And. Matthioli Comm.

Lacc« Arabu quod k Cdncdmu Ldccam appcHct, c r cjuod drborii fitgummi, uel Idcrymd myrrhdnt qudddntcnus rcfvrens : <jucdct;opimo uaria. e tUm eius mcminerit Serapio, pofiqudm.de Diofcoridis et P duli Cdncdmo egit,his uerbis. Lacca (ut inquit Ifac<mrdn)rcs qusddm eji rubed,qu.t tcnuibiK lignoru furculkinbseret,fdpore non ingrdto. Coquitur l}£c,et inficiunturindc punni rubeo colore,qudm inftfturum chcrmcs dppellant.Quod ucro pojl infcdurdm fubfidet,cr infittoribus rc*mdnet, pdriter Laccdm uocdnt. Cxtcrim Ldccd cx Armenid defvrtur cxiccans, e r excdlfdciens ordinc fecundo.Vcntriculum, C-T iecur robordt, corumq- infdrftus cxpedit, liltricos iuudt, cr aqitMpellit. Eluitur ad mcdicamentdhdc rdtione. Kdmuli,qui hoc fcdtentgummi,diligentcrfranguntur, dc fubinde uqud perfundntur,in qud odordtus iuncii< drijlolochidfj; infirbuerint, deindc pijliUo dgituntur, cim uutem db dgitdtione refcdcrint,dqua leuiter dbijcitur.quod fi uiu tdntum lctione non pcUuccdt,fccundo item repurgetur, demum ficcctur in umbrd, cr reconddtur in udjeuitrco. h£c Serdpio. Quibus p.tldm cfl,gumi,quod mfidortbus uulgo Ldccd dicitur,Ldccdm effe Arabum,ZT d Grd: 1 ocorum Cdncdmo differre: quod Diofcortdi Cuncdmum hcrymd fit Ar.dbic£ drboris, uirofiguftustSerdpioni ucro resqiucddm rubcd, cx Armenid, non ex Arabid allatd, tenuibus lignorumjurculis inhcerens ,fxporc noningrato. ltcmDiofcoridi Cdncamum obcfos extenudt, licnofos iuudt,fufyiriofis,cr comitidhbm prodcfl,menfes pellit, oculorum ci-cdtrices delet, cr hebetudinem curdt, tumcntesgingiuas cohibct, er dcntium dolores tolht. Serdpioni dutem tdntionobftruttioncs dperit,uifcerd imbecilld robordt, iccork dolores mulcet, cr regium morbtm,0~ hydropem fdndt. qu<ecmnid mcdicdmcntorwmdiuerfitdtcm prx fcfirunt. Quofit, ut non dbre exijlimduerintperitioresmedici,nos omni*Cacamum & no Diofcoridis Cancamo effe dcflitutos. Veruntamen non defuntrationes, ncc probdtifimorum duttorum tejlimo*hcca quodide n i a>( j ul ^ usctlim probaripofiit, Grd-corum Cancamum, er Ardbum Ldccaidcm effe.Nam etfih£c,qu£aUdtafunt,m , pro a - ^ p arte ucrd uidedntur;fi qim tamen Diofcortdis codicemhoc capite fcatere mendit animaducrterit, cr rcm

