102
Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters. Erster Teil.
Gregors nicht wenig Abschriften genommen worden sind (Pfeilschifter
S. 105—109). Die Form dieser authentischen Ausgabe 1 ) war die Einteilung
in zwei Codices oder Bücher von je zwanzig Homilien. Die wichtigste
Unterlage für diese Aufstellungen bietet der Brief 4, 17 a (Bp. 1, 251) an
Secundin und zwar die Stellen: lnter sacra missarum sollemnia ex his quae
diebus certis in hac ecclesia legi ex more solent, savcti evangelii quadraginta
lectiones exposui. Et quarundam quidem dictata expositio adsistente plebe est
per notarium recitata; quarundam vero explanationem coram populo ipse
locutus sum, atque ita ut loquebar excepta est. Sed quidam fratres sacri verbi
studio ferventes antequam ad propositum modum ea quae dixeram subtili
emendatione perducerem transtulerunt. Quos rede ego quasi quibusdam familicis
similes dixerim, qui prius escas edere appetunt, quam cibi plenius excoquan-
tur . . . Easdem quoque homelias eo quo didae sunt ordine, in duobus codicibus
ponere curavi, ut et priores viginti quae didatae sunt, et posteriores quae
sub oculis didae in singulis essent distindae corporibus . . . Editae autem in
scrino s. ecclesiae nostrae retinentur, ut si qui forte a tua fratemitate longe
sunt, hie inveniant unde in his, quae emendatae sunt certiores fiant.
Die Hss. sind auf ihre Zugehörigkeit zu einer der beiden Ausgaben noch nicht unter-sucht. — Beide Homiliensammlungen waren vorhanden s. VIII in St. Wandrille (B. 1, 33.4, 14, s. IX (Evangelien) in Staffelsee (B. 5, 7), in Reichenau (B. 6, 90—96), St. Riquier (B. 11,52 ff. 60 f.), Konstanz (B. 15, 136 ff. 144 ff.), (teilweise Köln B. 16, 21), Würzburg (B. 18, 66.169—178), St. Gallen (B. 22, 72—75. 89—91), Oviedo (B. 26, 9), Cysoing (B. 27, 16 Ezechiel),Benediktbeuern (B. 30, 8 = Monac. 4542 s. VIII Evangelien), Lorsch (B. 37, 229. 230. 231 f. 242;unter diesen waren die Stücke zu den Evangelien in N. 242 wahrscheinlich nach der erstenAusgabe), s. X (teilweise) in Eleury (B. 29, 42. 52), (teilweise) in Regensburg (B. 42, 173 f.),s. XI in Bobbio (B. 32, 98—107) usw. Alte Hss. z. B. für die Evangelienhomilien Monac. 3731s. VIII (angelsächs. Schrift), 4542 s.VIII (Geschenk der Königin Kisyla), 6263 s. IX. Ueber-setzt ins Französische finden sich Hom. in Ezech. I 1—12 im Bern. 79 s. XIII, Anfang: Oiencomencet li prefai del bieneurait Ghregoire apostoüe de Borne a son tres chier frere marienl'eveske. Althochd. Glossen finden sich in Monac. 6028. 9573. 14689. 18140. 19440. Vindob.2723. 2732. Augiens. IC. Eine französische Uebersetzung der Homilien befand sich zu An-fang von s. XV in der Bibliothek des Herzogs Jean de Berry (Delisle, Le cab. des mscr.3, 181 N. 123). Ausgabe der Evangelienhomilien angekündigt im Corp. SS. eccl. lat. vonG. Pfeilschifter. Zu den Homilien s. Dudden 1, 252—257 und 2, 17 ff.
Dialogi. Im Juli 593 sehreibt Gregor (Ep. 3, 50) an Bischof Maximianvon Syrakus (Ep. 1, 206): Fratres mei qui mecum familiariter vivunt, omnimodo me compellunt, aliqua de miraculis patrum, quae in Italia facta audivimus,sub brevitate scribere. Ad quam rem . . . indigeo ut quaeque vobis in memoriamredeunt, quaeque cognovisse vos contigit, mihi breviter indicetis . . . Et hocergo et si qua sunt alia tuis peto epistolis imprimi et mihi sub celeritatetransmitte. Zur Zeitbestimmung dient ferner Dial. 4, 26 (Migne 77, 361C)In ea quoque mortalitate quae ante triennium hanc urbem vehementissima cladevastavit und 4, 36 p. 384 B Ante triennium quoque in hac pestilentia quaehanc urbem clade vehementissima depopulavit, sowie 3, 19 p. 268 C quia antehoc fere quinquennium quando apud hanc Romanam urbem alveum suumTiberis egressus est. Dies würde auf 593 führen, da 589 der Tiber austratund 590 die Pest folgte. Hiermit stimmt, daß in den Dialogen Bischof
') Ein authentisches Exemplar war auchvon den Moralia in lob in der päpstlichenBibliothek, wie aus einem Briefe Gregors vomJ. 602, nämlich 12, 6 (Ep. 2, 353, 4) hervor-geht: In parte autem tertia lob in eo versu in
quod scriptum est Scio qicod redemptor mensvivat, suspicor quia praedlctus frater etcoepis-copus Marinianus mendosum codicem habeat.Nam in so 'inio nostro isdem locus aliter habeturquam hunc in aliorum codicibus esse cognovl.