Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
429
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

1 o

10

CARDO SANTO.

In Lib. tertiumDjofcoridis. 429

loco ipfit tdntum A fraftyli. C£tcrum hittcnus iti Itxlu, ut ingcnue futcar, Atruftylida tion inueni, ncq- cam ab nli*

quo repertum effe fcio. (jujnuit non iuero inficiss, quin ea pofiit etiam in Italia nafci. Equidem pluresuidi plantas

aculeti borrcntcs, qux illius notis pulchre refyondcbant: attamcn ex ijs nuUam unquam nadus fum, quafolijs carni

adhibitk ftnguineumfuccimfunderet. Credidit Ruelliits alteram Cnicijyluejlris fpeciem eam nimirum effcflirpe,

quam herbariorum uulgus Carduumbenedictum, uclfanftum appellat. Quam profcfto opinioncm baudquaquam im-

probandam puto. quandoquidcm Cardum bencdiftus uocatusfolo procumbic denfafoliorum coma, o~ quodammodo

humicaulvs cernitur. quinetiam fruftumgignit amarum, barbjeq^ modo hirfutum: er caulcs profert foncbi modo ru*

bentes. Vt cx ijs notis accuratius expenlis, quibus prorfts conuenit Carduo bcnedifto cum altero Cntci fyluejlrisge

nere, ml mirum fi cogor mutare fententiam, cr hoc quod alus negaueram, nunc plane afferere non dubitem. Scd Ruel. lapfus.

certe KucUium mirarifubit, quod tamfacilc ajfertierit Carduum benediftum uocatum fanguincm ex fcfundere. Ni"

etji ego millies periculum fecerim; nunquam tamcn euulfofolio, ucl ramulo fanguincm e uulncre profiucre compert.

Vr.eterca fi concedamus, quod RueHtus uera rcfrat, id niaxime ipfius repugnabtt fcntcntije, ckm tam Theopbrajlo,

quam Plinio nullum Cnicigenus fanguincmfundat: quontam id Atraftylidis cji proprium. Htncitaq• palamfieriar=

bttror, Kuetlium, alioqui doftifimum, turpitcr confudiffe Atraftylidts hifioriam. Quippeli,utfuam tucrcturfenten

tiam, ajferere uoluiffet, Atraftyltda effe primumfylucjiris Cnicigenus, lUud quidem fuccumfunderefanguinis infiar

fcribere debuiffct ,non autcmboc, quodCarduumbcnediftumejfccenfcmus. Ncquectiammihi,utUbereliceat Fuchfij opin.

quod quifq-fentit dicere,placct F uchsijopinio. qui libro primo dc compofitione mcdicamcntorum, ©~ infuisdeplan le P roblu -

tarum hiftoria commcntarijs, CardiMm benediftum uulgo nominatum Atraftylidcm htrfutiorem cffe cxiflimat. hirfu=»

tiorem dtxt, quoniamkduas ejjc conjiituit Atraftylidis fyccics, nempemittorem alteram,alteram hirfutiorem: ta*

metfi tum Diofcoridi, tum Thcopbrajio Atraftyhs urnm duntaxat fitgenus. quod, quantum reor, Carduus benedi*

ftus non ejl. Siquidcm hic nec fanguineum fuccum fundit, nec in imis uirgis unquam utfitur nudut: quinimo uirgas non

profrrt,fed caulcs lentos, quibm bumi fzre reptat, uel potius folo procumbit. Sed pojiquam in hac nojira Atra»

ftyltdis, er Cnicorumfyluefirium difquifitione,fermo incidit de Carduo bencdifto, non ab re hic de miris eius atque

excellentibus dotibusnobis differendum cfi. Eftigitur c a r * C*rduibe#«-D v v s Bencdiftus itauulgonuncupatus,plantanuUishoctem di&i"1"*.pore non cognita. Seritur pafiim in hortis,fapore admodum ama*ro, quod terreis conjiet partibus calort quodam attenuatis. Ma*gni nominis^magn^q- exijiimattonis planta ejinonmodo apud ltalos; fcd etiam apud exteras nationes ,pr£fertim contra pejitlen»

. tiam: item aduerfus uenena lethalia, tam interius fumpta, qttamy uenenoforum animalium iftibtts, aut morjibus impofita. Sananturbac hcrba quartana laborantes, aut alijs Jrbribus detenti, quarumI tccefiiones cum frigore aducniunt. Id cnim pr.ejlatur hauftp eiusdccofto, autfiiUatitu aqua, aut pulucris dracbma pota. Vrxfianttadcm comittaltbus infantibus eodem modo bibita. Herfc^ deco*ftum ex uino fumptum ilium, cr renum dolores mulcet, c r ctte•ra uentris tormina fcdat: fudorem cit, alui tineas necat,cr uteriuttijs auxiliatur. Herba ipfa tam reccns, quam ftcca cr pota, crextcrim admota, contumacia ulcera, o~ qu£ cacoethe uocantur,fatiat, cutcq; obducit. Quamobrem decoftts mtfcetur,qu£ e /1*ig/10 Guaiaco ex uino, et aqua ijs parantur, quoslues GaUica cor•ripuit. Planta, qux Gra:cis ocVf ^JtTvAir, Latints ttem Atra* Nomina.ftylis, er F ufus agrcfits appcUatur: Italis ,Atrattde.

noAi/WHPOLYCNEMVH. CAP. XCII.

Polycnemon , frutexeftfurculofus,folijsori--gani :caule,utpukgij,geniculis multis intercepto.fineumbeila, tenui tamen in cacumine corymbo, boni odo-rjs,&acris. Vulneribusagglutinandis recens,autari-dum, cum aqua efficaciter lllinitur: fed quinto die foluidebet. ad urinse ftillicidia, ruptaque cum uino bibitur.

. Poly cnemvm haftcnm, qttcd cgo quidcm ipfum co* Polycnemi

gnouerim, non repcri, ncque uidi i'i Italia . C£terum etfi inibi nonmtlU inueniantur, atquc ctiam a qutbufdam pro couiideratio.eo oftendantur plant£, qu£ atiquibus notis Polycnemum quadantenus refirre uidentur; cum tamen plttra etiam ijsdcftnt, qu£ in Polycncmo rcquiruntur, quam ut pro uero probari pofiint, non equidcm quicquam tn boc certifiatue*re aufm . Vndc Catitts ipfum inter a 'ias ignotat plantas collocandum effe duxerim,donec ahud certius compertumfue

rit. Scdfi quis intcrim Poiycnemi uires ex Galcno quot}• fcire defidcrat, is ltb.\ 111 . fimpl. medtc. tllis ita paucis Viresex Ga-

rctulit. P olycnemon deficcat, c r excaifacit fecundo exceffu. I taq^ cr ob id uulnera glutmat. Httic plant£ no* ' e £.° 0 ' rini>

mcn Gr£cum, tto A vkvh ^ o t : Latinum fimditcr Polycncmum: Italtcwm, Volicnemo. 0,1 ' in

KAi't'o*