Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
1015
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In lib. Sextum Diofcoridis. iorj

iunt effe uftm,»o>ifoCum femel tantum,fedfiepius atcfc pluries. Stquidem u (ut lucidiori tejlimonio b&c cotnprol/ata ba-beantur) bifttriamquofo narrat cujufdampueli£,annorum duodeciniiqut Mantu<e,indomo nobilifiim<t muuotu Ann<t Hifton'*,Bonattte ,peJhlentifebrelaborabat.Siquidem cumjam (utipfefcribit) omni artertarumpulfu.ac voceejfet deftituta, advitambreviadmodumtemporerevocataeft, una tantiimbujujceTberiac£dracbma vmo Crettcodijfoluta, violenterifepropiuata.Scrtbitpraterea vir nonpojlrenid erudttionts 'foannes Bapttjta Ohvits Vitellia>ienfis-,lHuftri<fimi D.Vefpafia-HtGonz.ag<t Meduus,fe hoc fitigulart anttdotopropriumftlium a morte Itberajfe, qui argentum fukltmatum faccbarumeffeextftimans.domefticorum tncuria voraverat. Ejl &l'rojber Borgartutus Urbtnas Serenifi.XJaiiiarum RegtnaMtJicus,quiquocfefateturfefanaffe Patavij ftxmtnam quandam (prater cateros afecuratos) qiupariter argentumfublimatumfumpferat,propmata tantum Calceolarii tbenaca.Ettquocfeprater bos, vtr fumma doclrtna inftgnis Dominicas Monte-10 faurus Medtcus Veronenfts', qtttppe qut fcrtbat plures a fe fanatos celeberrimo hoc antidoto, quorum nonnullia virulentisammalibtu demorfi fuerant.quidam vero venenum voraverant. Atqtti longhnajorafatetur Hieronymusjuliaritu me-dictuhaud vulgaris. Quandoqutdem fcribat u a feVeron<t bujufce anttdott auxilto ad vttam futffe reftitutum mihtetnquendameTolentinorumfamilia.quiexporufucciradtcumJambuii fangutnis plurtmum per fedememiferat: quinet-iamfceminam quandam,qu£ non foliim deorfum jed etiamfurfttm,magnamftnguinis vim ejfuderat,obpotum colocyn-tbidis dtlutum exCretico vinoparatum. Atq 3 hts addit vir iftefide dtgnus,bujufce TberiacapotufanitatifuiJJereftitutammulierem alteramfe Difcipulorumgente,diuturna admodum Cacbexta adeo ajfeclam, ut tanquam deplorata jam ne-gligeretur a Medicis,vermibusplus mille (qitod omnibusmirum vtderi debet)perfedem pulfts. Tacebointerim admtran-da qu<tdam,qtu dehujufceantidoti mtrificiifuccefltbus memtnijfefolet Joannes Bapttfta SufiusMantuanus,Medicus nonimpertttu.Qufnetiam altas nonnttllas biftorias baud minus admtratione dignas flentio involvam,tum ne lectoribus moie-2 0 fittsejjc vidcar.tum etiam quodintentionoftrafttumpotius babe.tt fcopum ad medicamentorum citm ftmplicium tumcompofitorum,defcribendasfacultates,quam ad biftorias recitandas. Quamobrem jam altb fermonem meum convertam,dicaiwfe ingenue me nibilpenitus mirari qubdTberiaca,qtu Veronz a Francijco Caictoiario paratur.hac omnia prafta<•re queat,curn haud me latere fctam eandem minori fuccedaneorum numero ejje parutam, quam unamquam^ aUam,qu£ noftra bac atatein Italiababe.itur.Namq^nullamfcioantebacparatam eJfeTbenacam,tn qtta legtttmum veneritamomum,at<j 3 legitimuscoftus Arabtcus. Ou<t qtttdem rara admedum medicamenta,cum mibi examtnanda miffa fmtab ipfo Calceolatio,cumq 3 in bis omnes obfervaverim notas,qtuDiofcoridi tjs trtbuuntur, ea quidem mihtfervanda pro-pofuiijstantumdemonftranda,quifortaffe noftris bifce commentarns mtntu ftdet quam parjit,adhtbendum ejfeputa-bunt.Quin autem coftus biclegitimus/it Arabtcut.prxcxteris Dtofcortdicommendatus,n:bilJaneejt quod vercariquippe CoftusA-qubdUvu.pLenus,denftK,aridus,coloratus,acris,intuscandicans,&(ut Galenustnquit)fubamarusbabeatnr. Ouanquam ri k icl "'3° enim legitinm Indicus (mea quidem fententia) eft coftus quem ituper exorientah Indta ad nos detulit Ceccbtnus Martt-nellus Ravennas Pharmacop<t!uVenetus ad Angelt infigne (ut fuperius iib.i.de Cofto agentes dijferuimtu)cum tamenDto-fcoridis teflmonio Arabicus c&teros antecellat,non pojfum non ajjirmare Cofium a Calceolai tofua in Tberiaca additum,omntumeffepr<tftanttJiimu»i.C<tterum ft qu:JJ>iamfortaJferepert<etur adebcontumax,at<j. s tncredulus(ut mvifHac zoi-li effefolentfquitamorum Medicorum teftimoniisaftipulart nollet^atcfcneqiuretfaciat (obfecro) ipfemet bujufceanti-dotipericulum:nampoftea cognofcet nosfabulas non venditarerei tnedicajludiojis. H.tc itac^ tantumdtxtjfe libuittuminuniverft Reipublic<tco;nmodum,ac deittde ut noftr<t bujus <ttatts Medtct Calceolartovtroopttmo, ac nunquamfatislaudato,tngens boc beneficium acceptum referantuui non parum etiam debere fao nojtra b<tc commentaria,quodJpten-doris nan modtcum tjsacceffertt Calceolanj ipftus diligentia,quippe qtti raras nonnullas ad nos miferit plantas. Hmc ttafyconjicerepoterunt,qui h<tc candtde legerint,falsbnqutbusdammale fanis bomimbus,Calceolarij tberiacam impugnan.t[QNarrantquidamantiquitusfuifieagentesinpluribusorbtspartibiu,qu<tfuapte naturacnm ferpentibtudegebant.tracla- Gentesbantq } manibiu,nullounquamabbismorfuaccepto,Cu]usrei tejlis ejl Pltn.ltb.7.c.2.ubi itafcriptum re/iquit.CratesPer- 'uix i(«g.menusin Hellejponto ctrca Pariumgentu bominitmfui{fetraiit,quosOphtogenes vocacfcrpentum ictwcowactuteva-refolitos.&manu impoftta vcnena extrahere corpori. Varro etiam nunc effe paucos tbt, quorum faliv<t contra tclus fer - ittibuspentum medeantur. Simile &in Apbricagentu Pfyllorumfuit,ut Agatbarcbtdes fcrtbit.a Pfjtto rege dtcla. Horum cor- medete»,poriingenitumfuit virus exitialeferpentibus.ex cujus odore foptrent eas. Mos vero hbtros genttosprotinus objiciendi ft-Vtjitmisearum,eofcgenerepudicitiam conjugum experiendi, tionprofugienttbus adulterinofangtiine natos ferpentibus,Hacgensipfa quidetnpropcinterempttonefublata ejla NaJfanio»ibut,qut nunc eas teneni fedes. Genus tamen bominumex bts,quiprofugerant,aut cumpugnatum eft,abftterant,bodieq ; remanet inpaucis.Simile&in ltala Marforum gentedurat,quos a Circesfitio ortosferant,&ideoinejfeiis vimnaturalemeam:h<tc Pitnm.Veruntamen.utauibor eft Gaten.

