Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
44
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

44 And. MatthioliComm.

p r .-eter Plinij, c r Solinifcntentum, curn wcjuit. Etapud Safaos thuc, cr myrrha, c r cinnamomum ndfcitur:in onctiam Balftmum, cr quxdim alia planta ualde odorata. hjec ille. Oriri ctiam Balfamum in Arabia teflis eft Vanfa-nias in Keoticis magnitudine fruticif myrti, fblijs amaraci,fub cuius umbra innmner<c apricantur utper£, er fuauifii*mo eius liquore aluntur. Sed quonam modo fit fattmx (ut in Syriam percgrinantes ttno orefatentur ) cjuod hoc tan=pore omnibus fane Balfami plantis ludcea fit penitus deftituta, cum ohm fola Balfami fvrax a compluribus credcrc*tur, cjmd certi dicam, c r quibus auttoritatibusid comprobem,fane non habco. Verum cim certc fciam prcbatipimo*rum uirorum tcftimonio, qui ex ltalia foluentes pluries in Acgyptum naiagarunt, MemphiBalfamiuiridanum exta-re, iUud tvrtaffc cueniffe putandum ejl, quod e ludzaab Aegyptiregibus, quibmuniuerfa fubijciebatur Syria, omneinuniuerfm Balfamum eofuerit translatum, quo decoris inde plurtmum rcgi£ acccderct. Quanquam Balfamum inAegypto quoq-, prouenire antiquorum monumcntis mandatum cfl, ut cx ipfo Diofcoride conflat, atq; ctiam ex Galc* i ono libro primo de antidotis, cap. 1111. ubi de melle agit componcndis antidotis tdoneo. Veruntamen diu efl, qucd inItaliam, ne in totam dicam Europam, ncq ; lacryma, necj; fcmen, ncq; lignum, neq; cortex importantur, nifi adultc*riis, cr impofturis uitiata. Cxterum non modofuit id £tatis noftra; adultcrium,fcd cr antiquoru, utauttor cft Theophraftus: quihxcde Balfamo lib.i x. cap. \i.de hiftoriaplantarumpofteritatismemori£ mandauit. Balfamumiuualle Syri.c proucnit. Eiushortos duos tantim affirmant, altcrum uigintt iugerum, alterum multo minorem. Arbo-ris magnitudo, qu.e malo punicx magn.-e: rami multi : folium rut£ fimile, candidum tamen, perpetuo uircns: fruttiafimilis tcrcbintho tam magnitudinc, crfigura, quam colore. Is quoq ; admodum odoratm cft, cr magis quam lacry=ina. Colligilacrymam in caudice, cr parte fuperna tradunt,fa(la incifura unguibusftrreisfub fydcre, cion a:ftus ma.xime angit. Collcflum uero ceftate fieri tota. Sed quod manat, multunt non elfe: uix cnim toto die concham poffe im-pleri: odorem tamen inferri cximium, cr copiofum,adeo ut ex paruo ffatium pcr lotigum odor ualeatpcrmeare. Ve= 10ritm fynccrum ad nos nullum aduchi ,fcd quod miftum coUigitur: plurimis cnim miflionibus uitiari, qucdq.■ Gracia:ucnditur. Ideoq ; Galcnus lib. primo dc antidotit narrabat, cum non ignoraret, opobalfamum diucrfis modis adultcs.rari poffc, ita ut difjiculter cmcnti difcerni qucat ,fe proprio oculorum intuitu cernerc uohtiffc cr quomodo crcfce=ret Balfamum, cr quomcdo lacrymam mittcret: uoluitq; fynccr£ eius lacrym<e partcm habcre, ucluti rcgulam ad dignofcendum alios Balfami liquores, qui per orbem ab impoftoril us uitiati circunftrebantur. Modiu autcm incidcndicorticis, ut indc liquor effluat, apud audorcsfane uarius eft. quar.doquidcm Theopkrafius, cr Diofcorides arborcmdixcrunt unguibusfirrcisfcalpi, ut indc uulnerato cortice ftuat lacryma. Plinius ucrc contra,fi frrro incidatur, fla=timficcari, atq ; cmorifcribtt: ob idq ; qui opobalfamum coUigunt, inquit, uitro, lapidc, offcisq ; cultcllis ad corticemuulnerandum utuntur, deinde fuccum lana excipientes in corniculis coUigunt. C£terum cum mccum fatpius cogita-uertm a tothnpofluris, qua: mdiesfiunt, nos cauere non poffe, non alietwmfdre duxtmusillud in hominum memoriam 3 oreuocarc, quod fi unquam