Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
393
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

io

In Lib. tertium Diofcoridis. 595

fecuttdi. Cortex rddicis exiccatoriwn fimul, er excalfattorium ejl medicmentum: fed minus quhn fuccm. quin ernonnuUm habet abjicrgcndifacultatem. Q uare eo quoq ; utimur e r ad offa denudata, et ad ulcera maligna, er con=tumacia. sufficienter enim talia carnem procreant , fcilicet abflergendo fimul, cr deficcando, nec ita magnoperccalfaciendo :qiu: omnia ad carnem generandam neceffaria funt, uelut in librit dc curandi ratione oftendimus. Yru-ftus calidm er ipfe efi, ac menfibus moucndis medicamen accommodum. C<cterim nefcio, quo pafto nuncfire omnesex more non panaces,fed panaca herbam hanc uocitent. Panaces autem Afclepium mimts efi calidum fupra diclo pattdce: quamobrem eo, cr floribus eius, er femine melli mijiti ad ulcera, phymata, er phagedsnas utuntur. Pana=cesueroChironium er ipfum fwulcm prxdiclo facultatem pofiidct. hiec Galenus. Porro dcijcit Panacis lacryma( ut duthor efl Mefues) a rcmotis corporis partibus, praf :rtimq; ab arttculorum compdginibus, lentam, craffam,contumacemq; pituitam. Cerebrum, er neruos expurgat, prdccipuecimfrigidis torqucntur morbk . ■czotixKtr hf oc'sxAaov ficGnecis, ut etiam Latinis Panaces Heracleum, nominatur: Arabibus, Steufir, leufir,fiue Giaufir: Italis,Pdnace Heradco. Huiusgummt Grtccis o-sro7raVa£ dicitur: Latinis item Opopanax: Italis, Opopotuco: Hifpa*ttis, Opoponaque. TFoti/oour uero d <JHAH7r &o.'fic Grxceuocatur,ut Latine fimihtcr Panaces Afclepium :Ara=■bice, Panax Afchilibet: Italice, Panace Afclepio. 7raiiotH.fr dcnique y&^av&ov ita Gracis, Latinispariter Pana-ces Chironium appeUatur: Mauritanis, Panax caromon: Italis, P anace Chironio.

MyvSlKoV. LLGVSTICVM.

CAP. L I.

x o

?o

40

Ligvsticvm , quod alij partaceam, alij pana-cesuocant,plurimumin Ligurianafcitur,inmonteApennino A!pibuscontermino:vnde nomentraxit. Pa-naces incolae non ab re appellant, quoniam & radice, &caule Heracleotico panaci fimilefit, & uiribus eifde pr^-ditum. Gignicurinaltifsimis,afperisquemontibus,acvmbrofis, maximeiuxtafluenta. Cauliculum fertane-thi,geniculatum, tenuem , &in circuitu folia fertulsCampanje, molliora, odorata, prope uerticem gracilio-ra,&longe magis diuifa: in cacumine mufcarium,inquo femen dependet nigrum, folidum, & oblongum,fceniculo proximum ,guftanti acre, & aroma olens: ra-dix candida, Heracleotici panacis fimilis, odorata. Ra-dicis,(eminisque uis e\calfa£loria,concoquens. Pro-deftad inteftinos dolores, tumores,conco<5tiones: itemad inflationes,prasfertim quibus ftomachus turgeat: &contraferpentium iftus: vrinas,&menfes potutrahit.Eofdem pneftateffectus appofita radix. Semencumra-diceoxyporis, & medicamentis decoquentibus admi-(cetur.oriperquam utile:quarepro pipereutuntureoindigensead obfonia. Adulteratur femine quodam fimi-,li: quod facileguftu difcernitur:amarum enim eft. Alijfemen foeniculi, aut fefelis admifcentes, ligufticum do-lo uitiant.

Nomina.

F allvntvr aperte, ut mea quidcm fvrt opinio, qui In LLguftico' herbam uulgo hodie Leuijiicum nominatam, quam legitimum hip q uorun dam1 pofelinum cenfemus, putant cffc Ligufiicum hic k Diofcoridc re- error 'pr^fentatum, quod Galcnus unim litcrx mutationc Lil-yfiicumdppcHauit. Stquidem hoc caulc ajfurgit tenui, cr folijs fertuU Campan£ fimilibus. IUud uero caulcm profirt altum,crajfum, concauum, er geniculatum :fbha apij palu/lris cemuld, maiord tamen, ac etiam crafiora. Ctcterim quan=

5 o uis legitimum, ac ucrum Ligufiicum in Liguria, cuius Gcnua metropolis eji, unde etiam nomcn inuenit ,fiequentifii=mum proueniat,fitq; inibi adco uulgaris notiti£,ut ettts fcmine pafiim utantur incoluc in ciborum condimentis ; non obid tamen pcr c£tera Italt.-c loca kattcnus, quod fciam, dcfcm ceepit. Nafcitur in Ananienfibus montibus, quin erin Goritienfibus. Venetijs ctiam uideri poteji in horto Maphci medici clarifsimi. Galenus de Libyfiico dijfercns li- Libyflici ui-bro vii. fimplicium medicamcntorum,fic breuiter inquit. Ltbyjiici radix, er femen exgenere cxcalfacienttu funt, res ex Ga '*adeo ut menfes ciedtit, er urinas prouocent,j}atusq ; difcutiant. Quod Grxci Al-yvSlKoV, Latini fimiliter Ligufiia Nomin*.cum , er Libyflicum dicunt: Itali,Ligufiico.

Z7-«4tA?vof. PASTINACA.

CAP. L11.

P astinaca fvlueftris folia gingidij habet, latiora, fubamara: caulem reftum, fcabrum: vm-bdlam fimilem anethi: in qua flores inl untcandidi, & in medio purpureum quiddam,ftrmecroccu.radix digiti crafsitudine, dodrantalis, odorata, qnae co&a manditur. Semen potum, vel impofitum,

menftrua