Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
428
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

428 And.MatthioiiComm.

Tuch. error. ( pacc tMtcti Tuchuj cruditifiimi dixerim, qtiem conftdt ex fuis commcntarijs hdnc lubuifje fentcntim ) qui putdntAfclcpiadd edm cffe phntdm, quam uulgm hcrbdriorum Vincetoxicum uocdt. qit£ frequcnter iit ftxofis, cr dfperislocis prouenit,Uui ddmodum cdttlc: folijs lduro dcutioribus: fiore dlbo, mufcofo: cornictiUs tenuibus,oblongis: rd~dictbtis innumcris, dlbicdntibus. Qudndoquidem hum cum folid, tum rudices nutlo odore commenddntur: fioresui*rm dliquod non rcdolcnt: femen non eft fecuriddcx fimile. Adde ctidin, quod ex Ortbdsij leftionc Afclcpids no pro=ftrtfvUd longd. cui fubfcripfit MdrceUus interpres,fretus furtaffc, utfolet, probdtifiimit excmpldribui. P rxteredantiqttifiimUs codcx mdnu fcriptus de rddicibus non legit zroAAaV, hoc eft, multdf,fed tdiitum Ai7f[oL?, SiaSer, idcft, tenucs, odordtM. Sunt tdmen qui Vincetoxicum hoc uencnis mdxime dduerfdri fcribdnt: quin cr frdfti/i, cr dbalto ieuolutif duxilidri,fi contritce in puluercm rddices ex uino fumdntur. Uds prxtered Uudibus effcrunt dd rndm«mds d pdrtu turgentes, prefertim ubi Uc in cis coierit: in quorum ufu rddiccs ipfis decoquunt, quds deinde cum po= 1 •lcntd mdmmis illinunt. Scd pcrperm, quod hoc Afclcpiddis fit proprium. Caterhm non defunt,qui illdm humi re=pcntcm herbdin, de qud dittcd diximus, pluribus celcbrentfdcultdtibus, prxfcrtim dd thordcis, er intejlinorum uul-nerd. qudmobrem potiones ex cd mdgnd opinione fdtlitdnt, er fuccum eius in ungucntis ddmifccnt: nditq- uulnera=rideft,crglutindtorid. AfclepiddvsmeminitquidcmGdlenus libro v t.fimpUciummedtcdmcntorum, fedmhtl deeius uiribus dijfcrcns, fic tdntum inquit. In tertio Diofcorides de hdc herbd confcripfit. at nos eius nondum pericu*Nomin». Iwmfccimus. Ed Grtcce otUK.An «riotf, ut etidm Ldtinc Afclepidf nomindtur: I tdlicc, Afclepidde.

AVffltJtMlV. ATRACTYLIS. CAP. XCI.

Atractylis , fpinaeftcnicofimilis,foliamult61ongiorarcrensinfammisuirgis,magna 10partenuda,afperaque,quafceminxprofufisutuntur.capiculain cacuminefpinis horrent:flos lu-teus, quibufdaminlocis pr.rpureus inuenitur: radix tenuis,fuperuacua. Coma, femen,&foliacumpipcre, & uino teruntur utilifsimecontrafcorpionum iftus. Percuifos tradunt, quandiu ea teneaturherba,nullum experiri dolorem, ipfumque depofita ftatim recrudefcere.

Atr»flylidii E rrant hduddubie,utmedquidemfirtopinio,KueUius, cr Hermoldtts:quippequiexiftimducrintAtrd^confid. ftylidd effe Cnicum fylueftrem, cuius primo loco meminit Theoftrdftus lib. v1.cdp.1111.de pldntdrum hijlorid. SL*Ruel.& Her- quidem mdgnam ego intcrfylueftrem Cnicum , er Atrddylidd inuenio dpud Theophrdftum cjfe differcntidm. Q uodmolai «rror. ut omnibus perfjticuum effe pofrit, ijs prxfcrtim, qui dliter fentiunt, hlc Thcophrdfti ucrbd de Cnico, Acdnid, er A»

