Druckschrift 
11 (1878) Rußland; Lateinischer Unterricht; Sprache
Entstehung
Seite
691
Einzelbild herunterladen
 

Lateinischer Unterricht. 691

In den romanischen Ländern wird sie mit gleichem Eifer betrieben und die Jesuiten sindnicht die letzten, welche ihr gute Unterrichtsmittel geschafft haben.

In den deutschen Schulen wird die oratio lixata st soluta gleichmäßig geübt,argumenta tam xrosae guam lixatae orationis sind regelmäßig geliefert. Die Worte dessächsischen Schulplanes (Vormb. I, 8):Vnd wenn sie Etymologiam und Syntaxcs wolkünden, sol man yhncn Metricam fürlegen, dadurch sie gewenct werden Vers zu machen,denn dieselbige vbung ist sehr fruchtbar anderer schrifft zu verstehen, Machet auch dieknabcn reich an Worten vnd zu vielen fachen geschickt" *) klingen nach in den Kirchcn-ordnungen von Schleswig-Holstein (a. a. O. S. 36), Braunschweig (S. 46), Württem-berg (S. 88) und Sachsen (S. 285). **) Bei Sturm in Straßburg wird die Prosodiein der fünften Elaste gelehrt und alsbald xostarum solutis versibus der Anfang gemacht undx. 69(U heißt es Lloratiaua oarmiua oommutare non verdis, seä oarmiuum xeueribuslauäabils est et kruetuosum, multa uova oportet oouelsre carmina. In Brieg beginntdas artiüeium versäum oompoueuclorum mit der zweiten Elaste und in der ersten sollendie Schüler auch in lixata oratioue maius kacers robur (a. a. O. S. 310) und ebensoin Magdeburg (S. 416) non abs re köre vicletur, si clistioliis soribeuäis aliguiexeroersntur, icl guocl vel data materia verbis trauspositis vel oouoessa gualidetseuteutia üeri laoillims passet, und in der obersten Elaste qualidst lrebdomads oarmenexlribsri volumus sumptum ex Usaiterio vel aliis oommodis materiis. Auch dieMethode ist hier (S. 419) genauer angegeben: hui xrimi txroues sunt, distiolrisexereeautur et nt kaoilitas adsit, materia xroxoui xotest vsrbis üsdem ssä traus-positis. ()ui aliguo xroAressi sunt, xsalmos sibi sumaut, Lxitlialamia, Lxioedia,existolares materias, xaraplirases ex Araeois poetis. 8iu§ulis lisbdomadibus exereerineoesse est st ssmel exi§i sutkecerit. Rührend ist die Hoffnung in Neu-Brandenburg1553 (S. 436): (juamguam versitioatoriae artis vel xarum vel niiril lraetsuusZmstaruut, speramus tamsu brsvi köre onm uostra opsra tnm disoipulorum diligentia,nt oarmiua gno^ne in bao olasse (die oberste ist gemeint) ooneinnsnt ao reddant.Videmus enim eos, gni xrosodias xraecspta didioerunt, liberius apud clootos loguianders. Oder die Anweisung in Brandenburg (S. 538): enin autem ad oarmen soridendumadolescentss liuius elassis ducendi snnt oommodissims, argumentum breve lruo speotanssimnl propouatur. lllateria kers sumenda srit ex snoris liistoriis vel alias petendaa rsbus illustribus et utilidus. Ostenclatnr eis ratio, Momodo xrimum a kaoilioribusinclmandum sit, nt liino xaulatim in xluridus et maioribus xrogrsdi lieeat. Wiedas erreicht werde, kann man in der Herzog!, sächsischen Sch.-O. von 1573 (S. 597 fgg.)finden. In dem folgenden Jahrhundert tritt darin keine Veränderung ein, höchstens inCoburg (Vormb. II, S. 27) intsrdum xarodiae ex Virgilio impersntur und in derMannigfaltigkeit der verlangten Dichtungen, wie 1615 in der kurpfälzischen Ordnung(S. 158) für die oberste Elaste: liuius euriae adolescentss suis lultos viribus itiuerieommittst poetieo xraeosptor, ut guibuslibet argumentis industrias suae psrioulumkaoiant. Llateriae in bis exsreitiis tales dandas, guae sumtae siut ex poetis ipsisst poetioas rsdoleant disxositionss, xlrrases, looos, tlguras: ut sunt dsnstliliaoa,Lxitlialamia, Ilodosporioa, kropemptioa, 8oteriea, Oliaristeria, blxitaplria, desorixtionssurlnum, montium, kontium, tsmxsstatum ete. Hie si inventio xoetioa xroxosito argu-mento sit aäiuuota, videbitur siloi aäolssesns non aliter ae elara lues xraeeunts reotiuscertiusgus gressus kaesre: omnia«pue Irao rations reotius traotare xotsrit guam si inosrebro suo omnia invsnieinla, äisxonsnäa, ornanäa esssnt aälrue ruäi nsoäumexeroitato. Mit dem dreißigjährigen Kriege begann in Deutschland die Verscmacherei, diekeinen Vorfall im Leben des Einzelnen ohne Dichtung vorübergehen ließ und die bis in dieMitte des vorigen Jahrhunderts sich erhalten hat. Die Schule mußte die exereitia stili lixatipflegen, wenn dieselben auch weniger zahlreich werden, wie in Hessen (Vormb. II, S. 186),

*) Vgl. auch Oorp. Itskorm. I. p. 573. Vormbaum I. 197. 198.

**) Griechische Verse habe ich bloß in Augsburg und Stralsund gefunden (Vormb. I, 453, 496).