6

And. Matthioli Comm.

Lupinorum S ervntvr tn Uetrurix Lupininonmodo ad alnncntorum ufum ,fed adagros impingUMdo{. Cieterumconfideratio. py £ ter fdtiuos Lupinos, fyluelirium in HetrurU innumcr£ cxoriuntur plant£, qute maio menfc in campcjlribus ui~funtur, jioribm rofeo colore rufefcentibii;. Satiui dulcoruntur in ltaliu,ibiq- frecjuentcr cduntur cum ftle. Lu~Lupinorum pinus (ut fcriptum reliquit Galenus lib. i .de alimcntorumfacultatibm) multiufiu lcgumcn ccnfetur. Elixut enim,ctcfaculc .es Gal. dcinde in acjua dulci, doncc omncm fibi ingcnitam exuat infuauitatcm, commadefadm, ita cditur cumgaro, ac oxy-garo, ucl fine his ctiam ,fale modico conditm: non uelut hordcum , cr aha multifariam injlrufta. Lupini dura, acterrcftrti fubjiantia cfl. Quocirca neccffario concoctioni repugnat, er craffumgignit fuccum: ex quo non probe inucnisconfitto,crudusproprieappcUatusfucctisaccruatur. Etlibro vi.jimplicium medicamcntorum,flcinquit.Lupinus cditur cofttu, multis ante dicbus in macerationc in aqua amaritudincm deponens :fitq; tunc nutrimentumfucci crafit. Cstcrum ut medicamentum ita prxparatus exgenerc efl emplaflicorum. At qui natiuam amaritudinemhabet, is etiam extergendi, digerendiq; uim obtinct. Interficit lumbricos tum illitus , tum addito mellc lindus, tumexpofca epotus. Quin er decodum cius lumbricos cijcercpotefi. Tum ctiamforisidentidcmpcrfufum, uitiligincs,dchoras, pufiuld<,cxanthemata Grxci uocant, pforas,gangr £tiM ,ulcera maligna,qu£ cacoethc uocant,iuuat,partimextergendo, partim citra mordacitatem digerendo, ficcandoq;. Expurgat iecur,cr lienem cum ruta,cr pipcrc fud=uitatisgratia affumptum. Elicit mcnfes, acfoctum cum myrrha, cr meUe impofitum. Porro Lupinorum farina fincmordicatione digerit: nec emm liuida tantim,fcd er choeradM ,cr dura phymata curat: fcd tunc in accto, aut oxy=mclitc, autpofca coquatur oportct, idq; pro laborantium tcmpcramento,ZT dffcttus diuerfitate,quod ex ufu ejl cli*gendo. Scd non eft pra-fcntis injiituti talia dtfiingucre. Digcrit itcm qu£ liuida funt. Et qu£cunq; modo diximv.s pr£~fiare pojfc dccottum, cadcm omnia efjxcit crfartna. Sunt uero etiam qui cam ifchtadicis cataplafmatis modo iUinut.

Nomina. Lupinus agrcfiis amarior cfi,ct ad omnia ualcntior domcfiico,eiufdem ger.cre cum ipfofacultatis. Luptnusfatiuusfic Latinis, Gr£cisSi^os Hptfor appeUatur: Maurttams,Tarmus,Arinus, fcu T ormus: ltalis,Lupir.o domcfiico:Gcrmanis,Vuickboncn,¥eigboncn,VuoIjfafcUbonen: Hi(j}anis,Entramuccs,0" Entramocos: Gallis,Lupitiis. L k=pinus uero agrcfiii Latiiw, flt^o? xygioi Gr£cis, er Italis L upino faluatico dicitur.

i o

zo

ToyyvM.

RAPVM.

Rapi confi-deratio.

CAP. CIIII.

D f . c o c t a Rapi radix halit,inflationem parit,hu-mentcm ac fluxam carnem creat,venerem ftimulat. Dccotto podagrae, pernionesq; fouentur: contritoque rapo,atqueimpofito iuuantur. Si cxcauatse radici rofaceum )oceratumadigatur,&ferucnticinere eliquefcat,exulcera-tis pernionibus proficiet. Cym$ eius decoftas mandun-tur, & urinam ciunt. Scmen antidotis,& thcriacis, pr£E-fertim qu$fenfumdolorisauferunt,anodynauocat,ido-neum eft: potum contra uenena falutare eft: uenere con-citat. Rapum muria conditum, minus alimenti fufficit:fed multd magis appetentiam recreat. Sylueftre rapuminaruis nafcitur. t Frutexeftincubiti altitudinemaf-furgens, ramofus,laeuis in cacumine. Folia fertlaeuia,di-gitali latitudine, aut maiora : & frucSum in filiquis caly- 4°culatis: cumque eorum inuolucra apcriuntur, alia intusfiliqua fpeftatur,quK quandamcapitis fpeciem prxbet.in qua femina paruula concipiuntur,foris nigra,intus al-ba. Additur in medicamenta, quibtis ad detcrgenda cu-tem in facie,totoque corpore,utimur: praefertim qux exlupini,aut erui,tritici,autlolij farina,fieri folent.

R a p v m inltalia uttlgo notifimum cfi, pr<efcrtim apudltifubrcs, ubi fiatim poji meffem £fiate, iunio, ac iulio menfibtts,in aruis fecundo feritur: deindc menfe oftobri, cum radix ad furn~mum cxtuberauerit, e terra eruitur. Satiuum in triplici recenfe»tur genere ,fcfilc, longm, er rotundum: tametfi litcris manda=uerit Plinius Itbro x v 111. cap. x 111. lottgum erraticum effe.

No/i omittendum natur£ miraculum, ex tam paruo feminc tri=bus pcne menfibus gignitur tam magna radix,ut ea aliquibus in lo=cis plus quam centends libras pendat. A t librarum triginta pondcrc nosfa-pius innumcra rapa uidimus in Ananienfidgro, longa, er colore purpurea. Rapum, c r radix (ut Thcophrafius eft auttor lib. v 11 .cap. mi.de planta-rumhifiorta (gaudcntfi-igoribus: erfic eadulcefccreputant,fimul'q; incrementuminradiccm, non in fblia ucrti.Aufirinis, atq; ferenis temporibus celeriter caulefcunt. Nurfinis Plinio palma, quod cofbrtajfe folo magnitudine,er iulcedine c£teris pr^Jlent. Alpittis,quibus rarafcgcs,rapa utilia admodum,ac neccjfaria habentur, tam in ho-minm alimentum , qum iumentorum pabuium. Qu£ £jiate feruntur, uindicantur ab erucarum iniuria, qu£ plc*

runquc

So