Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
161
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

InLib.primumDiofcoridis.

metttis , perfiCpe fcciffe comperio. Idcoq; nilmirum, fl ad h<ec omniu prxftdrc zizypha tradidcrit Auicennd: nanq ;fuo lentorc, dcftu, qu.t n-gre permeant, crafiitic ( ut rei ttcritds ddftruit ) fanguincm craffum rcddunt, qui flduzbilti rcdundintid tenuior, quampar fit ,rcdditur. Cian itaquc tradat Auiccnnd, zizyphd cr pcflori, cr pulmoniprodejfe , non temcrc qttidcm eum locutum effc crcdiderim ( utfortdjfc aliquiputant)fed lUud ea rattonc fcripfiffc,ut in morbis tantum culidis, cr acutis intelligcndnm effct, in quibus mcdia utiliter zizyphis uti pofiwt cr dcbcant.

Id qtiod cius ticrba apcrtc indicant, cim dicat, qudd fanguinem incrdffdnt. Neque cnim crat Auicenna adco igna-rus , ut datti iam prxmifis nefciretfubinde conclufioncm infvrre. Sed certe pulchrum, atquc tutum cffc iudico,qu6iqudndoquc cum mortuis luttcmur. Et quomam (utfcpe antea pollicitifumus) nulli medicorum fcdx, nec- huictnagis, quam illinofler animus erit addidus ,fed ucritati propagandjc, addam ex pra:didis rationibus cum Auiccn-* o ru,cos,meo quidcm tudicio,labi,ac faUi,quizizyphisfanguinem expurgari, ac abftcrgi contcndunt, quiq- ca ijscommifcent mcdicamentis ,qux pccioris affcttibus frigiditatc obortis parari foicnt,ut rccentiorum nonnulli:quizizyphis auUa corum habita rationc ad quoduis peftoris uitium indiffcrcnter utuntur , cr plcrunquc cum maximo4Cgrotantium difcrimine. C.tterim an Galeno Serica zizypha fint, dubitandum fancfucrit, ciim aliud Plinio fuif*fc rcperiantur lib. x v. cap. xim.ubific habet. Aeque percgrina funt zizypha er tuberes, qu.e cr ipfa non pri=dem uenere in Italurn. Rxc exAfica, illa ex Syria Scxtus Papinius, quem confulem uidimus, primus utique attu*lit, dtui Augufli nouifimis temporibus in caflrorum aggertbus fata,baccis fimtliora, quam malis: fcd aggeribus prs*cipuc dccora, quoniam cr tetta iantfylu<efcandunt. T ubcrum duogenera, candidum a colore Sericum dittum. Etlibro xvi.cap. xxv.Ab amygdala,inquit,proxtmeflorentarmeniaca,dcin tubcres,o~ prxcoccs:ill<e pcrcagrin£, htc coattie. I tcm Ubro x v n. ctp. x. Etzizyph£ ait, grano feruntur menfe aprili. T ubercs melius infc=

10 runturin prttno fylucfiri ,cr maio cotoneo ,cr incalabrice ,ea efl fpina fylueftris. hxc P linw. Columclla ta-tncn tuberum nufquam, quod legerim, mcminit ,fed ztzyphorum hbro 1 x. cap. 1111. duo tradidit genera, quodharumfloribus maxime delettentur apes, nempc rutilum, cr album. Q uofit, ut ftifticandumfit, P linij codicem hocin loco dcprauatum cfje .lUudfujpicioncm auxit ,quodinier Arabcs Auiccnna, er inter Gr£cos rccentiores Sy*meonSethi, duas zizyphi fpecicsfcriptismandauerint, er quad tamenin P Itnio utia tantumlegatur zizyphus. Vc*rum citm Attuario, N icolao Myrepfico, cr Symeoni Sethi (i^icpx, xsu ot( tot cnim modif

fcripta inucniuntur ) ca effe uidcantur, qu£ Galeno ferica, cadcmq; Auicenna:, Serapioni, alijsq^ pluribus MatirUtanis, mihi qutdem ftatuendnm uidctur, Galeno ferica non aliud dejignarc, quam zizypha. Ex his pr£terea omni*bui maximum effe argumentum crcdtdertm, in Pltnio hic fubejfc mendam , cr illi dc zizypbis id adfcrtbcndum cffe,quodde tuberibusdeprauate jvrtaffe legitur. Truttus prttni,qui kokkv^hao. Grxcis,Pruna Latinis appcU Nomin».j 0 luntur: Arabtbus, Anas, Auas ,feu Agtas: Italis, Prunc, cr succine :Gcrmanis, Praumen, P flaumen, er Kric-

chen: Hifpanis, Prftnas, Andrinas, cr A mcxcas : GaUis, P ru*ne. fruttus ucro, qiti Gr<ecis reccntiortbus, ,

H9U ^.v^dctcc, Lattnis ftmilitcr Nyxa ,cr Myxaria, atque e*tiam Sebeftena Mauritanorum imitatione dicuntur: Arabibus,

Sebefien, Mothcica, Mul.citd, cr Mokaita. Vulgo er offici*nis, Sebeften: GaUis, Sebefie. Fruttus praterea, qui itent re*centioribus Grxcis d ^i'v^i<$ct , er Galeno cnfi'=

x.ot, L atinis Zizypha uocantur: A rabibus, Hunen, Zufalzef ,feu Hanab: officinis, luiubx: Italis, Giuggiole : Germanis ,Rotburfibeerle: Hifpanis, Azufictfa: Gallts, luiubes.

KopxgOf. A R B V T V S.CAP. CXXXVIII.

A r b v t v s , fiuevncdo,arbor eft cotonex ma-lonon difsimilis,tenui folio:cuius frudus pruni ma-gnitudinem implet,nullo intusnucleo.huicmemxcy-lo cognomen cft. Maturusaut flauet,aut rube(cit:inefu acerofus, ftomacho aduerfatur, capitisque doloremmouet.

A r e v t v s in Hctruria frcquentifima prouenit, ubi uel Arbuti con-per hycmem perpetuis uircfcit frondibus. R<ec etfi Diofcori- fideratio.di reddatur malo cotone<e adfimilis ,magis tameti putaucrim, abeo arboris proceritatem reprtfentari cotonce, quam fblia, crcaudicis corticem. Veldeprauatus fortaffe(ut magis fufricor)efi hoc itt loco Diofcoridis codex: quandoquidem Serapio, Dio»fcoridts ipfius tejlimonio, Arbutum non defcribit in uniuerfumcotone£ malo fimilem , fed eam tantim profvrre fdlia malocotone£ minora. nec fcribit tenuia haberc filta, ut uulgata ha*bctDiofcoridis lettio. Siquidcm, utpalhn cJl,Arbuto Jolu in-

o 3 fmt