Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
15
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In Lib. primum Diofcoridis.

')

T O

2 O

Seminc cduite fcorpionis cffigie cernitur fcorpioides: er uerrucarum modo pendet minori heliotropio. Semiii4,qu£frudibus carnofis Um <trborum,quM herbxrum delitefcunt, gcjlant uluo nula, cotonea, pyrd,citrti,limones,<tur<tn=tia, punicd,mcft>iU,cucurb!U,peponcs,mdopepones,cucumercs, colocynthis: itcm balfamin£ uulgo uocatafrudus,mundragorx, ariftolochi£, halicacabi. cjuin er nula infana confimilt modo fuum recondunt femcn. Minutum habcntfemen ruta,iberis,cupreffus,circ£.i, pfyUum, mandragorM,apios,cynocrambe, papaucr,hyofcyxmus,oamuin.Diffc*runt etimnum colore intcr fe feminu: fiquidcm aibicant dauco, rofmarino,circ£<e,laduc£, papaucrifatiuo, er j]>u=meo,cucurbit£, peponi,cucumeri, fefam£, lithofycrmo. Vtfruttu rubent oxyacantha,tcrcbinthus,cedrm,corniu,^i=zyphm,rofa, punica,arbutus,taxus,cerafui. Ita fimiliter femine rubcfcunt a/paragusJulicacabus,rufcvA,hippoglofrfum,rumex,dracunculus,arum,acanthium,p£onu,ru'oia, tragus, iuncus,coccuminfittorutm, a/ptra fmilax, chame-daphne ,fefamoides. Succo fanguinco manant afcyri, androfa-mi, er hypcncigrana. N igrum ineft liguflro, lycio ,myrto,ole£. Qum er fcmina nigricant oamo,hircibarbul£, porro,allio, c£pis, ampeloprafo, hyacintho ,fcorodo~prafo,ophiofcorodo, fxlui£,rut£,hormino, UguJlico, fefeii Aethiopico, fifom, hippofclino,fmyrnio,melanthio, phx^langio,rubi£,fideriti prim£,uerbafco,kureoie, nxrcijJo,fylucftri cucumeri. In longum ucro protenfum profvruntfancnfcfcli MafilienfeJiguflicum, fifonjnppofelinum, cuminum, narcijfm, fceniculum. Quadratum frcttaturfefeliMafilicnfi, er libanotidi: triquetrum uero ftxphidi xgri£, cr lathyri. Geminatum fcmen ftrunt tordylium, alyffon,

£thiopis, mercurixlis xlterx. Difiident ctixm fxpore femina: nanq• acre id profcruntporrum, c£p£,allium,xmpelo*prafum, fcorodoprafm, finxpis, naflurtim,eryfimum,flruthium, cyclaminus altera,dracunculus, origanum, panaxHerculeum ,fefeliMafiiUenfe ,tordylium ,xnifu >n,bippofelinum,fcenicukm, pyrethrwm, pcucedanum, cardamomum,clematisfecunda, fmilxx xf\>erx,thlaft >i,hydropipcr, ptxrmica, arum, lepidiumjiguflicum, er filiquaftrum, quod I n*dicum appellxnt piper . Odorxto fcmvic poilent omnia cardamomi Arabici gcnera, pxnaces Herculcum, mcon, ca=rum, panaces Afclepium, elaphobofcum, ligufiicum, hippofchnum, fmyrmum, fceniculum, daucus, pxftinxcx fylue=Ilris,melxnthium, ifopyrum,bunium, origxnum ,xmmi, libxnotis. Amarum femen inejl Aethioptco fefeli, omni xbfin-thiorum gencri, abrotono, chant£ciffo, gcntia:i£, fefxmoidi. In mxgnxm dcnique duritiem femen coalefcit affarago,periclymcno,cr rufco. Harum itxque rcrum, qui exxftxm cogmtionem fuerit xdeptus, is in hxc praftxntifunx facuUtate abfquc ullo impcdunento potcri: peritijlimm euadere. Verum cmmuero ne quid intattum relinquatur,quod iti Sympatliia,&hac fxcultxte tum utilc , tum neccffxrium exijitmxripofit, ob id fcire conuenit, quod permultx crcxuit nxturx rerum a "tipachia re -omnium parens, qu£ inter fe uel mxxims confentiunt, ucl xdmodum dijfnttunt. Quofrt, ut nihil hac rc admirxbilm p U ro q fimpliciafit in totx natura,nthilq; fcitu cxoptatius. Quxproptcr ncc xb re quidemfucrit li£c etixm c£tcrisadttettere, paucisq; miteria.pcrjiringcre, cr dc hispr^fertim agere, qu£ aifimplicium medicxmentorum mxterixm frcttxnt. Txm igitur pcrti=