5° libro de tberiacaad Pifonem,Marfiqutfuotemporeextabant,contraferpentium venena nullam uti^proprtam babebatfacultatem fedJraude qttadam univerfam decipiebant ptebecutam.lpfeenim lococitatoita fcribit.Circulatoiesln nun-quam congruotempareviperas venantur fed multopojl vcrnationem cutn nonamptius vigent. Captasaatem ipfas cre*bro fibi ipfts ajfuefacittnt, & ctbis nonfolttuenutriunt, imo carnes ipfispemittentes, & continucmordere cogentes, utvirus ex earum ore vacuetur ejjiciunt:quinetiam maz .as qtiasdatn objiciunt,qu<t dentium foramina obftruant. Atq, bacratione morfttsfiunt imbectlles,ut videntibus magnum fit miraculum,talis ipforum adfraudemparandam artificij tmpe-ritis: b<tc Gat. Cateritm idfraudis dotivegenus, noftro etiam temporetocum babet, in bisprafertim circulatortbt(s ) &ctr- p rauscumforaneis,qui ex divi PauUfttrpe (quod tamen ptane mentiuntur)feprognatos pr<tdtcant. Quippe qubdfere omnes cumfor*-Apuliftnt ex Leccia urbeortundt.aut ex circumftantibuslocisujuanqu.tmfacilepojfunt originem duxijfe aMarfis eorum neo 'um,vicinu,quifexcentenis,autfortajfe mittenis anni* ante divum Pautum extitere. Cavendum tgiturfuentab eorum nugis, v 'nam quicqutdloquunturpolltcenturq r id ornnefraudulenter.&doloseagunt.Capiunt entm viperas abeuntejam byeme, ftirpem& ut magis ab earum morfibus fe tutentur manusftbiperqudm diligenter inungunt quodam ttnguentobacin venatione ment '-ab ipftsexperto. Unguentum ittud conficitttr ex oteofytvejiris rapbanifemine exprejfo, dracuncuti radicis, & ajfhodeli untufe[itcco ,leporis cerebro ,fabinxfotiis,tauribaccis,&altis qutbufdamadditis. Affirmant eo unguentoperunttos aferpentibusici nonpoffe.Quod egofacilc'credtdertm, cum etiamapudNtcandrum inTberiacis tinguentum repererim, quo quifueritperunttiu dferistci nonpofttt.Nicandri verbaftbjiciam,qu<tfoluta orationeita redduntur. Ouodfi tn trivtis mifta repti- ulia jam recensgenerantiafefe, &rem fecum babentta, in ollammittas, repones adverfum permciofas noxas remedium. tuni Nil"Injicies autem in otlam cerebri, feu medtUUcervi recens c<tft dracbmas triginta: cotylas quatuor rofacei, cujusprimam, candn,mediam, & tertiam expreftionem unguentartf pracipuas, &folas numerant. Oleijplendentis crttdi t otidem cotylas in-futide, & cotjlam ctr* unam, atqui bxc in rotundo vafe celeriter calefacito, donec liquefafta ferpentium fqua.

ma moi-