Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
221
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

Curandi Ratio. 221

FKANC 1SCVS. Ottid tuh<ecmibi?quaji verocttmimperui/imiirerumomnlutnfermonetnhabeM:namquotusqtuffe eji, qui tibt talta. atjferenti tacitus ujfenttatur ? Verum ut ad me redeam, t\uod ex autorttattbm vete*runiperfuadei e conarit aluer ejje expertentia compertum habeo. Romx dum ejfem,nonnullos vtdi turbctprtnrettK'tium expojitos tn A-ireboponte,juxta molem Hadrtam,morbo Galitco male affecios,manibus exefts, naribus^, tumdetntu ornmbuiarticulis,iruquaLifumma cute.quofit,ut aut hunc morbum GaHicum nonfuijfe dicas,aut Elephan*tiam Galltcum morbumfatearts prater fententtant.

AN D R EAS. Noii tamfuperbe: ne dicamfubabfurdejicentem compellarc,cum tu,fi recle mentoria tento,fu<»perius cum cmntbusbumortbtu congluttnari,ego cum omnibus <egrttudimbus habere cognattonem dixerimus. Qup&cum itafit, qutftertpetesf, ut antiuat,tiepbantia;n pedum pottus.quam altarum corpoitspartium malum ? Quddfilofuperiortbus verbuparum credtderts,adducam Gal. ad Glauconem 1.2.c. de Cancro, talta dtcemem: S<tpius cancerad varices decurrit, & quandofa adcutim univerfam expcliitur, fitfo is morbus. quem Eiepbantem nominant. Quidigitur obftat,cur nou tis Galltcis.quos adduxifit, tum humoru adnufiionemelancbolici,tum medtcorum prmxerea ne-gltgentia, Elephantia acceffent?Qutn ettam Avtcen.lll.fut Canontt,Elepbantia } att,etf additio inpedibtes fecundummodum,qutautdittn vents varicum.ltem Rafis in hb. diviftonum fic: Elepbantta acctdit inpede,&crurejta quoiquandoconfirmatur,non babet curattonem. Subfequttur tts Avenz.oar: Dicttur Elephantia.quta tahter dijponun-turpedes,ut afitmtlentur pedibusvelttbtis Elepbantis.Caufas autem ejufmodt xgritudmis paucts VI. Aphor Itb.Com»ment.21. aperutt Galenus, cum dtctt: Varix ata em eft,cum vena latiores fiunt tn coxis,&crurtbus, juod ex craffo,& melanchohco humort conttngtt.

tRANCISCUS. Hoc mejudice nibiladrem: nam Galenus de varicibus tantum,non de Eleph.mtia loquitur*Jo ANOREAS. Sattibitrit audtre Avtcennam,Gal.interpretem,aJferentem III. Can. Elephantiam effetnpedi-bus augmtntum ftcundum modum, qm acctdtt tn venis varicum: quod non altter d Galeno fuperiuc percipi videtur,cum d/ctt: Fttfois morbus,quemElephantetn tiominant.Ejufdemfuntfetitentiancotericorumplerifcquorttm ratto.nesplunb explicarelongumforet.ELepbantiatgiturcumtncrurtbtu,&pedibttsplertiiic^verfetur.&niorbusGaUicustttm inpudtbundisparttcults,tum deindeper totum corpus emergat tdem efje nonpoflunt.Non tamen infictas eo Gal-licurn morbum Eltphantu accederepojje.ficut ettam contra.Nam fecundum Galenum Elephantttt dua funt Jpectes:cum tnt/n ajferitcancrum ad varices decurrere .pedumEltpbanttam excttare comprehendit-.cum veroadcutim uni-verfam, Elephanttam in toto corpore, quam ab Arabia autores Lepram appellant. Verum cum ab tifdem caufis attfehumortbtu non mtnus una quam alia eveniat,iit bis tecum indijjerenttr fum loctitus: nam de agritudmun. nomintb.parum curandumcenftmus(ut Gaiemu) cumaderit morborumcurandtratto.IJacbentmtnjuo Vtafco Confian-«Qtinus acpltricfe ahi exctiltnttores ttnam tantum Leptajpectetn Elepbanttatn dtxerunt <um quatuor lepr<e aquatuorbumorthus tngruant. Prtma caufatur ex fanguint combujio.qtualoptcta dtcitur. Secunda apttutta cor. upta, noitabfimiltsTiriftrpentii,aquonomenaccepit,excoriattoni. Ttrtia ex btlt combufta fit leoninataltdtor aiiis.otts di-ftmttionem terrtbtlem tanquamfactem leonis effictens, Quarta & ulttma ab atra btit,qua c um <egrotantium irurXad Eltpbantum fpeciem tumeant.Elepbantta dtcttur. Qutbtu Itquido patet, Elephantit, duas tffeJpectts, agritudi-tiem fciltctt pedum pectiliarem tum etiam Lepram,de qua Pltnitts & Celftu dtxerunt: quta cum tjta compltcaniur,macuUpertotum corpus.offa corrumpuntur,&arttcult dectdunt. IdeofybencGaleniu: Exedunturex ea mamum,pedumtfa fumnupartes. Quamobrem hquidopatet,cum ttnaqtta<j 3 Elepbantia,manuu>n, petlumc^ tumorem, artUculorumcfc cafum compltcart ac alteram tn crurtbtu & pedtbus, alteramprope nares onrt. Non igitur rtcte merbuntGalltcum Eltphantiam dixtnmus.