3 o naci odiofcfe profcquuntur quercus, er olex, ut nonfolian non uiuxnt,nequc germinent,fi xltera cffoffx,in ciusfcro-bc altera unplxntetur; fed etixm xlterx xltcrxm interjicixt ,fi fvrte propc orixntur. Ncc minor inter brxftcxm, eruitem xntipxthix cernitur: quxndoquidcm obfcruxtumfit, uitem, xd cuius radices xjiitxfuerit brxfiicx, non pxruo iti=■teruxllo /})onte fturcfugere. Ideo nil mirum ,fi txntum brxficxm contra tcmulentixm poUere crcdant, quodq; Gcr-mani quotidianis menfis td olus femper apponxt,ut uini noxxm cffugixnt. Nec fecus brafitcxm oderunt origxnum, ru-tx, cr cyclxminus, xtquc lUa uttcs: qutppe pcr/pcttum ejl, quod fi f zrxtur brxficx iuxtx quxmlibet explicxtxrum,confejitm cxdit, totaq; contxbefcit. Scillx xdeo uenejicijs, cr xdmurmurxntium incxntxtionibus aducrfxtur, ut in h-mine ianu£ domus integrx fufpenfx xb omni corum noxa eos, qui inhxbitant, uindicet. Quocirca non temcre x dottifrfimis rcrum nxturalium muejtigatoribus memort.c proditum eji, omncs itt uniuerfumfiirpes, qutbm falla adfita pro=filiat ,nonmodo xfferuxri xb omni xeris tntcmpcrie, atumxhumq; noxx; fcd ettxm Uttorcs ,jrrxctorcsq; euxdere.

40 F erulx in pxbulo xjinisgrxtifiimx cfi, eosq ; mirijicc xlit: qti£ txmen ,fi xb cquis, uelbobta edxtur, uenem pr^fcntx-nei modo cos interficit: tametfi ntiUx prorfus noxx ca quoq; ab hominibus cdxtur primx foliorum germinxtionc. Kho-dodcndrtfiorcs,ZT filtx mulis, cxntbus, xjinis, er quxdrupcdum plurimis ucnena funt: hominibus uero contra fcrpe=tiummorfuspr£fidix.Cicutxejitxtxhommcscnecat:itcm cr qnxdrupcdcs.nihilominus fiurni innocue eiusfemineucfcuntur. Qucumeres xquxm ita diligunt, ut fi uxs xqu£ plcnum, durn plxntis inh£rent, iUis fubijcixtur, admodumlongiores effetti, mire in lUxm defcendunt. Contrx oleum fuppojitum fic rcfugiunt, ut 111 hxmos rccurucntur. quxn-doquidem in untuerfum oleum ommbm, qtu fcruntur plxntis, immicum cfi. Quofit, ut plxntx qudibet, qu£ fueriteo pcruntt.1 ,facilc pcrxrefcxt, C morixtur. Ob idcnim xdmirxndum noncjt,fixrbores, qu£ oleumfirunt, xcre-fitwn mittunt, c£tcrarum infitiones xfpcrnxntur: quemxdmodum. exs non rcfpuunt alixrum nonnuU£,qu£ nec olcuinnec refinxm fundunt. fiquidemfepe confpettx cji qucrcm pyrxfcrre, plxtanus pomx, myrtus punicx malx, oxyacaiis$ o thx mefpi/a. At nunquxm ttife funt pinus,Ixrix, piccx,xbics,olex,infitionis xdminiculo,xliosfcrrefruttus,quxm pro=prios. Grxndinis impctum, item crfulmims ittum xrcet peUis hycite, crocodili,hippopotxmi ,cr uituli mxrini: nequcfulminc iciuntur jicus, Cr Ixurus. Cxprtjicorumgrofi domcjiicis ficis xppenfi, tion folim eoru fruttus deciderc pro*hibent ,fed ctixm cxducos xd mxturitxtcm ufq ; rcmorxntur. Apium txnto celcrius xdolefcit in hortis ,quanto mxgisattcritur, er cxlcxttir: cum txmenfecus, cr contrx euenixt de rcliquts plantis. TenercfcuntgaUi, efuiq; aptioresrcdduntur, qut iugulati prius in arborc ftci pepcndcrint. Carnes putredine diutius iU^fe xjfcruxntur, quibut £iicusclxuusfuerit injixus. Corporx ittx fulmtne, etfi cxiccentur, nunquxm txmen putrcfcunt. Quxre non immerito poctaiUe dxmnxtur, qui Phxethontcm cecinit de c£lo txttum quibufdxm in uxlhbtts computruiffe. Scd mxiore mirxculo 110=bis illud fefe offert, quod fcilicet fulminis ittu e loculis aurum adimxtur tUis ill£fis, xc ne confufo quidem cer£ figno:pxntcrq; cxdoho mnum euancfcat,dolto nulhbi frxtto. Qjtidenimhocmirabilius t Mxrtixprinccps Romxnxrumgrxuida ittx fulminc, pxrtu exxnimxto, ipfx atra uUum aliud incommodum uixit. Mentha latti impofitx dcttfxri ip~fumin cxfeum non fmit. Muren£ pifcesjirulx tatt£ Jlatim moriuntur. Scorpionesitcm xdmotx dclphmio herbx, xut

b a lychntde

w

I i:l

■

MU

gy

mi

f!

v 1 1,11 m f 12 U

iff

1 ri|

j •'ijffl ||

■1

[I , , ji

iff■v;'i;

II

pjlil

III

,w! r

ll

flsT

ii

f§§II!"