trdttylidefubijciam. Cnicum, tnquit,fylueftrt, urbdnoq- difcernitur. Sylucftris generd duo notdntur: dlterum urba ' 0tto ddmodumfimile, rcdicdulius tdmen: qudmobrem co muliertan prifcdrttm nonnuUs pro colu utebdntur.fr uttirntnigrum,mdiufcuium,dmdrumq; pdrit. Alterumgenus denfum confidt, cdulcsq; foncheos proftrt, quodimmodo hu~micdulcfit: nam proptcr fvkorum moUitidm declindtur, procumbitq- dd drud . fruftum dmdrum ,frequentem, bxr»bcety modo hirfutum gignit. Sunt dinbo feminofd, ucrumfylueflre copiofiusfert. Eiuspcculiare pr£ dltjsfylueflribuseft, quod illd duriord, fjnnofiordc[; urbdnis proueniunt: hoc autcm mollius, dc hcuius conftdt. Acarnd quodd ftm=pltci rdtione exprimi licet, dfpetlu cnico urbdno fimilis eft, colore ftduicdns,fucco pinguis. Eufus dgreftis (fic enintAtradylidd Latiiu nomindrunt) his cdndidior ejl: hdbetq; peculiare, quod infvlijs euenit. decerpta enim, cdrniq; aliata, fuccum fanguineum effundunt: qua de caufd <$ovos, id eft, cruor d quibufddm fpind h£c eft nomindtd. grdUis e*tiam odore, cruoremq; rcprtefentdns. Sero perficitfruttwm, dutumno cnim . er quidcm in totum (utfummdtim pro=pondm) uniuerfa fpinaccorum ndturafruttusferotina exiftit. hac Theophrd/lus. Ex quibus ucrbis fdcile cognofci 40poteft, in Atrdttylidis hiftorid dpcrte dberrdffe R ueUium, cim in tertio fuo de ndturd ftirpium libro affcrit, Eufumagreftem, hoc cft Atrdttylidd, nil dliud cffe Thcophrdfto, qudmprimum Cnicifylucftris genus. utpote qui non anUmaduerterit, quod A trdttylis Theophrdfto dlid eft a Cnico fylucftri pldntd: quanqudm lUifortdjfc non dbfimilis, crcui id Untim infit proprtctat, ut cfolijsfuccumfdnguineumfunddt: id quod nullo Cnicigeneri tnbuitur. Errjndi eicccdfionem, meo quidem iudicio, przbuit Pltntus, quod lib. x x 1 .cdp. x v.fylueftrem Cnicum d quibufddm Atratty=lida uocari tradiderit. Vbtpoftquam commemordffetnonnuUtx fpinofa pldntds, quibus Aegyptij in cibisutuntur, dcCnico tdndem in hunc modum dtfferuit. Multds prxtered, inquit, ignobtles hdbent plantds. Sed mdximc cclcbrdntCniconItdlice ignotdm, ipfisdutem oleo, non cibogrdtdm. Hocfdciunt exfemine eius.Bifferentidprimdfylucftris,Cr fdtiuce. Sylueftrium du£ fyecies, una mitior eft,fimili cdule, tdmen rigtdo, exilis. ltdq; cr pro colu dntiqu£ mu=lieres utebdntur. qudm quiddm dtrdttylida uocant. Scmcn cius candidum, crgrande, amarum. Alterd hirfuttor,to~ f »rcfiore cdule,cr qui petie humiferpdt, minuto fcmine. htc Plinij uerba. Qu£ etfi quidem certamfidem fdcunt,pri~mm fylueftrk Cnicigenus d quibufddin Atrattylida fuiffeuocatu; non tamen propterea affirmant, Atrattylim effeCnicumfylueftrem. Atrdttyhdis deinceps fpecidtim meminit ipfe Plintus cdp. x v 1. eiufdem libri,cum inquit . Acdrs.nd colore tdntim rufo ( d fcolymo fcilicet) diftinguitur , er pinguiore fucco. Ident erdt A trdttylis quoque, nifi can-didior effet, cr nift fanguineum fuccum fundcret. qud de cdufd phonos uocdtur k qutbufddm. Odorc etidm grauis ,fcro mdturefcente femine, nec ante dutumnum. quditqudin id dc ommbus ftinofis dici pofiit. hdttenus Pltntus. Ex ijsigitur omnibus merito coUigendum effe putducrim, lcgitimdm Atrdttylidem nuUum effe fylueftrfc Cnicigentts ,fcda=■liamper fe pUntam, nempe iUam, qudpro fufis prtfc£ utebantur muliercs. Quodfnc ammaducrtens T heodorusfui Gr£ci idtomatis perittftmus in Theophrajli uerfione, Atrattylidafufum dgre(tem interpretdtur, non dutem co*lum, ut primum dgreftts Cnicigenus uertendo, ex dntiquo ad colos ufu, id Colum agrcftcm rette cognominari pojfctnonflrauit. Qud in rc is plane decldrdffe uidetur, prifcds mulieres dgrefti Cnico coli uicefuijfe ufa ,fuforum uero