FRANCISCUS. Cogor autoritatibus, rationibusfo quas attulijli mibi,ommno affentiri: Quofit at t e fa»ttle patiar tflo modo dtfferentem.

ANDREAS Atqut res maxtma agitur, qua plttribus indigeat autoritatibtu: ttefe mthitantum tecum effefet-monemyadtco: volo tgitur utfefe efferant iiftrmtnes nofirt: quamobrem meplurilusratiocinantemferas. Nuncutadremredeam,RalisItbrodtvifionwn: Quandoatt curn Elephanttamagntficanturemmenti.e,nonrectpncuratto*nem. Ittm Almanforis nono: Hacpafopoftquam invtteratafuerit,adfamtatem omntno redigi nottpotesl. Cui aftt-pulatur Avtc.inqutens Elephantiam mahgnam effe, qu&parttm fanefctt, & oportet, ufdtmittaturcum dijpoftttonefua Quibus omntbtu cum ftt comprobatum.itiveteratum Elephanttacum nullis medicamentisftnefcere,liqutdopatetGahcum ab bocplurimum dtfcrepare, utpotequt tam vetus,quam recens a nobis rtttecurttur. FRAN. Confundis smejudtce orattonem.neq 3 pojfumretteconjtcere,ande ElephanttaArabum,anGr<tcorum loqttarts.ANDR.Deutratfe» c profe&omi Franc [ctloquor: netfc Arabum,ttc%Gr<ecorum morbum Gathcumeffe Elephantiamputo. FRAN. CurifriturGal.tt.de ftmpl.medicina,Cap dtcarne.quem Elepbantia jamdudumtorfcrat bauftu vini,inquo fortt for-tttna vipera quadamvitamcummorttcommutaverat,diebuscaniculacuratuni fuiffememori<eprodidit,cumtuin-reteratum Elepbantiacum nullis medtcamtntis fanefcert contendas ? ANDR. Hoc totum nibtlad mc: quippe quoiafferit.prodigiilocohabetur. Nam Gal. tdem 1.2 adGlauconem vtdetttraliterfentire cutn dtctt: Viperas etiam de-toftas ex oleo,fale ajperfas modico perindeacanguiltas in ctbum retle dabu: qu<e morbi tnitio omnia tentabis: qutppeinveteratam Elephantiani,radtcti>wjjinntxam.repriniespottits,quam curaba. lterumVl.Aphor. Comment .47. in-quit,in altero Elephantem inchoantem, primoper Ven<t fecttonem,&purgationemfe curajfe, &fi»gulis deinde an-nis hunc purgaffe una tantum purgattone,qtta tamen omtffa ftatim morburn redivivum fu<Jfe. Nos autem pteroffc A morbo Gallico,tum recenter contratto,tum cum malis perniciofts^ accideutibus mveterato curavnnui .quipofiquam, ^ ( gnvaluerunt,purgativam potionem nunquam acceperunt,& tts tamen nequaquam merbi acvdens aliquod redtvi-J J vumfuit.Quo argumento iftorum morborum dtfferentia aperte convtncttur: Nec hoc tantum dtxiffefujjicit: alia efladdendaratio.Galeniaiitorttatenixa,quilib.detumoribtualferit,Elephantiamamelancholicofanguinei.iatrambilem temporis intervallo converti, cujtu cs foetidum argumentum fuerit, & horribilttas m vultu. Morbus tgttutGallicuscum aquocttnr^ bumore de(ittat,& Elephantta fit tantum fanguinis melanchotici,longe ab eo diverfacomprobatur. Et quoniam pr<tmftnm medicorum multorum fententia, morbum quem Gatticum dicunt, cumpituita & atra btle tantum babere confortia: propterea multt ab ejufmodi morbo non emergunt: quippe quoniamfangutnetu humor altter quani bihoftu curatur, & difcrepat in curattone pituita ab atra bili, ut inferitu doi ebimusNamfibiliofum &melancholicum itfdemmtdicamentis, quibus fanguineum &quem pituita malehabet curave-ris,a^rtj?i fuertnitu, magis mortem quam valetudwem promtttemus. Quod nonnuUorum Empiricorum ttnophar-waco omncs bmiMsmantium ittfcitiajive dmentiapotius deprehendttur,tefte Galtno,qui primo Aphortfnmum

TT f fii