opobalfamum uenale inueniatur (tametfi in Itaha per longas <etates non ampltus ipfum uenturum putem) non ematur, nifi prtus de eo omne fiat periculum,quo clare cognofcatur omnibus ijs pra-jiarc tum n 0*Carpobalfa- tis, tumfacultatibus, qu£ ittiabauttortbus tribuuntur. Aa ha:c Balfamtfruttus,fiue femcn, quod Carpobalfamummtim non le- uocant, ab co quidcm longcdiffert,quodhis tcmporibus cx Alexandria comportatur. siquidem opttmum lcgitimumq;gitimum. flauim fit oportet,fardum, ponderofum, gujlu mordens, cr ftrucns in ore: non autem tiigrum, Icuc, inanc, no acre tCr nullum fptrans odorem, quale, quod circunftrtur, dcprehenduur. Quofit, ut non aliudfufjncandum fit, quamqtiod hoc idem fit femen hyperico fimile, quod etiam Dtofcortdis £tio a Petra PaUflin<e oppido dcfcrebatur. Hoc ideligno euenit, quod Xylobalfamum uocant offtci>t£ Grxcos fecut<e. quippe quoi pafiim tn ijs habctur, pottus myrtum,quam Balfamum reftrt. Corttcis non mcminit Diofcortdes, quanuis dixerit Plinius libro cr cap.fupcrius citatis, ip-Balfaroi uires fum quoq ; in ufu medentium effe. Balfamummemori<eprodidit Galenus lib. vi.de ftmplicium mcdicamcntorumfa 40ex Galeno. cultatib.fic inquiens. Balfamum deficcat, cr excalfacitfccundo cxccffu. E ft autem tenuium partium, adeo ut odora-tum fit.Sed liquor eiusfubtiliorum etiam partit m cft, quam ipfa planta, non tamcn adeo calidus, ut quidam cxifti=mant tcnuitate partium falfi. Vorro fi-uftus cius perfimtiis genere facultatis cfl, cxtcrhm longe m fubtihtate partiuinftrior. Viacct eidcm Galeno ( ut iti ItbeUo de fuppofititijs mcdicamentis illi adfcripto lcgitur ) ut Balfami uicc ftattewyrrh£, aut oleum irinum, in compofitis mcdtcamentis commode inferi pofiit: xylobalfami uero loco leucoij radix.Porro quid carpobalfami uice fupponcndum fit, nuUibi apud eundcm repert. tametfi in quodam incerti auttoris hbcl-lo, qucm feplafiarij Quid pro quo nuncupant, pro opobalfamo olcum terebinthinum, uel laurinum, uelgummihcde-r£,fubijciatur; pro carpobalfamo hcdcr£ corymbus; CT pro xylobalfamo hcder£ ipfius lignum: tantam itlc hcdcr<etribuit auttoritatem. Sed alia eft opitiio noftra: nam ipfe libenttus pro opobalfamo oleum myriftic£ nucis, uclftyra=cinum fuppofuerim, quam terebmthinum, uel laurinum; pro xylobalfamo agaUochum; o~ pro carpobalfamo uulga- $ ores cttbcbas. Quod autem Carpobalfami locum cubcb£ rcttefupplcre pofint, pleriq ; reimcdic£ftudtofiid mccumfentiunt. Sedaddam pr£tcrea, quod fi c£ mandantur, dentibusue conficiantur,mordcntguJium,ftruentesin orc pcrcipiuntur, cr aromatis non modtcum refipiunt. quas nimirum qualitates Balfamifruttui incjfc Diofcorides tcftatur.Fuchfij opi- H inc igiturfit, ut in hoc 4 Fuchfio, uiro alioqui dociifiimo, plane diffentiamus. nanq; is in Itbro, qucm dc compofi*mo improba- t j one medicamentorum nuper auttum edidit, Carpobalfami loco leucoijradiccm fupponendamcenfet: co quidcm ar*gumento ( ut inquit) quod ita fcriptum repcrcrit in eo Galeni Itbro, cui titulus eftdc fubftitutis mcdicamcntis. Vc=rimcimipfenufquam(quodequidemlegerim)inlegitimisGaleni Itbrisinucncrim,huncauttorcm,fidefitCarpo*balfamum,fubftituere, uel uiribus proximam facere leucoij radicem, cui nuUa prorfus ineft quaiitas, neq ; facultas,qu£ Carpobaifamo refpondeat, non eft, cur in hoc Fuchsij probem fententiam. C£terum affcrtur iam (ut audio )tx occidentalibus Indijs liquor odoratijsimus liquido ftyrnci admodum fimilis, quem qui deftrunt, appcilant Balfa*rnurn, qucd notas nonnullM Balfami pr£ feftrat. VcruntaMcn cim tejle Strabone Balfami Ucryma latteo colorc fit,

crcdiderim