tu quidem, fili, fortiter et

265 prudenter prosecutus es, intantum ut melius dici posse de Provi-dentia non putem. Sed quoniam iam tardum est ad hoc respon-dere, cras volo aliqua dicere, de quibus, si michi satisf&ctum fuerit,grade me fatebor debitorem.'' Crastino die, ut simul condixerant,conveniebant. Quibus senex ait: „Hie fuit hesterne disputacio-

270 nis sensus quod omnia, qae videntur, certa rnensura, arte formaqueet specie constant et sine dubio sajnent'is virtute facta esse cre-denda sunt. Quodsi mens et ratio est, que hec condidit, consequensest, ut racionis Providentia mundus gubernetur. Si ergo ostendipotest quod mens et ratio euneta condiderit, consequens est et ea,

275 que seeuntur, racione et Providentia geri. Si vero natura impru-dens et ceca gigrät universa, perimitur iudicii ratio. Quia ergoin hoc omnia pendent, non indignemini, si hec paulo lacius äiscutiet pertraetari voluero." Ciimque Aquila multa proposuisset, aitsenex: „Fili, sermonis tui, quamvis validi sint, tarnen non possunt

280 me fledere, ut aliqua, credam extra genesim ficri posse; scio enimmichi omnia genesis necessitate aeeidisse, et ergo michi suaderinon potest quod [vel] bene agere vel male in nostra sit potestate.Et si actus nostros in nostra potestate non habemus, non potestcredi futurum iudicium, per quod vel malis pene vol bonis premia

285 tribuantur."

Sequenti die congregatis Herum Clemens ita dicere cepit:„Dens per filium suum creavit mundum tamquam duplicem domumdistinetam. In superiori quidem angelicas habitare voluit vir-tutes, in isto autem visibili mundo nasci hominum multitudinem

290 dedit, ex quibus eligeret amicos fdio suo, cum quibus letaretur.Nee tales cos esse utique voluit, quod necessitate nature aliud:[quid/ esse non possent, sed qui arbitrio suo boni esse desidera-rent, quia, non est laudabile, quod non est dcsiderabile. Cum ergoDens iustus sit, qui hominum naturam fecit, quomodo fieri poterat,

295 ut ipse poneret genesim nobis contrariam, que hos cogeret adpeccatum, cum ipse nos velit esse bonos? Certum ergo est quodnon ob aliam causam Dens peccatorem punil, nisi quia seit cumpotuisse vineere, sed neglexisse victoriam. Idcirco non casu autgenesi fit quod mali sumus, sed arbitrio et voluntate." Ad

300 hoc senex: „ Flenissime, fili, ostendisti; sed ego, ut ab inicio dixi,huic inconiparabili assercioni tue a proprio, consciencia prohibeoraecomodare consensum; novi enim et genesim meam et coniugis

266 Sed quando.