omncm accuratius, dihgentimq- pcrpendcrit, certior fortaffc fiet, nos Cancamo non omnino dejlitui. Ego enim cim * oP aulum,qui in omni fimplicium cenfu omnia ex Diofccride iranfcripfit,dccurdtius pcrlegerem, inuenijfemq; illi Cdn~camum Idcrymam cffe Arabic£ arboris,myrrh<e fimilcm, odoregrdto, er quod nuUtus uirojiguflusmeminerit, iUico,orta cfl fufjiao, quod ea particuld Diofcoridi lUegitime dccefferit. Auxit dewdefufricionemhanc Scrapio: quippequicdpitc de Laccd de Cdncamo agens,dum (utaffolet) ex Diofcoride tranfcribit, nufquam huius particul£ mentiosncmficerit. quod fortdffe Diofcoridis codcx, a quo tranfcripfit, hdc mcnddfacilc udcarit. Scd illud adhuc mdgis rcrnita fc hdbcre mihi pcrfudfit,quod primim legdtur in Diofcoridc , Cancamum liirojt cffe guJlm,quod fcvtoris, non fua=ueolenti£ indicium cjl: mox cumftyrdcc,et myrrha ad fufficndax ueftes expeti,ut grdto comendcntur odore. qu£ utinterfe maximc repugnant, ita ctiam dcprauat£ lcttionis pr^bcnt fufptcioncm. H ii itaq ; rationibus, cr duftoritati=bm non ab re ddduftm cffc uidcor, ut qudji credidcrim Diofcoridis codicem hoc in loco uitiatumfuiffe. Vndc poftcafdftum fit, utcius Cdncdmii db Ardbico diuerfum fcfe oftenderit. Ncq ; fane huic opinioni iUud obftarc uidetur, qucd 3 oplurd in morbis curandti Cdncamo afiignauerit Diofcorides,quitm Serapio.fiquidcm nullidubium cft, quin ca medicamenta,qu£ obefos cxtcnuant,lienofos iuudnt,cr menfes cient,pofiint pariter ucntriculum ct iccur roborare,corumq;infarftus expedire ,cr cutcm fubeuntes aquas , cr fiUe fuffufos fanare. h.cc autem filentio inuolucnda non duximm,Licac fcaiti? noti ut noftra ha'c probctur,ucl improbetur opinio ,fcd ut alijs ueritatis inueftiganda' pateat aditus . Sunt ctiamfa*geneu. ftui£ Lacc£ plura genera: qu£ cx diuerfarum infittionumfcdimento piftoribus tantim parantur. A lia nanquc con~ficitur ex pimpinelU bacca, quam uulgo uocant Crcmcfc ,cr Cremefino: cx infiftorio cocco alia: alid cx natiua Se-rapionis Idcca: alia denique ex ligno, quod brafilium uocant, omnium dcterrima. qudrum nuUa ad mcdicamenta ad-mittitur. N on tamen defunt,qui creddnt,chermefinum itiftftoribus uocatum cjfc arboris gummi: imo illud tdcm,quodSerapio,auftore lfac,rem rubcam(ut paulo antc dixttnm) cffe ait,qu.e tcnuibus lignorum furculis inh^reat, cr quodea injiciantur panni rubco colore, quem chermes appellant. quandoquidcm huim fentcnti£ rcperiofuijfe Tuchfium . 40Fuchfij opi- ged meo iudicio non exafte rcm explordffe uidetur. quippe chermeftnum,quo puntceo ,cr purpurco colore fericdftdmo improbi- mina inficiuntur, cft(ut Itdlt optime norunt)pilula, uel bacca exigud pimpinelU radictbus in orientalibus regionibiuadnafcens,non dutemgummi,uel rofcidum,ucl aliud per fc manans, ab co perquam longc dwerfum. Siquidcm hoc nilaliud cft,qu.m natiua Serapionis lacca, quam proprie Italt uocant uulgo lacca cr lacchctta, infiftoribus tantum ex-petita ijs inficiendisfcricis,qu£ utlioriucneuntprctio. Nec obftat,quod dixcrit Serapio,que hicfccutm cftVuchfiu*,huiufcc ldcc£ infiftura uocari chermcs: quippc proprio capite de chermes,nil fane aliud per chermes inteUigit,quamcoccum infiftorium Diofcoridis. quofit, ut exiftimauerim in eo cdpite de lacca omnino fubcjfc mendam, uel dttftoris,ucl interpretis: er forte melior h£c effet leftio. Coquitur h£c,cr inficiuntur tnde pdnni rubco colore,ddeo ut cocci*Pharmacopo nci uideantur: uel adeo ut ijs fimiles fint,quorum infifturis inijcitur chcrmes. Aberrant pr£terea phdrmacopolarularum error. q uam pl ur j m i Didldccam antidotu componentes, quod lcgitini£ Armeniac^ lacc£ loco,quam Arabcs prodidcre,fa = 5 o

ftitias,cr piftoribus tantim dicatas immifceant. Sed caueant,qu£fo,ne hunc errorcm corrigentes in alterum non mi-•Monachoru tun ieteftandum incidant:id nanq; ijsfacilc continget,fiMondchis,qui in Mefucm fcripferunt,moregerent.HienitnJapfus. iam rei medic£ projvfforcs dffcrere non dubitdrunt,immifcenddm effe loco cdncdmi,fcu ldcc£ m mdgna dialacc£ an=tidotum eam Aphrtc£ arboris lacrymam,qudm fcpla(i£ fdngutnem draconis dppeUant, quxq; Diofcoridis cinnabartidb omnibus ejfe ccnfetur. Sed certe ij magis haUucinantur, quitm ut refiUi debeant,quod ca Idcryma in compluribmfdcultatibus cancamo aduerfctur. Quippe Arabicum Cancamum, quod potifiime dntidotus ittd cxpofcit, tdnqudm a.Mduritanis inuentwm, prztcrqubn quod uentriculum, cr iecur robordt; ddeo eorum infdrftus, CT obftruftioncs cx=pcdit, ut iftericos qutdcm, er dqitd intercute Idbordtites iuuct. Contrd ttcro drdconis Idcryma proprtd ui efficdcttcradftringit,itd ut fcriptum reliqucrit Diofcorides,cdm Idcrymdm ijfdem pcUere uiribus, qutbm htmatites lapis: cuimtamen uis cft, ut mcnfium profluuia ftflat,non autem ut chciat, Cancami modo,pr.rfcrtim ubi uaforum infarftu remorentur . ob idcfe muxime expetitur adfanguiim cmatidtioncs, ad uulnera cohibenda,cr cftumfi-afturasfirrumtnadds.

Scd