In Lib. quartumDiofcoridis. 4 yj
Jdeo inflammationes omnes cataplafmateadiuuat. ulcera in oreerumpentia,putredines,gingiuas,tonfillasque perfanat. Succus ex hiscolligitur ad oculorum medicinas. Semen dum recens bibitur,calculofis iuuamentum affert. Drachmaterreftris tribuli pota, illitave, iiSos a uipera recreat:con-tra uenena cum uino aptifsime bibitur. decoc^um eius fparfum pulices necat. Thraces qui ad Stry-mona amnem habitant, virenti tribulo equos faginant: & e dulci femine & efculento panem,quo ve-fcuntur ,faciunt.
Etsi unumduntdX4t,TribuliterreftrisgenuidefcripferitDiofcorides-,duotameni-iusgenerddTbeophrd= Tribulicon-flo reiduntur lib. v 1. cap. v. de pluntarum biftoru, bis uerbis. Tribulo pcculiare eft, utfi-uftum gerat aculeatum. '* deraao "* 0 Eius duo funtgcneru: unifolium eft ciceris, alteri aculeatum. Vtrunque terrejlre, er furculofum: feriusgcrminat,cui infilijs funt aculei, imgtiq; boc apud fepta uiUarum erumpit. Semen prxcoci fcfamce figura cernitur: alteri,bocejl ferotino, rotundum, nigrum,filiquis inclufum. H<ec duo terrefirisgcnera Tbeopbrajlo. Tribulum, cuifulia por=tulac£ Diofcorides afiignauit,memini me uidiffe Venetijs in maris litore prope diuiNicolaifaceUum. At bunc,cuiushicfiguram exprompfimus ,Vifismifit adme LucasGbinus Yorocornclicnfis medicus rci hcrbariz peritifiimus.
RuelluK Tribulum aculeattim Tbeophraftieam plantam effe arbitratur,quam Ketrufci uulgo uocant Cacatreppo = Ruel. error.la, ea fortafje ratione dudus,quod prope torrentium, er fluminum ripas proueniat. Verim cum lateat nos foliorumeffigics, c[u£ a Theopbraflo illi tribulo non redditur,atque etiam conflet hanc plantam furciilos non mittere, ncquefihquamjirre, in qua intus claudatur fcmcn, cogor ommno a RucUio diffcntire. Noflrates fcpldfiarij huius radicesmeUe , cr faccbaro condiunt, eryngij eas effe exifiimantes. Qua in re hauddubie iUifaUuntur, ut fuperiorilibro incryngio oftendimus. Sedad Tribulosrcdeamus. Aquaticumgenus in plerisq; Italice fluminibus, er lacubus prouenit, prcefertim in agro Mdntuano ,zr Ferrarienfi: neq; folum in dulcibus aquis gignitur; fed etiam in mari . Hoj tri-bulos Venetijs inforo uendunt, quos marinos appeUant, ut qui in lacunis illis uicitiis enati inueniantur . Ex hti porroquiperegre proficifcuntur, uerticiUos faciunt, quibut fuas preces enumerant, coUoq; gefiant, ut maiorem pr<e fefcrantrehgionem,nedicambypocrifim. Nonnulli fru(lu,qui cafianeisrefirt fimilitudinem,fub cineribus calidiscofto, nonfecus, atque iUis pro bcllarijs uefcuntur. T ribuli utriufq-facultates perttrinxit Galenus lib. v 11. fim-plicium medicamentorum, ubi fic inquit. Tribulus ex bumida effentia modice frigida, er ficca non mediocnter eripfafrigida componitur. In terrcftri tamen fuperat terrcum frigidum, quod cr adftringens oficndimus: in aquaticouero aqueum. Propter utrunq; itaque er contra phlegmonarumgenerationes, CT omnino contra omnes influxus congruunt. Porroterreflris fruftascimtenuiimfitpartium,potuslapidesinrenibus comminuit. TgiJ&oAor \tP=f 0 G&ios fic Greci,Tribulus terreflisLatinisdicitur: Italis,Tribolo terrejlre. TfljSoAo? tvvtyot Grxce,Tri=
bulus aquaticus Latine uocatur: Italicc, Tribolo acquatico . A=rabicefimpliciter tribulus Hafacb ,feu Haferk appeUatur: H(=fpamce ,Abroyos ,C? abrolbos.
t Uocinlocoitaequidem leguntuulgata Gr<eca exempla=«ria,fed Oriba/ius lib. x 11.itemq; uetufius Diofcoridis codex ha-bcnt {jLOCHPci. qua uoceTribulum tcrreflrcm uiticulis longis rc-prxfcntant. Id quod etiamfttis plantte piftura demonfirat*
x o
T ribuli uireiexGaleno.
Nomina.
SAXIFRAGA.
X&$ll'tyQLyov.
C A
SAXIFRAGA.P. XV.
t Sarxiphagon aliqui farxiphragon,alij em-pctron, Romani faxifragam vocant. frutex eft furculo-fus, in petris, & afperis locis nafcens, epithymo fimilis.
Cottus in vino, mox potus, febrici tantibus opitulatur:ftrangurise prodeft, fingultum fedat,calculos vefics fra-git, &urinamciet.
L1 c e t omnibus huius xtatis rei herbari£ peritis fatk Saxifrags co-fuperq; perfuafm ejfe non ignorem, hoc Saxifi-ag£ caput Dios fideratio.fcoridi iUegitimum effe, quod Latina nomenclatura contra fcri^ptoris more Gr£ce profiratur, tamen cim in omnibus fire Gr<e=cis exemplaribus habeatur, id mibi quoq; difiimulandum non pu-taui: eaq; maximc ratione, quod eam plantam babet, nouitcfcItalia. cuius ufus pr<ecipue expetitur adrenum, cr uefic£ cal=culos comminuendos, cr ad urinam rcmoratam ciendam. Ea inHetruria pluribus locis c durifiimis erumpitfaxis ,folijs capilla=ribus, epithymo non difitmilibus, pr^fertim Argentario pro-montorio in maritims noftris. Inuenitur quinetiam in agro Gon=tienfi quibufdam faxis enafccns, iuxta Sontij fluminis ripam, quaSalicanorure itur Canalum. Sedaliquis fortafic obijciet ,hanc
T 2 pletntam